Sắp diễn ra hội nghị quốc tế đầu tiên về loại bỏ nhiên liệu hóa thạch

Báo cáo “Coal 2025” của IEA cho thấy, tổng sản lượng than thế giới năm 2025 ước đạt khoảng 9,11 tỷ tấn (tương đương 9.111 triệu tấn) - gần tiệm cận mức kỷ lục. Ảnh: Japan Times

Hội nghị - dự kiến diễn ra tại Columbia - quy tụ hơn 50 quốc gia cùng nhiều tổ chức quốc tế, diễn ra trong hai ngày 28 và 29-4 tại thành phố Santa Marta.

Đây được xem là lần đầu tiên thế giới có diễn đàn quốc tế chỉ tập trung vào mục tiêu loại bỏ nhiên liệu hóa thạch – nguyên nhân chính gây phát thải khí nhà kính.

Sự kiện do Colombia và Hà Lan đồng chủ trì, được hình thành sau khi Hội nghị khí hậu Liên hợp quốc lần thứ 30 (COP30) không đạt được đồng thuận về nội dung liên quan đến nhiên liệu hóa thạch. Thực tế này cho thấy những hạn chế của cơ chế đàm phán dựa trên đồng thuận, khi các quốc gia sản xuất và tiêu thụ năng lượng lớn vẫn còn nhiều khác biệt về lợi ích.

Hội nghị tại Colombia vì thế mang ý nghĩa như một “diễn đàn của các quốc gia sẵn sàng hành động”, cho phép các bên thúc đẩy hợp tác mà không phải chờ đợi sự đồng thuận toàn cầu. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho tiến trình chuyển dịch năng lượng, vốn đang gặp nhiều trở ngại do yếu tố kinh tế và địa chính trị.

Theo nội dung được công bố, các cuộc thảo luận sẽ tập trung vào ba trụ cột chính, gồm: giảm phụ thuộc kinh tế vào nhiên liệu hóa thạch, chuyển đổi hệ thống cung – cầu năng lượng và tăng cường hợp tác quốc tế. Đây đều là những vấn đề cốt lõi, đòi hỏi sự phối hợp giữa chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.

Một điểm đáng chú ý là hội nghị không nhằm mục tiêu đạt được một thỏa thuận mang tính ràng buộc pháp lý, mà hướng tới xây dựng các lộ trình hành động cụ thể và tăng cường phối hợp chính sách giữa các quốc gia. Cách tiếp cận này giúp chuyển trọng tâm từ “đàm phán” sang “triển khai”, qua đó tạo ra những kết quả thực chất hơn trong ngắn hạn.

Hội nghị cũng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy hình thành một “liên minh tự nguyện” giữa các quốc gia đi đầu trong chuyển dịch năng lượng, qua đó tạo sức lan tỏa tới cộng đồng quốc tế. Các sáng kiến như xây dựng cơ sở dữ liệu minh bạch về sản xuất nhiên liệu hóa thạch, hay phối hợp chính sách loại bỏ dần các ngành công nghiệp phát thải cao, được xem là những bước đi cụ thể trong giai đoạn tới.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cũng lưu ý rằng hiệu quả của hội nghị sẽ phụ thuộc vào mức độ tham gia của các quốc gia lớn. Việc một số nước sản xuất và tiêu thụ năng lượng hàng đầu thế giới chưa tham gia có thể hạn chế tác động tổng thể của sáng kiến này. Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng việc các quốc gia “tiên phong” chủ động hành động vẫn có thể tạo ra tiền lệ và áp lực chính sách đối với phần còn lại của thế giới.

Theo các phân tích, nhiên liệu hóa thạch hiện vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu năng lượng toàn cầu và là nguồn phát thải chính gây biến đổi khí hậu. Việc chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch như năng lượng tái tạo, hydro xanh hay điện hóa được coi là giải pháp dài hạn, song quá trình này đòi hỏi chi phí lớn và thay đổi sâu rộng trong cấu trúc kinh tế.

Trong bối cảnh đó, hội nghị lần này được kỳ vọng sẽ góp phần định hình cách tiếp cận mới trong hợp tác khí hậu quốc tế – linh hoạt hơn, thực chất hơn và tập trung vào hành động. Dù chưa thể giải quyết ngay những khác biệt về lợi ích giữa các quốc gia, sự kiện vẫn được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy tiến trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Giới quan sát nhận định, nếu thành công, mô hình hợp tác “liên minh tự nguyện” có thể trở thành xu hướng trong tương lai, bổ sung cho các cơ chế đa phương truyền thống. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, đòi hỏi các quốc gia phải hành động nhanh chóng và hiệu quả hơn.

(theo IEA, Japan Times, CNN)

Nguyễn Thúc Hoàng Linh