Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi): Xem xét nâng mức đặt cọc đến 50%, cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở nếu 'bỏ cọc'

Sáng nay (19/10), tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), trong đó đưa ra nhiều quy định quan trọng, thiết lập các cơ chế, chế tài đủ sức răn đe để ngăn chặn triệt để tình trạng "cò mồi", trả giá cao rồi "bỏ cọc" gây lũng đoạn thị trường.

Trình bày Tờ trình dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc sửa đổi Luật lần này hướng tới phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và tăng cường hiệu lực công tác quản lý nhà nước về đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Dự thảo Luật bao gồm 07 chương, 64 điều với nhiều điểm mới căn bản về tiêu chuẩn đấu giá viên, doanh nghiệp đấu giá tài sản, trình tự, thủ tục đấu giá tài sản bắt buộc phải bán thông qua đấu giá. Đặc biệt, một điều chỉnh mang tính đột phá là chỉ yêu cầu niêm yết tại UBND cấp xã đối với tài sản là bất động sản; nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân.

Quang cảnh phiên họp sáng 19/10

Bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý trả giá với giá ít nhất bằng với giá khởi điểm, nhằm hạn chế tình trạng "cò mồi", người không có nhu cầu mua thực sự vẫn tham gia đấu giá để trục lợi.

Quy định thủ tục đấu giá rút gọn đơn giản, thuận lợi hơn đối với một số tài sản có giá khởi điểm nhỏ hoặc cần xử lý nhanh, bổ sung quy định đấu giá bằng hình thức trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với một số loại tài sản.

Rà soát, sửa đổi các quy định về hành vi bị nghiêm cấm, quyền và nghĩa vụ của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá, địa điểm xem tài sản, việc sử dụng tài khoản định danh, sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 khi tham gia đấu giá trực tuyến, đấu giá không thành, cũng như quyền và nghĩa vụ của người có tài sản và người trúng đấu giá.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình

Một điểm đáng chú ý nhằm khắc phục triệt để tình trạng tham gia đấu giá để trục lợi, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản, là dự thảo Luật bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng "bỏ cọc". Đồng thời, người trúng đấu giá có hành vi vi phạm quy định của pháp luật đấu giá hoặc pháp luật liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy sẽ không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.

Báo cáo thẩm tra tóm tắt dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính (UBKTTC) Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm sự thống nhất giữa Tờ trình, Báo cáo tiếp thu, giải trình, dự thảo Luật và các dự thảo văn bản quy định chi tiết; đồng thời bổ sung, làm rõ cơ sở thực tiễn và đánh giá tác động đối với các quy định liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân.

Trong đó, về đăng ký tham gia đấu giá và xác định người trúng đấu giá khi không có giá trả hợp lệ, UBKTTC đề nghị rà soát các quy định cụ thể để bảo đảm tính đồng bộ; phân định rõ các giai đoạn đăng ký tham gia, tham dự phiên đấu giá và thực hiện hành vi trả giá; làm rõ hậu quả pháp lý và việc xử lý tiền đặt trước trong từng trường hợp. Nếu tiếp tục duy trì cơ chế bốc thăm, cần quy định rõ điều kiện, phạm vi, trình tự, phương thức thực hiện và phương án xử lý khi tất cả người tham dự phiên đấu giá không chấp nhận bốc thăm.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra

Về tiền đặt trước và xử lý tiền đặt trước, UBKTTC ghi nhận việc dự thảo Luật nâng mức tiền đặt trước đối với quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân lên từ 20% đến 50% nhằm tăng trách nhiệm người tham gia, hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, UBKTTC cho rằng mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể tác động đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh. Vì vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung số liệu, đánh giá cụ thể về tình trạng trả giá cao nhưng không thanh toán, hiệu quả của việc tăng tiền đặt trước; làm rõ căn cứ lựa chọn mức 20% - 50% và tiêu chí xác định mức cụ thể trong khoảng này nhằm bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu phòng ngừa vi phạm và tính cạnh tranh trong đấu giá.

Về xác định người trả giá liền kề và xử lý trường hợp người trúng đấu giá từ chối kết quả, UBKTTC đề nghị hoàn thiện cơ chế xác định người trả giá liền kề, nhất là trường hợp có từ hai người trở lên cùng trả một mức giá trong đấu giá bằng bỏ phiếu hoặc đấu giá trực tuyến. Cần quy định các tiêu chí khách quan như thời điểm trả giá hoặc dữ liệu kỹ thuật kiểm chứng được; nếu không thể xác định thì có thể áp dụng cơ chế bốc thăm công khai để bảo đảm minh bạch, hạn chế tranh chấp.

Về hủy kết quả đấu giá, hậu quả pháp lý và bảo vệ người mua ngay tình, UBKTTC nhấn mạnh yêu cầu cần xác định rõ phạm vi bảo vệ người mua ngay tình trong trường hợp đã thanh toán đầy đủ, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng sau đó kết quả đấu giá bị hủy. Cần thiết lập rõ cơ chế xử lý tài sản, tiền đã thanh toán, chi phí hợp lý, trách nhiệm bồi thường và quyền lợi của bên thứ ba ngay tình. Bổ sung hậu quả pháp lý tương ứng đối với trường hợp người có tài sản đấu giá tự ý hủy giao kết, hủy hợp đồng mua bán, không phê duyệt hoặc hủy quyết định phê duyệt kết quả. Đồng thời, rà soát tính thống nhất về thời hạn, thời hiệu khiếu nại, khởi kiện và yêu cầu hủy kết quả đấu giá với pháp luật dân sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính…

Trà My