Hoàn thiện cơ chế đột phá để huy động nguồn lực phát triển văn hóa

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Phát biểu giải trình, tiếp thu tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trân trọng cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã quan tâm, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm đối với dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam.

Theo Bộ trưởng, qua thảo luận tại 16 tổ với 118 lượt ý kiến và phiên thảo luận toàn thể với 21 ý kiến phát biểu, các đại biểu đều thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị. Qua đó, tiếp tục khẳng định quan điểm nhất quán, đó là phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực và trụ cột cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Nghị quyết được xây dựng nhằm tập trung giải quyết hai vấn đề lớn: Tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong phát triển văn hóa và huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho lĩnh vực này.

Ngay sau thảo luận tại tổ, Bộ đã phối hợp với cơ quan thẩm tra khẩn trương tiếp thu, chỉnh lý dự thảo và gửi báo cáo giải trình dài 26 trang tới các đại biểu. Dự thảo được rà soát theo nguyên tắc những chính sách đã rõ, khả thi, có sự đồng thuận cao sẽ quy định ngay trong Nghị quyết; các nội dung cần linh hoạt hoặc còn mới sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết, tổ chức thí điểm.

Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường sáng 22-4. Ảnh: quochoi.vn

Về tên gọi, dự thảo được chỉnh lý thành “Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam”, bảo đảm bám sát tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị. Phạm vi điều chỉnh cũng được diễn đạt ngắn gọn, bao quát đầy đủ các đối tượng liên quan.

Đáng chú ý, dự thảo xác định rõ nguồn lực phát triển văn hóa, trong đó ngân sách nhà nước bảo đảm tối thiểu 2% tổng chi hằng năm, đồng thời đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội. Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Bộ đang phối hợp với các cơ quan liên quan để làm rõ cơ cấu phân bổ nguồn lực này, bảo đảm đúng mục tiêu, ưu tiên trọng tâm.

Về Ngày Văn hóa Việt Nam, dự thảo đã bổ sung quy định nhằm phát huy giá trị văn hóa trong các ngày lễ lớn, không chỉ giới hạn ngày 24-11. Cơ quan soạn thảo cũng tiếp thu ý kiến đại biểu về việc khuyến khích khu vực tư nhân tham gia các hoạt động miễn, giảm phí để tăng khả năng tiếp cận văn hóa của người dân.

Về chính sách bảo tồn văn hóa, theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, dự thảo đã bổ sung các cơ chế đặc thù đối với văn hóa dân tộc thiểu số, nghệ thuật truyền thống, nghệ thuật dân gian. Các chính sách tập trung ưu tiên nguồn lực bảo tồn giá trị có nguy cơ mai một, bảo vệ tiếng nói, chữ viết, không gian văn hóa, đồng thời gắn bảo tồn với phát triển du lịch và sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung các cơ chế từ cơ sở như giao cộng đồng dân cư quản lý, vận hành thiết chế văn hóa; tiếp thu ý kiến về củng cố hệ thống thiết chế văn hóa, đặc biệt là thiết chế dành cho thanh, thiếu nhi.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Về chính sách nhân lực, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo đã rà soát, hoàn thiện các quy định nhằm thu hút, giữ chân nhân tài trong lĩnh vực văn hóa, nhất là nghệ thuật truyền thống. Đồng thời, các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nhân lực đã được lồng ghép trong Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa.

Một điểm nhấn quan trọng là cơ chế thí điểm thành lập Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công - tư, hoạt động như quỹ đầu tư mạo hiểm, chấp nhận rủi ro. Quỹ sử dụng vốn mồi từ ngân sách để huy động nguồn lực xã hội, bảo đảm công khai, minh bạch. Bộ trưởng khẳng định đây là cơ chế phù hợp với đặc thù đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, nơi sản phẩm sáng tạo có tính rủi ro cao.

Trên cơ sở các ý kiến góp ý của đại biểu Quốc hội, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình quỹ, xây dựng tiêu chí đánh giá rủi ro và cơ chế chấp nhận rủi ro, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế để bảo đảm tính khả thi.

Liên quan đến chuyển đổi số, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh thừa nhận đây là lĩnh vực còn nhiều hạn chế về nguồn lực và nhân lực. Tuy nhiên, trong bối cảnh Quốc hội đang xem xét kế hoạch đầu tư công trung hạn, đây sẽ là cơ hội quan trọng để thúc đẩy xây dựng hệ thống dữ liệu, nền tảng số phục vụ quản lý và phát triển văn hóa.

Về tổ chức thực hiện, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho rằng, dự thảo đã chỉnh lý theo hướng cho phép Chính phủ, địa phương và các đơn vị sự nghiệp công lập triển khai thí điểm các cơ chế mới, đồng thời tăng cường phân cấp, bảo đảm tính chủ động.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh khẳng định sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội, hoàn thiện dự thảo để trình Quốc hội xem xét, thông qua; đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển văn hóa đã đề ra.

Đình Hiệp