Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho Thủ đô Hà Nội

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng về xây dựng và phát triển Thủ đô. Gần đây nhất là Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Theo đó, nghị quyết đã nâng tầm mục tiêu phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn 100 năm, định hướng Thủ đô không phải chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của cả nước mà còn phải trở thành thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới vào năm 2065.

Nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng và nâng cao trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị trong việc xây dựng, phát triển Thủ đô, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với UBND TP Hà Nội và các bộ, ngành có liên quan, các chuyên gia, các nhà khoa học xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) với nhiều chính sách, quy định đặc thù, vượt trội, có trọng tâm, trọng điểm, tạo vị thế vững chắc cho sự phát triển mạnh, bền vững của Hà Nội. Dự án Luật Thủ đô sẽ trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội khóa XVI thông qua theo quy trình một kỳ họp tại Kỳ họp thứ nhất.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại hội thảo.

Nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của việc sửa đổi Luật Thủ đô, ngay từ khi được giao nhiệm vụ chủ trì soạn thảo, Bộ Tư pháp đã xác định đây không chỉ đơn thuần là một dự án luật mà là dịp để kiến tạo thể chế, tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển, tạo sự lan tỏa, dẫn dắt các địa phương trong vùng và cả nước. Đặc biệt, lần này có cách tiếp cận rất mới là Luật Thủ đô sẽ đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm một số cơ chế, chính sách mới, đóng vai trò là “mô hình mẫu” để có thể đánh giá, tổng kết và nếu đủ cơ sở thì nhân rộng ra phạm vi cả nước.

Tại hội thảo các đại biểu tập trung thảo luận, góp ý vào một số vấn đề trọng tâm. Cụ thể là các cơ chế chính sách đặc thù vượt trội trong dự thảo luật, nhất là trong các lĩnh vực tài chính, ngân sách, đầu tư, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và bảo vệ môi trường Thủ đô; các quy định liên quan đến quy hoạch, phát triển đô thị, phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại; cơ chế để thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đô thị thông minh, đô thị xanh và vấn đề liên kết vùng.

Các đại biểu cũng đã đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành luật sau khi được ban hành, trong đó đặc biệt nhấn mạnh về trách nhiệm kiểm tra, giám sát, giải trình của các cơ quan có liên quan. Cách tiếp cận xây dựng Luật Thủ đô lần này là trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô theo đúng phương châm: “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Vì vậy, cơ chế kiểm tra giám sát gắn với trách nhiệm giải trình của chính quyền Thủ đô được đặt ra hết sức quan trọng.

Nguyễn Hương