Phối hợp liên ngành để xây dựng trường học an toàn, không bạo lực

Lấy phòng ngừa từ sớm làm giải pháp trọng tâm

Bộ GD&ĐT và Bộ Công an vừa ban hành Kế hoạch phối hợp số 113/KHPH-BCĐ về bảo đảm an toàn trường học; phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vụ việc bạo lực học đường, xâm hại trẻ em và vi phạm pháp luật của học sinh. Kế hoạch đặt mục tiêu phát hiện, can thiệp từ sớm, tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và lực lượng công an nhằm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, kỷ cương và nhân văn.

Kế hoạch được xây dựng nhằm tăng cường cơ chế phối hợp giữa Bộ GD&ĐT và Bộ Công an trong trao đổi thông tin về các vụ việc bạo lực học đường, xâm hại trẻ em xảy ra trong hoặc ngoài cơ sở giáo dục; đồng thời hướng dẫn các trường học phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an cơ sở để hoàn thiện quy trình phòng ngừa, phát hiện và xử lý các vụ việc liên quan đến học sinh.

Mục tiêu xuyên suốt của kế hoạch là xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, kỷ cương và nhân văn; phát huy vai trò của nhà trường, gia đình, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể trong giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và văn hóa ứng xử, qua đó ngăn chặn từ sớm, từ xa các hành vi bạo lực học đường và vi phạm pháp luật.

Theo kế hoạch, việc phối hợp phải bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ thời gian và rõ kết quả. Hai ngành phấn đấu giảm số vụ bạo lực học đường, giảm các vụ xâm hại trẻ em là học sinh, đồng thời không để những mâu thuẫn nhỏ kéo dài, tích tụ thành các vụ việc nghiêm trọng.

Các hoạt động triển khai đều hướng đến mục tiêu phòng ngừa từ gốc, lấy giáo dục, hỗ trợ và cảm hóa học sinh là giải pháp trọng tâm. Việc xử lý các hành vi vi phạm sẽ được thực hiện nghiêm minh nhưng vẫn bảo đảm tính giáo dục, nhân văn và phù hợp với tâm lý lứa tuổi.

Kế hoạch cũng nhấn mạnh nguyên tắc lấy học sinh làm trung tâm, ưu tiên bảo vệ an toàn, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh. Mọi thông tin liên quan đến học sinh phải được quản lý, sử dụng đúng mục đích và bảo đảm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Nội dung phối hợp tập trung vào 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm: trao đổi thông tin; tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật; phòng ngừa, kiểm tra, giám sát; phối hợp xử lý các hành vi vi phạm; xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.

Thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa nhà trường và công an cấp xã

Một trong những điểm mới của kế hoạch là yêu cầu nhà trường và công an cấp xã thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên thông qua các cuộc họp giao ban định kỳ mỗi học kỳ hoặc khi cần thiết để trao đổi về tình hình an ninh, trật tự và những biểu hiện bất thường của học sinh.

Hai bên chủ động chia sẻ thông tin phục vụ công tác đánh giá, hỗ trợ và xử lý các vụ việc liên quan đến học sinh. Trong đó, nhà trường cung cấp những thông tin cần thiết, còn lực lượng công an cập nhật các phương thức, thủ đoạn phạm tội mới, các loại ma túy mới và các nguy cơ xâm nhập học đường.

Ban Giám hiệu nhà trường và Trưởng Công an cấp xã cũng sẽ thiết lập đầu mối liên lạc trực tiếp để kịp thời tiếp nhận, trao đổi thông tin về các vụ việc như ẩu đả, tụ tập gây rối hoặc các tình huống khẩn cấp có liên quan đến học sinh, qua đó xử lý nhanh chóng, hiệu quả.

Song song với đó, công tác tuyên truyền sẽ được đổi mới theo hướng tăng tính tương tác, phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh. Nội dung tuyên truyền tập trung vào pháp luật về trật tự an toàn giao thông, an ninh mạng, phòng chống ma túy, tác hại của thuốc lá điện tử, phòng chống xâm hại trẻ em, phòng chống bạo lực học đường; đồng thời trang bị kỹ năng phòng cháy chữa cháy, thoát hiểm, nhận diện nguy cơ và các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.

Kế hoạch cũng khuyến khích xây dựng và duy trì các mô hình tự quản như "Cổng trường an toàn giao thông", "Đội học sinh xung kích", "Trường học không bạo lực và tệ nạn xã hội"; huy động sự tham gia của công an cơ sở, chính quyền địa phương, tổ chức Đoàn, Hội, cha mẹ học sinh và các lực lượng liên quan nhằm phát hiện sớm nguy cơ, kịp thời hỗ trợ học sinh và ngăn chặn vi phạm ngay từ cơ sở.

