Niềm tin trở lại với thị trường trái phiếu

Thị trường trái phiếu là kênh huy động và phân bổ vốn trung - dài hạn quan trọng của nền kinh tế

Hoàn thiện cấu trúc tài chính “3 chân kiềng”

Bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước diễn biến phức tạp, thị trường trái phiếu Việt Nam vẫn duy trì ổn định và tăng trưởng tích cực. Tổng mức vốn huy động qua thị trường trái phiếu năm 2025 đạt hơn 730 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 27% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Quy mô thị trường đến cuối năm đạt khoảng 3,83 triệu tỷ đồng, tương đương 33,3% GDP năm 2024. Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, khung pháp lý được hoàn thiện, đồng thời công tác quản lý, giám sát và cảnh báo rủi ro cho nhà đầu tư được chú trọng. Nhờ đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2025 tăng trưởng tích cực so với năm trước, cả về số lượng doanh nghiệp phát hành và tổng giá trị huy động.

Chia sẻ kỹ hơn, nhóm chuyên gia từ VIS Rating cho rằng, tính đến cuối năm 2025, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp đạt trên 1,4 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 11% GDP. Cùng với sự gia tăng về quy mô, chất lượng hồ sơ tín nhiệm của các tổ chức phát hành cũng ghi nhận những cải thiện rõ nét. Khoảng 50% số tổ chức phát hành mới trong năm 2025 được đánh giá có hồ sơ tín nhiệm ở mức “Trung bình” trở lên, cao hơn đáng kể so với mức 38% của năm trước. Hoạt động xếp hạng tín nhiệm trở nên phổ biến hơn khi có tới 75 tổ chức phát hành được xếp hạng lần đầu trong năm, tăng 50% so với cùng kỳ, tập trung chủ yếu vào quý IV. Hoạt động phát hành mới diễn ra sôi động, chủ yếu được dẫn dắt bởi nhóm ngân hàng và bất động sản dân cư, những lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn trong bối cảnh tâm lý nhà đầu tư đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp từng bước được cải thiện.

Động lực đến từ những thay đổi chính sách gần đây bao gồm: yêu cầu minh bạch thông tin, bắt buộc xếp hạng tín nhiệm theo Luật Chứng khoán sửa đổi (2024), và quy định hạn chế phát hành riêng lẻ với doanh nghiệp có tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao theo Luật Doanh nghiệp sửa đổi (2025). Cùng với đó, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chia sẻ, hiện nay, các chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân đang được triển khai bao gồm cải cách hành chính, chuyển đổi số, tạo điều kiện tiếp cận vốn, đặc biệt qua kênh trái phiếu doanh nghiệp. Trong đó, trái phiếu doanh nghiệp là trọng tâm chính sách với các định hướng cụ thể là phát triển minh bạch, đa dạng sản phẩm, bảo vệ nhà đầu tư; mở rộng nhà đầu tư tổ chức dài hạn, điều chỉnh quy định phân bổ tài sản; khuyến khích phát hành trái phiếu xanh, trái phiếu gắn với dự án đầu tư ưu tiên; hoàn thiện khung pháp lý, cả với chào bán riêng lẻ và ra công chúng; đồng thời tăng cường xếp hạng tín nhiệm và khuyến khích bảo lãnh tín dụng nhằm nâng cao độ tin cậy thị trường.

Bỏ tư duy ngắn hạn và hợp tác chặt chẽ

Ông Đỗ Ngọc Quỳnh, Tổng thư ký Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) cho rằng, dư địa phát triển của thị trường trái phiếu Việt Nam còn rất lớn. Tuy nhiên, việc phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn. Đó là, cơ sở nhà đầu tư còn hạn chế và phụ thuộc nhiều vào các ngân hàng; chất lượng và tính minh bạch của trái phiếu phát hành chưa đồng đều; các cơ chế hỗ trợ như bảo lãnh tín dụng, xếp hạng tín nhiệm và quản trị rủi ro chưa phát huy hết hiệu quả. Bên cạnh đó, hạ tầng thông tin và giám sát cần được cải thiện. Việc khai thông thị trường vốn nợ được xem là điều kiện tiên quyết để hoàn thiện cấu trúc tài chính “3 chân kiềng”: tín dụng ngân hàng, thị trường cổ phiếu và thị trường vốn nợ dài hạn.

Để thị trường trái phiếu doanh nghiệp thực sự trở thành một kênh dẫn vốn hiệu quả, ông Saurabh Kumar, Giám đốc phụ trách Thị trường vốn nợ khu vực Nam Á và Đông Nam Á Tập đoàn BNP Paribas, đề xuất cần cải thiện tính thanh khoản để nhà đầu tư dễ dàng mua bán, đồng thời phát triển thị trường phòng ngừa rủi ro, vốn còn hạn chế, để thu hút cả nhà đầu tư trong và ngoài nước. Cùng với đó, doanh nghiệp cần từ bỏ tư duy ngắn hạn, hợp tác chặt chẽ với nhà đầu tư để cùng tìm giải pháp ngay cả trong tình huống khó khăn.

Cùng chung nhận định này, một chuyên gia khác cũng khuyến nghị, các công ty đại chúng cần nâng cao quản trị doanh nghiệp, minh bạch và trách nhiệm với cổ đông, nhà đầu tư. Các nhà đầu tư cần đầu tư chuyên nghiệp, có chiến lược dài hạn, đánh giá rủi ro - lợi ích một cách đầy đủ. Các định chế trung gian, cần nâng cao năng lực tư vấn, phân phối và giám sát; bảo đảm hoạt động trung gian minh bạch và chuyên nghiệp. Còn đối với các tổ chức xếp hạng tín nhiệm, tổ chức bảo lãnh trái phiếu, cần tiếp tục phát triển dịch vụ chất lượng cao, tạo niềm tin cho thị trường.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, Đảng và Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% từ năm 2026, vì thế yêu cầu đối với thị trường trái phiếu càng trở nên cấp bách, bởi đây là kênh huy động và phân bổ vốn trung - dài hạn quan trọng. Các đơn vị tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, cải tiến kỹ thuật phát hành, điều hành công tác phát hành trái phiếu Chính phủ phù hợp với nhu cầu của ngân sách và thị trường. Bên cạnh đó, cần phối hợp chặt chẽ với NHNN trong điều hành chính sách tiền tệ, đảm bảo huy động vốn hiệu quả; Tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm, triển khai trái phiếu Chính phủ xanh để huy động vốn cho dự án đầu tư công xanh, phát triển nhà đầu tư tổ chức như quỹ đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm, quỹ hưu trí và ngân hàng thương mại - lực lượng nòng cốt của thị trường. Đối với trái phiếu doanh nghiệp, cần hoàn thiện pháp lý, tăng cường tuyên truyền, đào tạo nhà đầu tư chuyên nghiệp, bảo đảm thị trường phát triển ổn định, hiệu quả.

Hương Giang