Siết chặt thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có những chuyển biến tích cực

Ngày 27/1, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị phổ biến các nghị định của Chính phủ về một số biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá và quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Thông tin tại hội nghị cho thấy, sau khi Quốc hội ban hành quy định cấm sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, tình trạng sử dụng và mua bán các sản phẩm này đã giảm rõ rệt, dù trên thị trường vẫn còn xuất hiện những hành vi vi phạm với thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Theo báo cáo của Bộ Công an, trước đây mỗi năm ghi nhận hơn 100 vụ việc liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, trong đó có nhiều vụ gắn với ma túy, buôn lậu hoặc hàng giả, không rõ nguồn gốc. Tuy nhiên, sau khi lệnh cấm được triển khai, trong năm 2025 chỉ còn 5 vụ việc liên quan đến các sản phẩm này có yếu tố ma túy bị xử lý.

Toàn cảnh Hội nghị.

Ở góc độ y tế, tác động tích cực của các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá cũng được ghi nhận khá rõ. Tại Bệnh viện Bạch Mai, trước đây mỗi tháng Trung tâm Chống độc tiếp nhận từ 5–6 ca ngộ độc liên quan đến thuốc lá điện tử; từ khi quy định cấm có hiệu lực, số ca nhập viện giảm còn khoảng 1–2 ca mỗi tháng. Những kết quả này cho thấy các biện pháp quản lý đã bước đầu phát huy hiệu quả trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cùng với việc triển khai các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá, hệ thống chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đối với hành vi liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cũng được bổ sung và hoàn thiện. Theo quy định, người sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bị phạt tiền từ 3–5 triệu đồng; người chứa chấp, cho phép hoặc dung túng việc sử dụng các sản phẩm này tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình bị phạt từ 5–10 triệu đồng. Tang vật vi phạm buộc phải tiêu hủy, đồng thời thẩm quyền xử phạt được mở rộng cho nhiều lực lượng chức năng nhằm tăng tính răn đe và khả năng thực thi.

Đáng chú ý, các hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trái phép với số lượng lớn còn có thể bị xử lý hình sự theo quy định về buôn bán hàng cấm, với mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Tuy vậy, công tác thực thi các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá vẫn gặp không ít khó khăn. Các đối tượng vi phạm có xu hướng chuyển sang mua bán nhỏ lẻ, giao dịch kín đáo, lợi dụng không gian mạng với tài khoản ảo, nhóm kín, phương thức thanh toán khó kiểm soát.

Ảnh minh họa.

Hoạt động quảng cáo trên nền tảng số cũng diễn biến phức tạp, thường được “ngụy trang” dưới dạng sản phẩm công nghệ hoặc phụ kiện phong cách sống, gây khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý.

Trước thực tế đó, nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, bảo đảm sự đồng bộ giữa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với các luật liên quan; đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành, đẩy mạnh kiểm tra, giám sát thị trường và kiểm soát hoạt động quảng cáo, mua bán trên môi trường mạng. Việc kết hợp chặt chẽ giữa pháp luật, thực thi, xử phạt nghiêm minh với truyền thông, giáo dục cộng đồng được xem là yếu tố then chốt để các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá phát huy hiệu quả bền vững trong thời gian tới.

Minh Lý