Sửa Luật Thủ đô: Kiến tạo không gian phát triển, khơi thông nguồn lực

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu chủ trì hội thảo. Ảnh: Hồng Thái

Kiến tạo đột phá phát triển

Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu cho rằng, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng trên cơ sở quán triệt tinh thần các nghị quyết của Trung ương, với định hướng xuyên suốt là chuyển mạnh từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”. Theo đó, hoàn thiện thể chế được xác định là “đột phá của đột phá” nhằm khơi thông nguồn lực và tạo nền tảng để Hà Nội chủ động bứt phá trong giai đoạn mới.

Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu, cách tiếp cận mới trong xây dựng dự thảo Luật không đi theo hướng quy định chi tiết như Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, mà tập trung thiết kế khung pháp lý, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền thành phố. Hà Nội được trao quyền chủ động lớn hơn, đi đôi với trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm tra, giám sát của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) kế thừa và phát triển các quy định đã được thực tiễn kiểm nghiệm, đồng thời khắc phục những hạn chế của Luật Thủ đô số 39/2024/QH15. Trên nền tảng đó, Luật xác lập các định hướng lớn như chuyển vai trò của Thủ đô từ “thực thi chính sách” sang “thiết kế chính sách”; chỉ quy định các vấn đề khung, nguyên tắc; phân quyền triệt để gắn với trách nhiệm giải trình; mở rộng không gian pháp lý cho đổi mới, sáng tạo.

Đáng chú ý, dự thảo Luật đề xuất nhiều cơ chế đột phá trên các lĩnh vực then chốt như tổ chức bộ máy, tài chính - ngân sách, đầu tư, quy hoạch, đất đai, tài nguyên; đồng thời cho phép thí điểm các mô hình mới như ban hành văn bản quy phạm pháp luật mang tính đặc thù, triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Những chính sách này được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian tự chủ, phát huy tối đa tiềm năng và lợi thế riêng có của Thủ đô.

Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu tham luận tại hội thảo. Ảnh: Hồng Thái

“Cách tiếp cận đột phá cũng đặt ra yêu cầu cao về bảo đảm tính hợp hiến, không trái điều ước quốc tế, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại và chủ quyền quốc gia. Việc mở rộng thẩm quyền phải đi kèm cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả, nâng cao năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình, tránh nguy cơ lạm quyền hoặc kém hiệu quả”, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu nêu quan điểm.

Đặc biệt, các cơ chế thí điểm chưa có tiền lệ cần được thiết kế thận trọng, có kiểm soát rủi ro chính sách. Do đó, cần làm rõ nguyên tắc phân quyền gắn với cơ chế kiểm soát minh bạch; hoàn thiện quy định về giám sát, kiểm tra, trách nhiệm giải trình theo hướng cụ thể, khả thi. Đồng thời, xây dựng tiêu chí rõ ràng cho việc áp dụng cơ chế đặc thù, bảo đảm có cơ chế đánh giá, tổng kết và điều chỉnh kịp thời.

Cùng với đó, việc nâng cao năng lực quản trị của chính quyền thành phố, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường phối hợp giữa Trung ương và địa phương, giữa Hà Nội với các địa phương trong Vùng Thủ đô cũng được xác định là yếu tố quan trọng để triển khai hiệu quả Luật.

Với tầm nhìn dài hạn 100 năm, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thể chế ổn định, bền vững, khơi thông nguồn lực, phát huy vai trò đầu tàu và lan tỏa của Hà Nội, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của Nhân dân.

Hoàn thiện chính sách y tế theo hướng vĩ mô, bền vững

Tham luận tại hội thảo, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà cho biết, dự kiến dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được thảo luận và thông qua theo quy trình một kỳ họp, ngay tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Điều này thể hiện sự đồng hành rất lớn của Quốc hội đối với Chính phủ và các địa phương, đồng thời khẳng định quyết tâm tạo đột phá thể chế cho Hà Nội.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà, dự thảo Luật đã có những quy định phân quyền rất mạnh mẽ, thể hiện bước chuyển từ tư duy “tổ chức thực hiện” sang “thiết kế chính sách”. Ảnh: Hồng Thái

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà, dự thảo Luật đã có những quy định phân quyền rất mạnh mẽ, thể hiện bước chuyển từ tư duy “tổ chức thực hiện” sang “thiết kế chính sách” - điều mà trong nhiều năm Hà Nội chưa thực hiện được. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu đột phá, dự thảo Luật cần bảo đảm tính bền vững, hạn chế việc phải điều chỉnh nhiều trong quá trình thực thi.

Từ góc độ lĩnh vực y tế, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà cho biết, Luật Thủ đô 2024 trước đây đã xác định hệ thống y tế Thủ đô là tiên tiến, hiện đại, phù hợp với quy mô dân số, đáp ứng toàn diện nhu cầu chăm sóc sức khỏe và là trung tâm y tế lớn của cả nước và khu vực. Đây là định vị cần được kế thừa, đồng thời điều chỉnh phù hợp với bối cảnh mới, nhất là khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đã thay đổi.

Bên cạnh đó, nhiều nội dung quan trọng từ Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị như phát triển y tế cơ sở, y tế dự phòng, mô hình bác sĩ gia đình, khám chữa bệnh từ xa… chưa được thể chế hóa rõ trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Đây là các nội dung mang tính đột phá, cần được bổ sung để Hà Nội thực sự phát huy vai trò đầu tàu.

Từ góc độ tổng thể, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà đề xuất bổ sung các thiết chế nền tảng như hồ sơ sức khỏe số cho người dân Thủ đô; thí điểm mô hình bác sĩ gia đình đô thị; cơ chế đặt hàng công - tư trong cung ứng dịch vụ y tế công cộng; phát triển các trung tâm y tế chuyên sâu cấp vùng như hồi sức cấp cứu, đột quỵ, xét nghiệm. Đây là những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng hệ thống y tế và vị thế của Hà Nội.

Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) Nguyễn Hữu Thành phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Hồng Thái

Góp ý vào dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) Nguyễn Hữu Thành nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các quy định về phân quyền và chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan, bảo đảm vừa tạo đột phá phát triển, vừa giữ vững cơ chế kiểm soát.

Về tổng thể, dự thảo đã kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, đưa ra nhiều quy định mới mang tính đột phá, phù hợp với yêu cầu phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

Cơ bản đồng tình với nhiều nội dung đổi mới của dự thảo Luật, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) Nguyễn Hữu Thành cho rằng, để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả, cần tiếp tục rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật hiện hành, qua đó xác định rõ những nội dung còn vướng mắc, chưa tạo điều kiện cho Hà Nội phát triển.

Nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện các quy định về phân cấp, phân quyền, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) Nguyễn Hữu Thành cho rằng, việc xây dựng dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cần bảo đảm vừa tạo điều kiện phát triển, vừa giữ được tính thống nhất và kiểm soát chặt chẽ trong hệ thống pháp luật.

Hồng Thái