Lồng ghép giáo dục kiến thức, kỹ năng về an toàn giao thông (Ảnh: VGP)

Chủ động kiểm tra, xử lý các nguy cơ phát sinh trong và ngoài trường học

Theo kế hoạch, nếu lực lượng công an cơ sở phát hiện các hội, nhóm trực tuyến do học sinh lập ra có biểu hiện nói xấu, bôi nhọ, kích động bạo lực hoặc rủ rê đua xe trái phép sẽ chủ động thông báo, phối hợp với nhà trường để ngăn chặn, quản lý và giáo dục.

Công an cơ sở cũng phối hợp bảo đảm an ninh tại khu vực xung quanh trường học như cổng trường, quán nước, quán internet, điểm trông giữ xe nhằm phát hiện học sinh tụ tập, mang theo hung khí hoặc điều khiển xe mô tô khi chưa đủ điều kiện, từ đó kịp thời ngăn chặn và giáo dục.

Đồng thời, hai ngành sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các cơ sở kinh doanh xung quanh trường học bán thuốc lá điện tử, rượu, bia hoặc thực phẩm không bảo đảm an toàn cho học sinh.

Đối với các trường hợp học sinh vi phạm pháp luật hoặc có nguy cơ vi phạm, công an cơ sở, nhà trường và gia đình sẽ phối hợp quản lý, giáo dục. Mỗi trường hợp sẽ được phân công giáo viên chủ nhiệm trực tiếp theo dõi, phối hợp với gia đình và thông tin cho công an khi cần thiết để có biện pháp hỗ trợ.

Bên cạnh đó, học sinh sẽ được khuyến khích tham gia các hoạt động lao động, tình nguyện, câu lạc bộ thể thao và các hoạt động cộng đồng nhằm tăng cường kỹ năng sống, hạn chế nguy cơ vi phạm.

Các cơ sở giáo dục cũng được yêu cầu xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả phối hợp như: mức độ thay đổi nhận thức của học sinh; hiệu quả của các mô hình tự quản; số vụ việc được phát hiện, ngăn chặn từ sớm; các mô hình, cách làm hay được nhân rộng; hiệu quả truyền thông trên môi trường mạng.

Đề xuất bộ tiêu chí đánh giá trường học không bạo lực

Kế hoạch quy định cụ thể cơ chế phối hợp xử lý các hành vi vi phạm. Đối với vụ việc xảy ra trong nhà trường, cơ sở giáo dục chủ trì xử lý theo quy định của ngành giáo dục; trường hợp có dấu hiệu tội phạm hoặc tính chất nghiêm trọng như gây thương tích nặng, cưỡng đoạt tài sản, sử dụng ma túy sẽ chuyển cơ quan công an xử lý theo quy định.

Đối với các vụ việc xảy ra ngoài nhà trường, sau khi xử lý theo quy định pháp luật, lực lượng công an sẽ thông báo bằng văn bản đến cơ sở giáo dục nơi học sinh đang theo học để phối hợp giáo dục, quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa.

Trong toàn bộ quá trình phối hợp, việc bảo mật thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân của học sinh, gia đình học sinh được yêu cầu thực hiện nghiêm theo quy định pháp luật.

Để xây dựng môi trường giáo dục an toàn và phát triển toàn diện, kế hoạch cũng yêu cầu đẩy mạnh giáo dục lịch sử dân tộc, truyền thống cách mạng, đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử, kỹ năng giải quyết xung đột; đồng thời xây dựng mạng lưới giáo viên chủ nhiệm, giáo viên tư vấn tâm lý, cán bộ Đoàn, Đội làm lực lượng nòng cốt trong công tác phòng ngừa bạo lực học đường.

Các trường học sẽ tăng cường tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, câu lạc bộ kỹ năng sống nhằm tạo môi trường học tập tích cực cho học sinh. Hai ngành cũng sẽ phối hợp rà soát các quy định hiện hành, nghiên cứu đề xuất bộ tiêu chí đánh giá "trường học không bạo lực", làm cơ sở xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện trên phạm vi toàn quốc.

Theo kế hoạch, đến hết năm 2026, hai ngành sẽ triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm, trong đó tổ chức các hoạt động tuyên truyền trực quan về phòng, chống bạo lực học đường, kỹ năng nhận diện nguy cơ trên không gian mạng và nhận diện các hành vi vi phạm pháp luật tại một số địa phương làm điểm; xây dựng mô hình tự quản “Cổng trường an toàn giao thông”, “Đội học sinh xung kích”, “Trường học không bạo lực và tệ nạn xã hội” và huy động đoàn thể, chính quyền địa phương hỗ trợ triển khai tại các trường học

Ngành Giáo dục chủ trì hướng dẫn các cơ sở giáo dục thực hiện quy trình phối hợp liên ngành trong phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý các vụ việc liên quan đến học sinh.

Uyên Na