Quỹ đầu tư mạo hiểm về văn hóa, nghệ thuật sẽ hoạt động theo nguyên tắc thị trường và chấp nhận rủi ro

Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội ngày 22/4.

Tiếp tục chương trình đợt 2, Kỳ họp thứ Nhất, sáng 22/4, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.

Văn hóa như một ngành kinh tế thực thụ, cần được đầu tư

Phát biểu góp ý tại phiên thảo luận, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà – Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội nhấn mạnh, dự thảo Nghị quyết đã đưa ra điểm đột phá về tư duy, cơ chế tài chính, nguồn lực đầu tư cho văn hóa, cam kết 2% ngân sách và mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm (Điều 3 và Điều 11). Theo đại biểu, dự thảo đã quy định nền tảng tài chính vô cùng vững chắc khi yêu cầu Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển kinh tế.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà – Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội phát biểu thảo luận.

Đặc biệt, đề cập đến việc thí điểm thành lập quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công – tư được định vị là Quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường và chấp nhận khả năng rủi ro, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đánh giá, đây là bước tiến vượt bậc, chuyển đổi từ tư duy "văn hóa là lĩnh vực tiêu tiền" sang nhìn nhận văn hóa như một ngành kinh tế thực thụ, cần được đầu tư. Mô hình này sẽ chấp nhận rủi ro để đầu tư cho các dự án sáng tạo đột phá mà ngân sách nhà nước khó đáp ứng.

Tuy nhiên, để đảm bảo tính khả thi và chặt chẽ, đại biểu cho rằng cần thiết kế các tiêu chí đánh giá rủi ro đặc thù để bảo vệ các hội đồng thẩm định quỹ khỏi những rào cản hành chính về bảo toàn nguồn vốn. Theo đại biểu, nghệ thuật là lĩnh vực có đặc thù riêng, không phải dự án nào cũng thành công ngay về mặt thương mại. Do đó, cần có một hành lang pháp lý thật an toàn cho sự rủi ro đã được dự báo trước.

Chuyển từ làm văn hóa theo cơ chế bao cấp sang quản trị theo cơ chế thị trường

Phát biểu thảo luận, đại biểu Bùi Văn Dũng – Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa bày tỏ cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam. Theo đại biểu, đây là bước đi nhằm thể chế hóa Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, thể hiện quyết tâm đưa văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời là động lực nội sinh cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Đại biểu Bùi Văn Dũng – Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu thảo luận.

Đại biểu cho rằng, sự phát triển văn hóa trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam cần tập trung vào các điểm cốt lõi: Xây dựng con người là trung tâm, hệ giá trị nền tảng văn hóa ngang hàng với kinh tế, khơi dậy khát vọng dân tộc và môi trường văn hóa lành mạnh.

“Các nội dung này theo tôi đã được thể hiện trong dự thảo nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam. Dự thảo nghị quyết đã thể hiện rõ tư duy đổi mới, chuyển từ làm văn hóa theo cơ chế bao cấp sang quản trị văn hóa theo cơ chế thị trường có định hướng, gắn với phát triển kinh tế, công nghiệp hóa văn hóa và chuyển đổi số”, đại biểu Bùi Văn Dũng phân tích.

Tuy nhiên, đại biểu Bùi Văn Dũng cũng cho rằng, các cơ chế như đặt hàng sáng tạo, quỹ văn hóa phải có tiêu chí cụ thể, công khai và kiểm soát chặt chẽ.

Phù hợp với đặc thù của sáng tạo nghệ thuật

Phát biểu tiếp thu, giải trình và làm rõ ý kiến các đại biểu nêu tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, mục tiêu của dự án Nghị quyết tập trung vào hai vấn đề lớn: Một là, tháo gỡ các "điểm nghẽn", khó khăn vốn có trong phát triển văn hóa; Hai là, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tiếp thu, giải trình và làm rõ ý kiến các đại biểu nêu tại phiên thảo luận.

Về đột phá nguồn lực, cam kết 2% ngân sách và Quỹ đầu tư mạo hiểm, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết Nghị quyết xác định rõ nguồn lực bảo đảm cho văn hóa hàng năm tối thiểu là 2% tổng chi ngân sách nhà nước. Hiện, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang phối hợp với Bộ Tài chính để xác định cơ cấu chi tiêu này, đảm bảo đúng mục tiêu và có trọng tâm, trọng điểm.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, một trong những điểm mới mang tính đột phá là đề xuất thí điểm thành lập Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công – tư. Đây sẽ là một quỹ đầu tư mạo hiểm, hoạt động theo nguyên tắc thị trường và chấp nhận rủi ro – một cơ chế phù hợp với đặc thù của sáng tạo nghệ thuật.

Trong đó, ngân sách nhà nước đóng vai trò là “vốn mồi” để khuyến khích sự đóng góp từ khu vực tư nhân và các tổ chức quốc tế. Về nội dung này, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ sẽ xây dựng các tiêu chí đánh giá rủi ro cụ thể để bảo đảm quỹ hoạt động hiệu quả, tránh lãng phí...

Minh Khôi