Sửa đổi Luật Thủ đô: Tạo điều kiện khai phóng các nguồn lực cho phát triển Thủ đô

- Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về sự cần thiết sửa đổi Luật Thủ đô, nhất là trước bối cảnh yêu cầu phát triển của Thủ đô hiện nay?

TS. Lê Duy Bình: Trong bối cảnh hiện nay, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong 5 đến 10 năm tới của TP Hà Nội và để đạt được mục tiêu xây dựng Thủ đô Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; trung tâm kiến tạo phát triển, có vai trò dẫn dắt, định hình các mô hình phát triển mới, tư duy mới của quốc gia; từng bước nâng cao vai trò, vị thế của Thủ đô trong khu vực và quốc tế; trung tâm kinh tế tổng hợp có giá trị gia tăng cao, giữ vai trò hạt nhân của Vùng Thủ đô; dẫn đầu cả nước trong một số lĩnh vực then chốt về văn hóa, khoa học, giáo dục, đổi mới sáng tạo; từng bước trở thành Thủ đô kết nối toàn cầu, việc phải có một thể chế và các cơ chế tốt để hiện thực hóa các mục tiêu này là rất cần thiết.

Bên cạnh đó, Thủ đô Hà Nội có vị trí, vị thế khác biệt so với các tỉnh, TP khác trong cả nước. Do đó, một số quy định đối với Thủ đô cũng cần phải có tính chất đặc thù, vượt trội hơn so với những tỉnh, TP khác.

Trong bối cảnh đó, chúng ta cần có một khung pháp lý mới, với những cơ chế đặc thù, vượt trội để có thể huy động, khai phá được các nguồn lực phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế cũng như chuyển đổi, xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô cũng như nghị quyết sắp tới đây của Trung ương về phát triển Thủ đô.

Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ cần có các cơ chế đặc thù, vượt trội, đủ mạnh, những chính sách riêng biệt cho Thủ đô đủ để Thủ đô khai thác được các nguồn lực, thu hút được nhân tài, phát huy được những thế mạnh tương đối, phục vụ cho quá trình phát triển của TP.

- Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) hiện đã có nhiều quy định nhằm giải quyết các “điểm nghẽn” về thể chế, nhất là trong lĩnh vực đầu tư như giao thẩm quyền cho TP trong phê duyệt dự án đầu tư, phương thức lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu, cơ chế thông thoáng, linh hoạt về giải ngân đầu tư… Xin ông cho biết đánh giá về vấn đề này?

TS. Lê Duy Bình: Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã thể hiện rất rõ tinh thần phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền TP trên nhiều lĩnh vực.

Trong đó, các quy định về thẩm quyền đầu tư đã được phân quyền một cách mạnh mẽ, như dự thảo Luật đẩy mạnh phân quyền cho TP Hà Nội trong quyết định chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư đối với các dự án đầu tư công và dự án PPP sử dụng vốn ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác, bao gồm cả vốn bổ sung có mục tiêu từ ngân sách trung ương (trừ các dự án nhà máy điện hạt nhân và dự án phải áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt thuộc thẩm quyền Quốc hội). Chủ tịch UBND TP được chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án theo Luật Đầu tư, trừ một số lĩnh vực.

Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu có một khung pháp lý mới, với những cơ chế đặc thù, vượt trội để có thể huy động, khai phá được các nguồn lực phục vụ phát triển Thủ đô. Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: VGP

Dự thảo Luật cũng giao quyền cho HĐND TP ban hành quy định về hồ sơ, nội dung thẩm định, trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư, điều chỉnh chủ trương đầu tư, chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư các dự án quy định thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của HĐND TP, chấp thuận chủ trương đầu tư của Chủ tịch UBND TP…

Những quy định như vậy sẽ giúp rút ngắn được quy trình về thủ tục đầu tư, rút ngắn thời gian thẩm định dự án, phê duyệt chủ trương đầu tư bao gồm cả những dự án đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách và dự án đầu tư của khu vực kinh tế tư nhân, dự án có vốn đầu tư nước ngoài.

