Bật 'khiên bảo vệ' bạo lực học đường: Không lặng im và học cách xây đắp tự tin

Những vụ việc gây rúng động

Tại Lâm Đồng, một nhóm 13 học sinh do N.H.V. (14 tuổi, THCS Nguyễn Du, xã Di Linh) đứng đầu đã liên tục thu tiền bảo kê và đánh hội đồng nam sinh Đ.M.H. từ 7 - 8 lần ngay tại lớp. Khi tổn thương tinh thần vượt quá giới hạn chịu đựng, H. tìm đến lựa chọn cực đoan nhất tại nhà riêng. Ngay sau đó, H. được đưa đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Cơ quan điều tra đã chính thức khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với nhóm của V. về tội cưỡng đoạt tài sản và cố ý gây thương tích.

Nguồn ảnh: Pinterest.

Một vụ việc bạo lực học đường nghiêm trọng khác cũng đã xảy ra tại nhà vệ sinh trường Cao đẳng nghề Việt Xô số 1 (Phú Thọ) khiến bạn V.N.K. (Lớp 10) bị thương tích và hoảng loạn tinh thần. Một số học sinh tại hiện trường thay vì can ngăn lại dùng điện thoại quay clip và phát tán lên mạng xã hội. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố hai nữ sinh về hành vi gây rối trật tự công cộng để xử lý nghiêm minh.

Hành vi bạo lực học đường không chỉ dừng lại ở mức bị khiển trách, nhắc nhở, đình chỉ học tập hay phạt hành chính mà người gây ra bạo lực còn đối mặt với bản án hình sự, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.

Chuyển trường hay hòa giải không giải quyết được tận gốc vấn đề

Bạo lực học đường càng ngày càng trở nên phức tạp dưới nhiều hình thức từ bạo lực thể chất, bạo lực ngôn từ, bạo lực xã hội và bạo lực mạng. Dù là hành vi đánh đập, xô đẩy, đe dọa, nhục mạ ngoại hình (body-shaming), tẩy chay, cô lập hay bêu rếu, phát tán thông tin sai lệch trên mạng xã hội đều để lại tổn thương lâu dài cho các nạn nhân.

Nguồn ảnh: Pinterest.

Bạn Hữu Trí (Lớp 11, TP.HCM) chia sẻ: “Mình từng sợ đến trường, ngại chia sẻ vì nghĩ ai cũng bận rộn và sợ rằng câu chuyện của mình sẽ bị phán xét. Vòng lặp mâu thuẫn đó khiến mình luôn căng thẳng, nhạy cảm và đôi lúc mất bình tĩnh, lớn tiếng với mọi người xung quanh”.

Là một phụ huynh có con từng bị bắt nạt trong lớp, cô N.Đ (TP.HCM) bày tỏ: “Khi đứa lớn bị bạn ngồi bàn sau lấy bút chì đâm vào lưng áo, còn đứa nhỏ bị bạn ngồi kế bên đánh vào bụng, hành động đầu tiên của tôi là ghi nhận lại mốc thời gian, tần suất con bị bắt nạt và thu thập chứng cứ rõ ràng. Thay vì chỉ phản ánh chung chung; gia đình, giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh của cả học sinh bắt nạt và bị bắt nạt cần gặp mặt để trao đổi và theo dõi sát sao các con. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế. Khi sự việc xảy ra, giáo viên thường hòa giải vì sợ ảnh hưởng thi đua. Điều các con cần là một bộ quy tắc ứng xử nghiêm khắc, một hệ thống bảo vệ để không phải chịu đựng bạo lực một mình”.

Sự lo lắng của phụ huynh cũng là lý do nhiều gia đình cân nhắc chuyển trường cho con. Thế nhưng, nếu không được giải tỏa tâm lý, teen khi chuyển sang môi trường mới vẫn khó lòng mở lòng với bạn bè xung quanh.

Đường dây nóng bảo mật danh tính

Nạn bạo lực học đường lặp đi lặp lại nhiều lần vì nạn nhân chọn cách im lặng. Sự thiếu quyết đoán, nỗi sợ hãi bị trả thù khiến teen luôn sống trong trạng thái bất an, lo lắng ngay cả khi vụ việc chưa xảy ra. Vì thế, việc lên tiếng và ngăn chặn xích mích từ sớm cần đến sự góp sức của chính các bạn học sinh trong lớp.

