Siết chế tài, ngăn 'bỏ cọc', trục lợi trong đấu giá tài sản

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình Dự án Luật. Ảnh: VPQH

Nâng tỷ lệ tiền đặt trước, mở rộng đấu giá trực tuyến

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng 19/10, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra Dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi)

Theo Tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày, Dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) gồm 7 chương, 64 điều, với nhiều nội dung đáng chú ý.

Trong đó, Dự thảo Luật bổ sung quy định về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá. Theo đó, chủ sở hữu tài sản có thể thỏa thuận trình tự, thủ tục phù hợp, linh hoạt và lựa chọn hình thức, phương thức đấu giá để bán tài sản.

Đối với tài sản mà pháp luật quy định phải bán thông qua đấu giá, Dự thảo đề xuất đơn giản hóa một số thủ tục, bổ sung hình thức đấu giá trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với một số loại tài sản; sửa đổi, bổ sung quy định về hủy kết quả đấu giá trong một số trường hợp, bảo đảm phù hợp với pháp luật liên quan.

Đáng chú ý, Dự thảo đề xuất nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân; bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý trả giá với giá ít nhất bằng với giá khởi điểm nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, người không có nhu cầu mua thực sự nhưng vẫn tham dự đấu giá để trục lợi.

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc”, góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi, gây ảnh hưởng xấu đến thị trường bất động sản.

 Đồng thời, Dự thảo bổ sung chế tài đối với người tham gia đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm, nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, tham gia đấu giá nhưng không có nhu cầu mua thực sự.

Dự thảo còn bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc”. Trường hợp người trúng đấu giá vi phạm quy định của Luật Đấu giá tài sản hoặc pháp luật có liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy, người này không được nhận lại khoản tiền đặt cọc, nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại khi kết quả đấu giá bị hủy.

Làm rõ cơ chế lựa chọn nâng tỷ lệ tiền đặt trước

Thẩm tra Dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị Cơ quan soạn thảo làm rõ ranh giới giữa “trình tự, thủ tục đấu giá” thuộc phạm vi điều chỉnh thống nhất của Luật Đấu giá tài sản với các quy định của pháp luật chuyên ngành về quản lý tài sản, điều kiện tham gia, giá khởi điểm, phê duyệt kết quả, thanh toán và bàn giao tài sản; hạn chế việc tạo ra các ngoại lệ mở, dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau.

Về lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, Ủy ban đề nghị quy định ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản và phạm vi áp dụng. Đối với tài sản có giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm thấp, cần giao Chính phủ quy định cụ thể ngưỡng giá, trường hợp và phương thức lựa chọn. Nếu áp dụng cơ chế chỉ định, phải làm rõ điều kiện, tiêu chí, phạm vi, trách nhiệm giải trình và công khai kết quả.

Trường hợp có từ hai tổ chức hành nghề đấu giá trở lên đáp ứng yêu cầu, việc lựa chọn cần dựa trên tiêu chí khách quan, công khai, bình đẳng, tránh phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người có tài sản đấu giá.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra Dự án Luật. Ảnh: VPQH

Về tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân, với mức dự kiến từ 20% đến 50% giá khởi điểm, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh.

Vì vậy, Cơ quan soạn thảo cần bổ sung số liệu, đánh giá cụ thể về tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, hiệu quả của việc tăng tiền đặt trước; đồng thời làm rõ căn cứ lựa chọn mức tiền đặt trước và tiêu chí xác định mức cụ thể trong khoảng này, bảo đảm tương xứng giữa yêu cầu phòng ngừa vi phạm và cạnh tranh trong đấu giá tài sản.

Đối với đấu giá trực tuyến, Dự thảo đề xuất bắt buộc đấu giá trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên. Ủy ban đề nghị làm rõ cơ sở thực tiễn và khoa học của ngưỡng giá này, đồng thời nghiên cứu cơ chế phòng ngừa việc chia nhỏ tài sản hoặc xác định giá khởi điểm không phù hợp để né tránh quy định.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát quy định về đăng ký tham gia đấu giá, xác định người trúng đấu giá trong trường hợp không có giá trả hợp lệ, bảo đảm phân định rõ các giai đoạn đăng ký, tham dự phiên đấu giá và thực hiện hành vi trả giá. Nếu tiếp tục duy trì cơ chế bốc thăm, cần quy định rõ điều kiện, phạm vi, trình tự, phương thức thực hiện và trường hợp tất cả người tham dự không chấp nhận bốc thăm.

Về xác định người trả giá liền kề khi người trúng đấu giá từ chối kết quả, Ủy ban đề nghị hoàn thiện cơ chế, nhất là trường hợp có từ hai người trở lên cùng trả một mức giá trong đấu giá bằng bỏ phiếu hoặc trực tuyến. Cần có tiêu chí khách quan để xác định thứ tự ưu tiên, như thời điểm trả giá hoặc dữ liệu kỹ thuật có thể kiểm chứng; trường hợp không thể xác định thì có thể áp dụng bốc thăm công khai.

Ngoài ra, Dự thảo cho phép người có tài sản quyết định áp dụng hoặc không áp dụng bước giá. Ủy ban đề nghị xác định rõ nguyên tắc, tiêu chí để tránh mức bước giá quá cao hoặc quá thấp, ảnh hưởng đến cạnh tranh và khả năng hình thành giá sát thị trường; đối với tài sản công có giá trị lớn, tài sản đặc thù cần bảo đảm căn cứ khách quan, minh bạch và khả năng kiểm tra, giám sát.

Đối với việc hủy kết quả đấu giá, Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi bảo vệ người mua tài sản ngay tình trong trường hợp đã thanh toán đầy đủ, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng kết quả đấu giá sau đó bị hủy. Cần xác định cơ chế xử lý tài sản, tiền đã thanh toán, chi phí hợp lý, trách nhiệm bồi thường và quyền lợi của bên thứ ba ngay tình; đồng thời bổ sung hậu quả pháp lý đối với trường hợp người có tài sản hủy giao kết, hủy hợp đồng mua bán, không phê duyệt hoặc hủy quyết định phê duyệt kết quả trúng đấu giá. 

N. HỒNG