Việc giao những thẩm quyền nêu trên cho Thủ đô Hà Nội sẽ giúp cho Thủ đô nâng cao được năng lực cạnh tranh, cải thiện được môi trường kinh doanh, môi trường đầu tư, nâng cao được sức hút, sức hấp dẫn về môi trường đầu tư đối với các nhà đầu tư cả trong và ngoài nước.

Điều này có tác dụng không chỉ ở góc độ nâng cao được chất lượng quá trình quản trị, thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh mà đồng thời còn tác động trực tiếp đến việc thu hút nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước cho TP để thực hiện các mục tiêu về tăng trưởng kinh tế - xã hội, thu hút nguồn vốn đầu tư vào những lĩnh vực mà TP đang khuyến khích như khoa học công nghệ, công nghiệp mới, công nghiệp trọng điểm, y tế, giáo dục, văn hóa, những ngành tạo ra được sức bật mới của Thủ đô cũng như chuyển dịch mô hình tăng trưởng của Thủ đô. Đây là điểm hết sức tích cực của dự thảo Luật.

- Ông đánh giá như thế nào về các quy định về nguồn lực phát triển Thủ đô tại dự thảo Luật hiện nay? Ông có góp ý thêm gì về nội dung này không, thưa ông?

TS. Lê Duy Bình: Chúng ta cần nhìn nhận việc huy động nguồn lực không chỉ là vấn đề về tài chính, nguồn vốn mà còn là nguồn lực từ các tài sản khác. Đó có thể là nguồn lực về con người – một nguồn lực vô cùng quan trọng để Thủ đô có thể thu hút được nhân tài, trí thức cả trong và ngoài nước về làm việc cho Thủ đô. Nguồn lực ở đây cũng có thể không đến từ ngân sách nhà nước mà đến từ khu vực kinh tế tư nhân, nguồn vốn FDI, từ tài sản của nhà nước…

Hiện nay, trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng đã quy định khá nhiều các cơ chế đặc thù, vượt trội về thu hút nguồn lực cho phát triển Thủ đô, với những chính sách về thu hút nguồn lực như thu hút nhân tài, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Dự thảo Luật cũng có những cơ chế rất mới như nhấn mạnh về việc sử dụng tài sản nhà nước theo tinh thần của Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước; sử dụng không gian ngầm. không gian trên cao, đất đai.

Đồng thời, dự thảo Luật cũng nhấn mạnh việc thu hút nguồn vốn từ các nhà đầu tư chiến lược từ khu vực kinh tế tư nhân, từ các nhà đầu tư nước ngoài. Như vậy, các chủ trương lớn trong việc thu hút nguồn lực đều đã có tại dự thảo Luật.

Điều quan trọng nhất là cần phải cụ thể hóa hơn nữa các quy định tại dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), xác lập những cơ chế, biện pháp để đảm bảo rằng những quy định này có tính khả thi cao và khi thực thi sẽ có tác động thực sự đến việc thu hút nguồn lực, đặc biệt là những nguồn lực từ khu vực kinh tế tư nhân, FDI, từ những không gian tăng trưởng mới, những động lực mới như kinh tế số, dữ liệu… để phục vụ cho sự phát triển của Thủ đô.

Chúng ta kỳ vọng rằng những giải pháp chính sách, những quy định trong Luật Thủ đô (sửa đổi) khi được ban hành sẽ khai phóng được tất cả nguồn lực, không chỉ là từ ngân sách nhà nước mà còn từ các nguồn lực khác, từ đó tạo được nguồn lực tổng hợp, đủ lớn để đưa đến diện mạo mới trên nhiều phương diện của Thủ đô, cả cơ sở hạ tầng cứng và mềm, tạo động lực tăng trưởng cho các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh cũng như sự thay đổi về diện mạo về công nghiệp văn hóa, y tế, giáo dục và các lĩnh vực khác của Thủ đô.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Tường Minh