Nhiều quốc gia đã đưa phép lịch sự trên không gian mạng (netiquette) thành chương trình học riêng. Tại Trường Trung học Peicai (Singapore), tiết học Giáo dục Công dân và Nhân cách (Character and Citizenship Education - CCE) thuộc chương trình Cyber Wellness của Bộ Giáo dục, teen được thảo luận tình huống giả định: Một bạn trong lớp dùng deepfake AI tạo ảnh giả của bạn rồi gửi vào nhóm chat. Thông qua tình huống, teen học về quyền riêng tư, sự đồng thuận khi sử dụng hình ảnh người khác.

Ngay ở trường học nước mình, trường THCS Phượng Sơn số 2 (Bắc Ninh) cũng đã ra mắt bộ kỹ năng an toàn trên không gian mạng để teen biết cách xử lý khi gặp nội dung độc hại.

Theo Công văn 3147/BGDĐT-HSSV ngày 29/5/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, khi bạn là nạn nhân hoặc người chứng kiến bạo lực học đường, hãy gửi thông tin về hòm thư điện tử, ứng dụng bảo mật hoặc gọi đến số điện thoại đường dây nóng của Hiệu trưởng, Công an Xã/Phường và bộ phận tư vấn tâm lý của trường. Đó là những kênh giúp chúng mình báo cáo sự việc nhanh chóng và an tâm khi danh tính của người tố giác sẽ được bảo mật. Bên cạnh đó, để ngăn chặn bạo lực mạng, teen còn cần nhận diện và từ chối các hành vi kích động bạo lực trực tuyến tuyệt đối không quay phim, chụp ảnh, phát tán clip bạo lực lên mạng xã hội.

Vô hiệu hóa bạo lực học đường bằng năng lực tự tin

Ngoài sự bảo vệ từ nhà trường và gia đình, Gen Alpha cũng cần nạp năng lượng tự tin và kỹ năng tự vệ. Thầy Kiều Quốc Khánh (Huấn luyện viên Vovinam thuộc Trung tâm CUDV Phường Tân Tạo, TP.HCM) nhắn nhủ: "Nhiều học sinh bị bắt nạt thiếu tự tin vào bản thân. Một số bạn đến lớp học võ vì bị bắt nạt trong lớp. Sau khi tốt nghiệp lớp võ, các bạn ấy không đánh trả nhưng cũng không để ai bắt nạt mình. Học võ không chỉ để tự vệ mà còn để tự tin hơn. Ngoài võ thuật, các bạn còn học về pháp luật, cách đối xử với bạn bè và xử lý tình huống”.

Thầy Kiều Quốc Khánh.

1. Lời nói là cách tự vệ tốt nhất

Tự vệ thông minh không nằm ở nắm đấm, mà là việc giữ bình tĩnh để hóa giải xung đột bằng lời nói, giữ an toàn cho bản thân và cho người khác.

2. Đừng phản ứng gay gắt khi bị nói xấu

Khi biết mình là “chủ đề chính” trong cuộc trò chuyện toxic, nếu càng phản ứng gay gắt thì bạn vô tình biến mình thành người sai trong mắt mọi người. Hiện tượng này được gọi là bẫy kích động: Bạn càng tức giận, tổn thương và hoảng loạn, kẻ bắt nạt càng phấn khích lấn tới. Ngược lại, một thái độ bình thản sẽ khiến trò công kích trở nên nhàm chán, đối phương sẽ giảm động lực và tự dừng lại hành vi bạo lực của mình.

3. Học cách hòa đồng và tự tin

Hãy thoải mái giao tiếp và tham gia các hoạt động tập thể. Sự tự tin của bạn là lá chắn vững chắc nhất mà không ai có thể phá vỡ.

4. Luôn chịu trách nhiệm về hành động của mình

Một khi đã có hành vi bạo lực với người khác hay kích động bạo lực trực tuyến trên mạng xã hội, bạn sẽ là người phải chịu trách nhiệm trước nhà trường và pháp luật.

Như Phương