Sửa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá: Hai nhóm chính sách trọng tâm

Cấm toàn diện thuốc lá thế hệ mới

Chiều 27/1, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội có buổi làm việc với đại diện Bộ Y tế và Bộ Nội vụ về tiến độ xây dựng 2 dự án luật dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tới, gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội làm việc với đại diện Bộ Y tế, Bộ Nội vụ về tiến độ thực hiện 2 dự án luật sửa đổi, bổ sung

Trong đó, cơ quan soạn thảo cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã đề xuất hai nhóm chính sách trọng tâm nhằm tăng cường hiệu quả kiểm soát thuốc lá trong giai đoạn mới.

Nhóm chính sách thứ nhất tập trung vào việc cấm toàn diện thuốc lá thế hệ mới, bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới khác. Quy định cấm không chỉ dừng lại ở hoạt động kinh doanh mà còn bao gồm tàng trữ, vận chuyển, quá cảnh, sử dụng, quảng cáo và khuyến mại.

Đáng chú ý, dự thảo luật mở rộng phạm vi điều chỉnh thông qua việc làm rõ khái niệm “thuốc lá mới khác”, bao quát các sản phẩm chứa nicotine dưới nhiều hình thức như túi ngậm nicotine, dạng hít, shisha và các sản phẩm tương tự.

Theo ý kiến chuyên gia, việc cấm toàn diện không chỉ nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn thể hiện cách tiếp cận chủ động, tránh tạo ra “khoảng trống pháp lý” khi các sản phẩm mới tiếp tục xuất hiện và biến đổi nhanh chóng.

Nhóm chính sách thứ hai tập trung tăng cường các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, phù hợp với khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới và Công ước khung về kiểm soát thuốc lá.

Theo đó, dự thảo luật đề xuất cấm hoàn toàn việc trưng bày sản phẩm thuốc lá tại các điểm bán, nhằm loại bỏ hình thức quảng bá trá hình vốn có tác động mạnh đến hành vi tiêu dùng, đặc biệt là đối với thanh thiếu niên.

Dự thảo nâng diện tích in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính của bao, tút và hộp thuốc lá. Đây được xem là biện pháp mạnh nhằm hạn chế việc thu hút người sử dụng mới, đồng thời thúc đẩy người hút thuốc hiện tại giảm hoặc từ bỏ hành vi hút thuốc.

Một nội dung đáng chú ý khác trong dự thảo luật là việc mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, bao gồm cơ sở y tế, giáo dục, khu vui chơi giải trí, di tích lịch sử, nơi làm việc, nhà hàng, khách sạn, sân bay, khu sinh hoạt chung của chung cư và các phương tiện giao thông công cộng.

Hai nhóm chính sách trên cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của cơ quan soạn thảo trong việc bảo vệ sức khỏe nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đồng thời, từng bước đưa Việt Nam tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế về kiểm soát thuốc lá và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cũng yêu cầu cơ quan soạn thảo cần cân nhắc kỹ lưỡng tính khả thi của các quy định khi ban hành; cần có báo cáo đánh giá tác động chính sách cụ thể, rõ ràng, toàn diện để bảo đảm luật không chỉ chặt chẽ về mặt chính sách mà còn thực sự đi vào cuộc sống.

Đặc biệt, việc mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc cần được cân nhắc kỹ lưỡng trên cơ sở điều kiện thực tế, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tính khả thi trong quản lý, giám sát.

Yêu cầu cấp thiết phải rà soát, sửa đổi

Về Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, mặc dù Luật mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, song bối cảnh xây dựng và thông qua luật trước khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Ban Bí thư ban hành các quan điểm, chủ trương lớn về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Trên cơ sở đó, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm thể chế hóa các chủ trương mới, dẫn đến sự thay đổi căn bản về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội. Đồng thời, chấm dứt mô hình tổ chức chính quyền địa phương có cấp trung gian.

Trong bối cảnh mới, một số quy định của Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 không còn phù hợp với cơ cấu tổ chức bộ máy hiện hành, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát, sửa đổi, bổ sung để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Theo cơ quan soạn thảo, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội không mở rộng hay thu hẹp phạm vi điều chỉnh của Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, mà giữ nguyên phạm vi điều chỉnh của luật hiện hành, tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội để phù hợp với sự thay đổi về mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan có liên quan.

Cách tiếp cận này được đánh giá là thận trọng, tránh xáo trộn lớn đối với các chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội đã được Quốc hội thông qua và chuẩn bị triển khai từ ngày 1/7/2025.

Cùng với đó, dự thảo cũng tập trung xử lý các nội dung mang tính kỹ thuật, tổ chức như điều chỉnh thẩm quyền, trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan bảo hiểm xã hội; rà soát các quy định không còn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm sự thống nhất với các luật mới được ban hành như Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Luật Thanh tra.

Cơ quan soạn thảo khẳng định, việc sửa đổi, bổ sung hai luật là yêu cầu cấp thiết nhằm khắc phục những vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện. Đồng thời, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn phát triển mới.

Quỳnh Nga