Hà Nội đề xuất mô hình đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

Theo giải trình của Bộ Tư pháp, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, trong đó làm rõ quy định về đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt – một nội dung hoàn toàn mới trong cấu trúc tổ chức hành chính của Thủ đô.

Ảnh minh họa.

Cụ thể, đơn vị hành chính thuộc thành phố Hà Nội sẽ bao gồm xã, phường và đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Đây là mô hình do Quốc hội quyết định thành lập, nhằm thực hiện vai trò các đô thị chức năng theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô.

Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh, việc bổ sung mô hình này nhằm thể chế hóa định hướng tại Nghị quyết số 02 của Trung ương, qua đó xác lập địa vị pháp lý rõ ràng cho loại hình đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt trong hệ thống tổ chức của Hà Nội. Toàn bộ các nội dung liên quan đến thành lập, phạm vi, tổ chức bộ máy và cơ chế chính sách đều thuộc thẩm quyền của Quốc hội, bảo đảm tuân thủ đúng Hiến pháp và pháp luật.

Điểm nhấn của mô hình đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt là được áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội so với đơn vị hành chính thông thường. Đây được xem là “phòng thí nghiệm thể chế” để Hà Nội thử nghiệm các chính sách mới về quản trị địa phương, thu hút đầu tư và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Theo đó, các khu vực này sẽ được tổ chức theo mô hình đô thị chức năng, đóng vai trò là cực tăng trưởng, động lực phát triển mới của Thủ đô. Việc áp dụng cơ chế linh hoạt trong quản lý, điều hành sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đồng thời thúc đẩy phát triển khoa học – công nghệ và kinh tế tri thức.

Cơ quan soạn thảo cũng cho rằng, quy định này tạo cơ sở pháp lý quan trọng để tổ chức lại không gian phát triển đô thị, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của Hà Nội trong bối cảnh mới.

Tại nghị trường, một số đại biểu bày tỏ băn khoăn về sự cần thiết của mô hình này, đồng thời lo ngại có thể phát sinh cách hiểu chưa thống nhất về thẩm quyền thành lập đơn vị hành chính dưới cấp tỉnh, thành phố.

Giải trình vấn đề này, Bộ Tư pháp khẳng định: đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt không phải là đơn vị hành chính độc lập trong hệ thống quốc gia, mà là đơn vị hành chính cấp dưới thành phố. Quy định này hoàn toàn phù hợp với Hiến pháp, đồng thời vẫn bảo đảm nguyên tắc thống nhất quản lý của Nhà nước.

Việc thiết kế mô hình theo hướng này giúp vừa giữ vững tính thống nhất của hệ thống hành chính, vừa tạo dư địa thể chế để Hà Nội chủ động triển khai các mô hình quản lý phù hợp với đặc thù phát triển.

PV