Hướng đến một xã hội hòa nhập không rào cản cho người khuyết tật

Phóng viên (PV): Với bề dày hoạt động trong 16 năm qua, AEPD đã có nhiều hỗ trợ hiệu quả cho NKT. Những hoạt động của Hội được tập trung trong những lĩnh vực nào, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Thanh Hồng: Được thành lập năm 2010, Hội Vì sự phát triển của NKT tỉnh Quảng Bình (cũ) nay là Hội Vì sự phát triển của NKT tỉnh Quảng Trị (AEPD) thực hiện theo tôn chỉ mục đích là nâng cao chất lượng cuộc sống của NKT cũng như nâng cao năng lực cho họ để giúp họ có thể cải thiện cuộc sống và quay trở lại đóng góp cho xã hội.

Bà Nguyễn Thị Thanh Hồng, Chủ tịch Hội Vì sự phát triển của người khuyết tật tỉnh Quảng Trị.

Hội hoạt động trong 6 lĩnh vực, bao gồm: Hỗ trợ sinh kế cho NKT nhằm tạo việc làm và tăng thu nhập; chăm sóc sức khỏe cho NKT; giúp NKT tự tin để bước qua cái mặc cảm và hòa nhập với xã hội; vận động chính sách để tăng quyền cho NKT; quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng hướng đến NKT, bởi trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng khắc nghiệt, NKT là đối tượng dễ bị tổn thương nhất; cuối cùng là lĩnh vực giáo dục phòng tránh bom, mìn.

Từ năm 2010 đến nay, Hội đã hoạt động ở 93 trong tổng số 156 xã, phường của tỉnh Quảng Bình (cũ); tiếp cận được 7.000 NKT, trong đó hỗ trợ trực tiếp 5.000 NKT.

Có được thành công trên, trước hết là nhờ sử dụng phương pháp “cá nhân hóa” NKT, tức là làm việc trực tiếp với từng NKT, từng nạn nhân bom mìn. Phương pháp hỗ trợ này có thể xem là thương hiệu của Hội.

PV: Bà có thể giới thiệu cụ thể hơn về phương pháp mang thương hiệu của Hội?

Bà Nguyễn Thị Thanh Hồng: Theo phương pháp “cá nhân hóa” NKT, cán bộ, nhân viên Hội bước đầu sẽ đi khảo sát từng gia đình để chọn ra đối tượng hỗ trợ phù hợp theo tiêu chí của Hội, như: Phải là nạn nhân bom mìn, hộ nghèo, cận nghèo hoặc hộ khó khăn có nhu cầu làm sinh kế, phát triển bản thân hoặc chăm sóc sức khỏe. Ngoài ra, còn có một số tiêu chí bổ sung khác, như: Cha đơn thân, mẹ đơn thân, nhà có nhiều NKT hay nhà đông con, phải nuôi bố mẹ già...

Bà Nguyễn Thị Thanh Hồng (ngoài cùng bên phải) và cán bộ Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam trao đổi công việc với lãnh đạo Trường THCS Liên Trạch, xã Bắc Trạch, Quảng Trị chuẩn bị cho chương trình tuyên truyền phòng tránh bom mìn, tháng 4-2026.

Bà Nguyễn Thị Thanh Hồng và cán bộ Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam trao hỗ trợ sinh kế cho nạn nhân bom mìn ở xã Thanh Hóa, Quảng Bình năm 2023. Ảnh do AEPD cung cấp

Bước tiếp theo của phương pháp này là cán bộ, nhân viên Hội phải tìm hiểu NKT cần hỗ trợ gì, từ đó giúp đỡ NKT lên kế hoạch phát triển cá nhân. Hội phải tìm hiểu kỹ năng lực của NKT cần hỗ trợ, xem họ muốn chăn nuôi hay làm dịch vụ, bởi lẽ mỗi người mang một khuyết tật khác nhau, như: Nhìn, vận động, thần kinh, nghe, nói. Qua đó, giúp NKT xác định nhu cầu cần hỗ trợ, đồng thời xác định phương án trả nợ (nếu vay vốn). Ví dụ, nếu kế hoạch phát triển cá nhân của NKT gồm 10 bước, trong đó NKT có thể đảm nhiệm 6-7 bước thì Hội sẽ hỗ trợ các bước còn lại.

Đối với hỗ trợ sinh kế, Hội thường hỗ trợ từ 5 đến 10 triệu/người, tùy vào từng hoàn cảnh. Điều quan trọng nhất là không được bỏ qua những hoàn cảnh khó khăn nhất. Ngay sau khi nhận được tiền hỗ trợ sinh kế, NKT có thể tự đi mua vật nuôi, con giống bởi lẽ như thế sẽ rẻ hơn, phù hợp với điều kiện của NKT. Hơn nữa, việc NKT tự đi mua vật nuôi sẽ chứng minh sự rõ ràng, minh bạch của dự án, giúp cộng đồng tin tưởng và càng muốn tham gia dự án nhiều hơn.

Nhân viên thực địa của Hội, ông Trương Minh Học, thăm nạn nhân Hồ Đon sau khi được hỗ trợ dựng nhà và hướng dẫn làm nghề mây tre đan. Ảnh: AEPD cung cấp

Một trong những quy chế của Hội là sau khi được hỗ trợ và đạt được kết quả, NKT phải quay lại hỗ trợ cộng đồng, thông qua nhiều hình thức như: Tuyên truyền, hỗ trợ lại một khoản tiền để Hội tiếp tục mang đi hỗ trợ cho người khác, hoặc hướng dẫn lại kỹ thuật chăn nuôi cho cộng đồng...

PV: Ngoài phương pháp thương hiệu trên, Hội còn áp dụng các phương pháp nào khác để giúp NKT hòa nhập với cộng đồng?

Bà Nguyễn Thị Thanh Hồng: Tôi rất tâm đắc là phương pháp “hỗ trợ đồng cảnh”. NKT thường mặc cảm, tự ti, không cởi mở và hiếm khi trao đổi những vấn đề mà họ gặp phải trong cuộc sống. AEPD có những nhân viên thực địa là NKT như anh Hoàng Văn Lưu, anh Lê Anh Nguyên, hay anh Trần Ngọc Minh. Họ vốn là nạn nhân bom mìn, NKT nhưng đã biết bước qua mặc cảm để vươn lên trong cuộc sống, có thể làm việc như người bình thường và có ích cho xã hội. Vì thế, khi nhân viên thực địa là NKT tới thăm hỏi, NKT tìm thấy được sự đồng cảm, từ đó cởi mở hơn và sẵn lòng chia sẻ vấn đề của họ với người khác.

AEPD tham gia vào các hoạt động như tập huấn Quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, tập huấn cho đội xung kích về tiếp nhận, xử lý thông tin cảnh báo thiên tai, cứu hộ cứu nạn và sơ tán có lồng ghép yếu tố khuyết tật; diễn tập về cứu hộ cứu nạn. Ảnh: AEPD cung cấp

Một phương pháp hiệu quả khác, đó là thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng ở địa phương. AEPD có nguồn lực hạn chế, nhân lực mỏng, không thể đi hết các thôn, xã trong tỉnh Quảng Trị. Vì vậy, cộng đồng địa phương chính là cánh tay nối dài, hỗ trợ Hội rất nhiều, từ huy động nguồn lực đến vật lực. Tất cả đều hướng tới giúp NKT phát huy tiềm năng của họ, tiếp cận bình đẳng và đóng góp hiệu quả cho cộng đồng xã hội.

PV: Trân trọng cảm ơn!

LINH OANH