Trái phiếu doanh nghiệp: Tỷ lệ chậm trả từ đỉnh 12,2% xuống còn 1,3%

Theo báo cáo tổng kết của FiinRatings, thị trường TPDN năm 2025 đã có sự hồi sinh mạnh mẽ với tổng giá trị phát hành đạt 644,3 nghìn tỷ đồng, tăng 35,5% so với năm 2024. Trong đó, kênh phát hành riêng lẻ vẫn chiếm thế thượng phong (91,4%), trong khi phát hành ra công chúng chiếm tỷ trọng khiêm tốn 8,6%.

Tính đến cuối năm, tổng dư nợ TPDN lưu hành đạt mốc 1,41 triệu tỷ đồng, tương đương 11,4% GDP. Dù con số này vẫn thấp hơn mức đỉnh 18,3% GDP của giai đoạn 2020–2021 và mục tiêu 20% của Chính phủ, nhưng chất lượng thị trường đã có sự chuyển biến tích cực.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang có sự phục hồi vững chắc.

Về cơ cấu, nhóm ngân hàng và bất động sản tiếp tục là hai trụ cột chính, lần lượt chiếm 66% và 23% tổng giá trị phát hành. Đáng chú ý, nhóm bất động sản ghi nhận sự trỗi dậy mạnh mẽ với giá trị phát hành tăng trưởng 58%, cho thấy các doanh nghiệp địa ốc đã bắt đầu quay lại đường đua huy động vốn để tái khởi động dự án. Trong đó, VinGroup và Vinhomes là những nhà phát hành lớn nhất với giá trị lần lượt là 25.000 tỷ đồng và 15.000 tỷ đồng.

Điểm sáng lớn nhất của thị trường năm 2025 không chỉ nằm ở con số phát hành mà còn ở sự cải thiện rõ rệt trong hồ sơ tín nhiệm. Theo VIS Rating, tỷ lệ chậm trả trái phiếu đã giảm xuống còn 1,3%, mức thấp kỷ lục so với đỉnh 12,2% của năm 2023.

Năng lực xử lý nợ của các doanh nghiệp cũng ghi nhận tín hiệu khả quan. Các tổ chức phát hành đã hoàn trả 51.000 tỷ đồng cho trái chủ (tăng 82% so với cùng kỳ), nâng tỷ lệ thu hồi nợ gốc chậm trả lũy kế lên 43,4%. Khoảng 50% tổ chức phát hành mới trong năm có hồ sơ tín nhiệm từ mức "Trung bình" trở lên.

Tuy nhiên, thị trường vẫn tồn tại sự phân hóa. Danh sách chậm trả vẫn gọi tên một số doanh nghiệp có giá trị lớn như Tập đoàn R&H, Helios, Hưng Thịnh Quy Nhơn hay BCG Land… Điều này phản ánh thực tế: dòng tiền vẫn là bài toán khó đối với các đơn vị có đòn bẩy tài chính quá cao trong giai đoạn tái cơ cấu.

Nhận định về triển vọng năm 2026, ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinRatings kỳ vọng thị trường sẽ có sự bùng nổ với dự kiến tổng giá trị phát hành bứt phá lên mức 1 triệu tỷ đồng. Sau khi trừ đi khoảng 200.000 tỷ đồng đáo hạn, thị trường sẽ cung ứng khoảng 800.000 tỷ đồng vốn mới cho nền kinh tế.

Động lực cho sự tăng trưởng này đến từ việc điều kiện tín dụng ngân hàng ngày càng thắt chặt và lãi suất cho vay có xu hướng tăng, buộc doanh nghiệp phải đa dạng hóa nguồn vốn qua kênh trái phiếu. Đồng thời, sự tham gia tích cực của các quỹ đầu tư và nhà đầu tư tổ chức sẽ là "bệ đỡ" thanh khoản quan trọng.

Dù triển vọng tươi sáng, các chuyên gia nhấn mạnh rằng năm 2026 sẽ không phải là sự tăng trưởng ồ ạt dễ dãi. Khả năng tiếp cận vốn sẽ phân hóa mạnh theo chất lượng tín dụng.

Các quy định mới về ngưỡng đòn bẩy tài chính (Nợ phải trả/Vốn chủ sở hữu dưới 5 lần), yêu cầu xếp hạng tín nhiệm bắt buộc đối với trái phiếu phát hành cho nhà đầu tư cá nhân và sự giám sát chặt chẽ về mục đích sử dụng vốn sẽ tạo ra "bộ lọc" tự nhiên. Những doanh nghiệp minh bạch, có dòng tiền mạnh và xếp hạng tín nhiệm tốt sẽ rộng cửa huy động vốn. Ngược lại, các đơn vị tài chính yếu kém sẽ gặp nhiều trở ngại.

Bên cạnh đó, áp lực đáo hạn năm 2026 vẫn rất lớn với khoảng 209.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn, phần lớn thuộc về nhóm bất động sản dân cư. Đây sẽ là "phép thử" thực sự đối với năng lực tài chính và khả năng thích ứng của các doanh nghiệp trong chu kỳ tăng trưởng mới.

Thanh Hoa