Siết quản lý đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Sáng 28/1, tại TP. Đà Nẵng, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị phổ biến Nghị định số 371/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 77/2013/NĐ-CP ngày 17/7/2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá về một số biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá và Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28/9/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế.

Hội nghị phổ biến các nội dung mới liên quan đến quản lý, xử lý các vi phạm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Ảnh: Diễm Phúc

Phát biểu khai mạc hội nghị, bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho biết, việc Quốc hội thống nhất thông qua Nghị quyết số 173 ngày 30/11/2024 quy định về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, tàng trữ, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là dấu mốc đặc biệt quan trọng, làm giảm đáng kể thực trạng sử dụng thuốc lá.

Theo báo cáo của Bộ Công an, trước đây, mỗi năm ghi nhận trên 100 vụ việc liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Tuy nhiên, đến năm 2025, số vụ việc liên quan đến các sản phẩm này chỉ còn 5 vụ.

Đánh giá về hiệu quả ban đầu, BS. Nguyễn Tuấn Lâm, Văn phòng Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết, Việt Nam đã giảm đáng kể tỷ lệ sử dụng và số ca cấp cứu vì thuốc lá điện tử, hiện tượng quảng cáo công khai bởi những người có ảnh hưởng hầu như không còn.

Tuy nhiên, ông Lâm cho rằng, Việt Nam vẫn luôn là thị trường tiêu thụ lớn, vì thế nhiều công ty vẫn tìm cách đưa các sản phẩm thuốc lá vào Việt Nam. “Cần đẩy mạnh hơn nữa, thực hiện nghiêm hơn nữa Nghị định số 371 để ngăn chặn triệt để, tránh tạo ra kẻ hở để các đối tượng luồn lách vi phạm”, ông Nguyễn Tuấn Lâm nhấn mạnh.

Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: Diễm Phúc

Ở góc độ thị trường, ông Lê Đình Bình, đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, trước khi Nghị quyết số 173 có hiệu lực, tình trạng buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thuốc lá giả, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vẫn còn diễn ra trên các tuyến biên giới, đường biển, đường thủy nội địa, đường bộ, đường sắt, đường hàng không và bằng nhiều phương thức.

Từ năm 2014 đến tháng 9/2025, các ngành, lực lượng, địa phương trong cả nước đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 79.459 vụ, 59.257 đối tượng vi phạm; thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu, hơn 388 tấn lá thuốc lá, gần 2,4 triệu đơn vị thuốc lá thế hệ mới.

Tiến hành xử phạt vi phạm hành chính 68.402 vụ, 52.954 đối tượng và thu nộp ngân sách hơn 480 tỉ đồng. Khởi tố và chuyển cơ quan điều tra đề nghị khởi tố 3.786 vụ, 4.563 đối tượng.

Mặc dù Nghị định số 317 mới đây đã có khái niệm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nhưng vẫn còn quan điểm khác nhau về việc xác định linh kiện, bộ phận cấu thành thuốc lá điện tử, nung nóng tách rời có được xác định là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng hay không.

Các đối tượng sử dụng thủ đoạn ngày càng tinh vi, không bày bán công khai, chỉ lén lút bán khi có nhu cầu mua lẻ của khách hàng; giao dịch khi có người quen giới thiệu; chia nhỏ hàng hóa, ngụy trang kỹ lưỡng; sử dụng dịch vụ bưu chính vận chuyển để trà trộn vào các bưu kiện...

Mặc khác, công tác giám định, xử lý hàng hóa mất nhiều thời gian, chi phí, trong khi đó kinh phí cấp cho công tác giám định còn hạn chế, phương tiện phục vụ công tác chưa đáp ứng được yêu cầu.

Ông Lê Đình Bình, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương). Ảnh: Diễm Phúc

Từ thực tiễn đó, đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước kiến nghị cần hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật liên quan; làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các bộ phận cấu thành để thống nhất áp dụng; điều chỉnh quy định xử lý theo hướng tăng tính răn đe; đồng thời có cơ chế hỗ trợ tài chính, đầu tư trang thiết bị và khuyến khích người dân tham gia cung cấp thông tin về vi phạm.

Tại hội nghị, các chuyên gia đã kiến nghị việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm sự đồng bộ giữa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với Luật Thương mại, Luật Đầu tư, Luật Quảng cáo. Đồng thời, xem xét tăng mức xử phạt hành chính và mở rộng xử lý hình sự đối với các hành vi buôn bán hàng cấm nhằm nâng cao tính răn đe, bảo vệ sức khỏe cộng đồng bền vững.

Nghị định số 371 đã bổ sung chế tài cụ thể đối với hành vi liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Cụ thể, phạt tiền từ 3 - 5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và từ 5 - 10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng với số lượng lớn đối mặt mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm, tùy tính chất, mức độ vi phạm.

Diễm Phúc