Sửa đổi Luật Thủ đô: Tạo đột phá thu hút nhân lực chất lượng cao

Trao quyền chủ động về cơ chế

PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh, Trưởng Khoa Luật, Học viện Hành chính và Quản trị công cho biết, dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi đã chuyển từ tư duy áp dụng cơ chế chung sang tư duy trao quyền chủ động hơn cho Hà Nội trong thiết kế chính sách. Đây là một thay đổi rất quan trọng về mặt thể chế. Bởi, một đô thị đặc biệt như Hà Nội, nếu chỉ vận hành trong khung chính sách chung thì rất khó tạo ra lợi thế đủ mạnh để cạnh tranh về nhân lực chất lượng cao.

Dự thảo cho phép thành phố Hà Nội có dư địa lớn hơn trong quyết định về thu nhập, điều kiện làm việc, sử dụng nhân lực chất lượng cao, tổ chức bộ máy, vị trí việc làm và cả thí điểm các cơ chế công vụ mới. “Điểm đột phá không chỉ nằm ở ưu đãi, “đãi ngộ”, mà nằm ở quyền kiến tạo một cơ chế quản trị nhân tài hoàn chỉnh. Tôi cho rằng đây mới là nền tảng để Hà Nội hình thành năng lực cạnh tranh thể chế trong thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao”, PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh thông tin.

Ảnh minh họa: Một Hà Nội hiện đại nhưng giàu truyền thống văn hóa, thu hút du khách đến với Thủ đô.

Theo PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh, cách tiếp cận trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) khá hiện đại. Muốn thu hút chuyên gia quốc tế hay người Việt Nam ở nước ngoài thì không chỉ dừng ở lời mời gọi, mà phải tạo được điều kiện cống hiến thực chất. Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã mở ra cơ sở để Hà Nội xây dựng các chính sách đặc thù về thu nhập, điều kiện làm việc, nhà ở, cư trú, môi trường nghiên cứu, hợp tác quốc tế, giáo dục, y tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đây là các yếu tố rất quan trọng, bởi với đội ngũ chuyên gia chất lượng cao, điều họ cần không chỉ là đãi ngộ vật chất, mà còn là môi trường chuyên môn đủ tốt để hiện thực hóa ý tưởng và tạo ra sản phẩm có giá trị.

Dự thảo còn có nhiều quy định rất quan trọng thông qua giáo dục, y tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chẳng hạn, Hà Nội được quy định cơ chế hỗ trợ học tập, nghiên cứu, thỉnh giảng ở cơ sở nước ngoài; mở rộng liên kết giáo dục với cơ sở nước ngoài; cho phép thành lập cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài; thừa nhận giấy phép hành nghề do nước ngoài cấp trong lĩnh vực y tế do thành phố quản lý; đồng thời xây dựng các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, quỹ đổi mới sáng tạo, ưu đãi thuế cho các hoạt động khoa học công nghệ và cho chuyên gia, nhà khoa học làm việc trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Ngoài ra, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng tạo ra hành lang pháp lý rất phù hợp để thu hút chuyên gia quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài trở về làm việc, hợp tác, chuyển giao tri thức và đầu tư chất xám cho Thủ đô. Hà Nội cần đi xa hơn một bước trong tổ chức thực hiện, tức là xây dựng cơ chế mở, linh hoạt và dựa trên đầu ra.

Chẳng hạn, có thể mời chuyên gia theo chương trình, theo dự án, theo nhiệm vụ chiến lược, thay vì chỉ nhìn họ như đối tượng tuyển dụng theo mô hình công vụ truyền thống. Đây cũng là một hướng rất phù hợp với gợi mở của đề tài nghiên cứu, khi nhấn mạnh vai trò của kết hợp công – tư và thiết kế cơ chế sử dụng nhân tài gắn với thực tiễn quản trị hiện đại.

Xây dựng môi trường chuyên môn đủ mạnh để giữ chân nhân tài

Về chính sách nhân tài được liên kết với phát triển các ngành mũi nhọn, PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh cho rằng, Hà Nội không thể thu hút nhân tài theo cách dàn đều, mà phải gắn chính sách nhân tài với các lĩnh vực ưu tiên chiến lược của Thủ đô.

PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh tham gia tọa đàm “Sửa đổi Luật Thủ đô: Bước ngoặt trong chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức. Ảnh: N.P

Dự thảo Luật có quy định cơ chế đặc thù để thu hút người có trình độ cao trong các lĩnh vực ưu tiên phát triển của Thủ đô, đồng thời nhấn mạnh chính sách phát triển nguồn nhân lực số và các lĩnh vực trọng điểm.

Khi đặt trong tổng thể dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, có thể thấy các lĩnh vực đó bao gồm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục và đào tạo, y tế chất lượng cao, công nghiệp văn hóa, logistics, giao thông công cộng, môi trường, nông nghiệp công nghệ cao và phát triển khu công nghệ cao như Hòa Lạc.

Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi thu hút nhân tài không phải để “đẹp đội ngũ” mà để giải các bài toán tăng trưởng, quản trị đô thị và nâng cao năng lực cạnh tranh của Hà Nội. Đây là chuyển biến từ tư duy quản lý nhân sự sang tư duy quản trị phát triển. Nghĩa là, Hà Nội cần xác định rõ từng ngành mũi nhọn đang thiếu loại nhân lực nào, thiếu ở cấp hoạch định, cấp thực thi hay cấp đổi mới sáng tạo; từ đó thiết kế chính sách trúng đích, thay vì làm chung chung. Khi chính sách nhân tài gắn với chiến lược ngành, thì hiệu quả đầu tư công cho nhân lực mới thực sự rõ ràng và bền vững.

PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh nhấn mạnh, để chính sách đi vào cuộc sống, điều quan trọng nhất là Hà Nội phải làm tốt khâu thực thi pháp luật. Ngay sau khi Luật Thủ đô được thông qua, thành phố cần cụ thể hóa rất rõ các nội dung: thế nào là nhân tài, vị trí nào cần nhân tài, tiêu chí tuyển chọn ra sao? Cơ chế sử dụng thế nào? Chế độ đãi ngộ nào đủ sức cạnh tranh và đánh giá bằng sản phẩm gì? Nếu không làm rõ các khâu này, chính sách rất dễ dừng ở mức khuyến khích chung, đúng về chủ trương nhưng khó tạo chuyển biến thực chất.

Công Thọ - Nguyễn Phương