Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thẩm tra sơ bộ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi)

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tại phiên họp

Tham dự có: Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện Thường trực một số Ủy ban của Quốc hội; Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành liên quan và TP. Hà Nội.

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú nêu rõ, Luật quy định về vị trí, vai trò của Thủ đô; cơ chế, chính sách, thẩm quyền, trách nhiệm xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu tại phiên họp

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 Chương, 36 Điều (giảm 18 điều so với Luật Thủ đô số 39/2024/QH15. Cụ thể: Chương I. “Những quy định chung” (từ Điều 1 đến Điều 5); Chương II: Tổ chức chính quyền, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật (từ Điều 6 đến Điều 9); Chương III. Quy hoạch, xây dựng và trật tự, an toàn Thủ đô (từ Điều 10 đến Điều 14); Chương IV. Phát triển văn hóa - xã hội (từ Điều 15 đến Điều 17); Chương V. Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (từ Điều 18 đến Điều 20); Chương VI. Nguồn lực phát triển Thủ đô (từ Điều 21 đến Điều 27); Chương VII. Liên kết, phát triển vùng (từ Điều 28 đến Điều 30); Chương VIII. Giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình (từ Điều 31 đến Điều 34); Chương IX. Điều khoản thi hành (từ Điều 35 đến Điều 36).

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Phương Thủy phát biểu tại phiên họp

Với cách tiếp cận mới trong xây dựng luật theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW và các quan điểm xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, dự thảo Luật tập trung phân quyền cho Thành phố quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời, tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Các đại biểu dự phiên họp

Dự thảo Luật bổ sung quy định về: nguyên tắc phân quyền cho chính quyền Thủ đô (Điều 4) nhằm thể chế hóa chủ trương phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho thành phố Hà Nội; thẩm quyền xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật (Điều 8) của chính quyền Thành phố Hà Nội; thí điểm cơ chế, chính sách (Điều 9) nhằm xác lập khuôn khổ pháp lý cho việc thử nghiệm các mô hình, giải pháp quản lý và phát triển mới; công dân ưu tú Thủ đô và giao HĐND Thành phố có thẩm quyền quy định về điều kiện, thủ tục tặng, thu hồi danh hiệu này.

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô.

Các đại biểu dự phiên họp

Chính phủ trình quan điểm sửa đổi Luật Thủ đô theo hướng: Thủ đô không chỉ “thực thi chính sách” mà còn phải được giao vai trò “thiết kế chính sách” ở tầm cao hơn để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới. Các ý kiến tại phiên họp cho rằng, những quy định của dự thảo Luật sẽ tạo động lực, đột phá mới cho Thủ đô, giải quyết các điểm nghẽn, thách thức và tạo thể chế thuận lợi, dẫn đường, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Tuy nhiên, để quan điểm trên được thể hiện nhất quán và bảo đảm tính khả thi trong dự thảo Luật, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp lưu ý, việc phân quyền phải bảo đảm yêu cầu 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ quy trình (trách nhiệm), rõ thời gian, rõ sản phẩm (kết quả) và rõ hiệu quả”. Cùng với đó, phân quyền phải có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với bối cảnh thực tiễn phát triển của Thủ đô và phải gắn với khả năng cân đối ngân sách, năng lực thực thi của chính quyền Thành phố; phân quyền phải gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu phát biểu tại phiên họp

Các ý kiến đề nghị phân biệt, làm rõ nội dung nào là giao quyền tự chủ cho Thành phố tự quyết định phù hợp với đặc điểm, yêu cầu phát triển đặc thù của Thành phố (được phân quyền trong Luật Thủ đô) và nội dung nào là thí điểm cơ chế, chính sách khác quy định của luật và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên để áp dụng trình tự, thủ tục và các yêu cầu, giới hạn cụ thể khác nhau nhằm bảo đảm “rõ việc, rõ trách nhiệm”.

Toàn cảnh phiên họp

Đồng thời, cần có cơ chế báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi tiến hành thí điểm các cơ chế, chính sách khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội; bổ sung nguyên tắc việc thí điểm cơ chế, chính sách phải bảo đảm rõ mục đích, rõ đối tượng, có thời hạn cụ thể kèm theo cơ chế theo dõi, kiểm soát, đánh giá kết quả thực hiện.

Minh Trang; Ảnh: Hồ Long