Sửa đổi Luật Thủ đô: Cú hích hút dòng vốn chất lượng cao

Trao quyền thực chất để Hà Nội bứt phá

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” được thể chế hóa là bước tiến quan trọng, đáp ứng mong đợi từ lâu của cộng đồng doanh nghiệp. Trên thực tế, những vướng mắc trong quá trình đầu tư tại Hà Nội thường không nằm ở việc thiếu cơ chế, mà ở sự chồng chéo trong thẩm quyền và tâm lý e ngại trách nhiệm trong thực thi.

Dự thảo Luật lần này, với cơ chế phân quyền toàn diện đi kèm giám sát, đánh giá và điều chỉnh kịp thời, được kỳ vọng sẽ khắc phục căn bản những tồn tại này.

Đặc biệt, quy định cho phép HĐND và UBND thành phố ban hành các văn bản nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính là bước đột phá đáng chú ý. Điều này mở ra khả năng cắt giảm thực chất các thủ tục, thay vì chỉ dừng lại ở việc rà soát như trước đây.

Người lao động Công ty Toyota Boshoku Hà Nội vận hành dây chuyền sản xuất. Ảnh: Minh Nghĩa

Song song với phân quyền, trong bối cảnh các mô hình kinh tế mới như kinh tế số, kinh tế tuần hoàn hay kinh tế ban đêm đang phát triển, việc cho phép Hà Nội trở thành “phòng thí nghiệm thể chế” là hướng đi phù hợp. Chủ trương miễn áp dụng một số quy định pháp luật đối với các dự án thử nghiệm cụ thể giúp doanh nghiệp công nghệ và startup có điều kiện triển khai sản phẩm mới nhanh hơn. Đây là yếu tố quan trọng để thu hút các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao.

Bên cạnh đó, chính sách ưu đãi đầu tư được thiết kế theo hướng có trọng tâm, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như công nghệ cao, giáo dục, y tế, công nghiệp văn hóa và môi trường. Mức ưu đãi thuế cùng các chính sách miễn, giảm trong thời gian dài được đánh giá là có sức cạnh tranh trong khu vực.

Đáng chú ý nữa, các chính sách dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia, nhà khoa học đã phản ánh đúng nhu cầu của hệ sinh thái khởi nghiệp.

Việc cho phép thành lập khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do cùng với việc phát triển các mô hình kinh tế mới như kinh tế ban đêm, kinh tế người cao tuổi, kinh tế không gian tầm thấp cho thấy tư duy lập pháp đã bắt kịp xu hướng phát triển đô thị hiện đại, mở ra dư địa tăng trưởng mới cho Thủ đô.

Minh bạch tiêu chí, nâng hiệu quả thực thi

Có thể thấy, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang đặt nền móng cho một giai đoạn phát triển mới của Hà Nội, nơi thể chế không còn là “điểm nghẽn” mà trở thành lợi thế cạnh tranh. Những đề xuất về phân quyền mạnh mẽ, thử nghiệm chính sách linh hoạt và ưu đãi có chọn lọc đã cho thấy tư duy cải cách rõ rệt, tiệm cận với chuẩn mực quốc tế.

Tuy nhiên, ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh, giá trị thực sự của Luật không chỉ nằm ở những quy định tiến bộ trên giấy, mà ở khả năng triển khai minh bạch, nhất quán và hiệu quả trong thực tiễn. Khi các tiêu chí được cụ thể hóa, cơ chế được vận hành thông suốt và niềm tin của nhà đầu tư được củng cố, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành điểm đến hàng đầu của dòng vốn chất lượng cao trong khu vực.

Không khí làm việc khẩn trương, nghiêm túc tại Công ty TNHH SWCC SHOWA Việt Nam. Ảnh: PV

Theo hướng đi này, ông Đậu Anh Tuấn kiến nghị, có tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược chi tiết trong dự thảo.

“Nên quy định ngay trong Luật một số tiêu chí khung cho nhà đầu tư chiến lược, đơn cử: mức vốn chủ sở hữu tối thiểu, cam kết giải ngân, tỷ lệ nội địa hóa, năng lực nghiên cứu - phát triển (R&D), cam kết ESG (môi trường, xã hội, quản trị), đóng góp ngân sách, tạo việc làm chất lượng cao. HĐND thành phố quy định chi tiết hóa các tiêu chí này, đích đến là phải đủ chặt để chọn đúng, đủ mở để không bỏ lỡ cơ hội, giúp tăng tính minh bạch, đồng thời tạo niềm tin cho các nhà đầu tư lớn”.

Ngoài ra, một số ưu đãi trong dự thảo Luật khi thực thi cần cụ thể hóa. “Ví dụ, mức thuế suất 5% thuế thu nhập doanh nghiệp tại khoản 2 Điều 26 áp dụng cho "thu nhập từ thực hiện dự án", nhưng chưa rõ đây là toàn bộ thu nhập của doanh nghiệp hay chỉ phần thu nhập phát sinh trực tiếp từ dự án được ưu đãi. Với các doanh nghiệp đa ngành, đa dự án, ranh giới này rất quan trọng, nếu cụ thể hóa sẽ giúp nâng cao sức hấp dẫn của Hà Nội trong mắt nhà đầu tư quốc tế”, ông Đậu Anh Tuấn phân tích

Để Luật Thủ đô thực sự đi vào đời sống một cách hiệu quả và bền vững, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, Hà Nội cần chủ động thiết lập những thiết chế tư vấn mang tính chuyên nghiệp, độc lập và có chiều sâu. Việc thành lập Hội đồng tư vấn nhà đầu tư chiến lược không chỉ là một giải pháp kỹ thuật, mà còn là bước đi thể hiện tư duy quản trị hiện đại, lấy doanh nghiệp và nhà đầu tư làm trung tâm trong quá trình hoạch định chính sách.

Theo đó, Hội đồng nên quy tụ các chuyên gia kinh tế độc lập, đại diện các hiệp hội doanh nghiệp uy tín, cùng những nhà đầu tư lớn đang hoạt động thực tế tại Thủ đô. Sự đa dạng về thành phần sẽ giúp đảm bảo tính khách quan, đa chiều, đồng thời tạo cầu nối trực tiếp giữa chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp. Đây là yếu tố quan trọng để các chính sách không chỉ đúng về định hướng mà còn sát với thực tiễn, có tính khả thi cao khi triển khai.

Thực tế cho thấy, nhiều đô thị phát triển trên thế giới đã vận hành hiệu quả các mô hình tương tự. Chẳng hạn, tại Singapore, Hội đồng Phát triển kinh tế (Economic Development Board) không chỉ làm nhiệm vụ xúc tiến đầu tư mà còn tham gia sâu vào quá trình xây dựng chính sách, bảo đảm sự nhất quán và hấp dẫn của môi trường kinh doanh. Hay tại Seoul (Hàn Quốc), Trung tâm Toàn cầu Seoul (Seoul Global Center) đóng vai trò hỗ trợ, kết nối và tư vấn chính sách cho nhà đầu tư nước ngoài, góp phần đưa thành phố này trở thành điểm đến hàng đầu tại châu Á.

Hà Phong