VIS Rating: Thị trường trái phiếu 'ấm' trở lại

Sau giai đoạn biến động mạnh và tái cấu trúc sâu, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang dần lấy lại trạng thái ổn định trong năm 2025.

Báo cáo mới nhất của hãng xếp hạng tín nhiệm VISRating cho thấy bức tranh thị trường đã phục hồi tích cực về quy mô, đồng thời cải thiện về chất lượng, kỷ luật tín dụng và niềm tin nhà đầu tư. Những chuyển biến này đang tạo nền tảng cho sự trở lại của kênh trái phiếu trong cấu trúc huy động vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.

Thị trường phục hồi nhờ nhu cầu vốn gia tăng

Hoạt động phát hành mới là chỉ báo đầu tiên cho thấy thị trường đang “ấm” trở lại. Trong năm 2025, tổng giá trị TPDN phát hành mới đạt 624 nghìn tỷ đồng, tăng 32% so với cùng kỳ. Đà phục hồi này không mang tính dàn trải mà tập trung rõ vào hai nhóm có nhu cầu vốn lớn nhất là ngân hàng và bất động sản dân cư.

Bất động sản dân cư và ngân hàng dẫn dắt sự phục hồi thị trường TPDN. Ảnh: VISRating

Ngân hàng tiếp tục là nhóm tổ chức phát hành năng động nhất trên thị trường trong bối cảnh nhu cầu bổ sung vốn trung và dài hạn gia tăng trong bối cảnh chênh lệch giữa tín dụng và tiền gửi ngày càng mở rộng.

Điều này cho thấy áp lực cơ cấu nguồn vốn đang trở lại, buộc các ngân hàng phải sử dụng nhiều hơn kênh trái phiếu thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào huy động ngắn hạn.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp bất động sản dân cư cũng tích cực quay lại thị trường trái phiếu. Mục tiêu không chỉ để triển khai các dự án mới mà còn để thay thế các lô trái phiếu đã đáo hạn. Diễn biến này phản ánh quá trình khởi động lại hoạt động kinh doanh sau giai đoạn tái cấu trúc kéo dài.

Dù vậy, phát hành riêng lẻ vẫn chiếm ưu thế. Nguyên nhân đến từ thủ tục và yêu cầu đơn giản hơn so với phát hành ra công chúng. Đây là đặc điểm quen thuộc của thị trường, đồng thời cũng là yếu tố cần được giám sát chặt hơn khi quy mô phát hành tiếp tục mở rộng.

Quy mô và chất lượng thị trường củng cố niềm tin nhà đầu tư

Cùng với sự phục hồi của hoạt động phát hành, quy mô thị trường TPDN cũng được củng cố. Tính đến cuối năm 2025, dư nợ TPDN đạt trên 1,4 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 11% GDP.

Mức quy mô này cho thấy thị trường đã rời xa giai đoạn suy giảm mạnh và bước vào trạng thái ổn định hơn. Quan trọng hơn, sự ổn định này diễn ra trong bối cảnh tâm lý nhà đầu tư đã cải thiện đáng kể so với các năm trước khi rủi ro hệ thống từng là mối lo lớn nhất.

Theo VISRating, niềm tin nhà đầu tư là một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy hoạt động phát hành trong năm 2025. Niềm tin này không đến từ yếu tố ngắn hạn mà được xây dựng trên những cải thiện mang tính cấu trúc của thị trường.

Một trong những chuyển biến quan trọng nhất của thị trường TPDN năm 2025 là sự cải thiện rõ rệt về hồ sơ tín nhiệm của các tổ chức phát hành. VISRating đánh giá rằng 50% số lượng tổ chức phát hành mới trong năm có hồ sơ tín nhiệm ở mức Trung bình trở lên, tăng đáng kể so với mức 38% của năm 2024.

Điều này cũng cho thấy thị trường đang dần sàng lọc tốt hơn, khi các doanh nghiệp có năng lực tài chính yếu hoặc mô hình kinh doanh thiếu bền vững gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận vốn.

Song song đó, hoạt động xếp hạng tín nhiệm trở nên phổ biến hơn. Trong năm 2025, có 75 tổ chức phát hành được xếp hạng lần đầu, tăng 50% so với cùng kỳ, tập trung chủ yếu trong quý 4. Động lực chính đến từ các quy định mới về xếp hạng tín nhiệm bắt buộc đối với TPDN phát hành ra công chúng của các tổ chức phi ngân hàng.

VISRating cũng cho biết quy định này dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng sang TPDN phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp từ năm 2026. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch và kỷ luật tín dụng của toàn thị trường.

Rủi ro chậm trả hạ nhiệt những vẫn còn tiềm ẩn

Nếu giai đoạn 2022–2023 được xem là “điểm nóng” của rủi ro chậm trả thì năm 2025 đánh dấu sự hạ nhiệt rõ ràng. Theo VISRating, tỷ lệ trái phiếu chậm trả trong năm 2025 giảm xuống chỉ còn 1,3%, từ mức đỉnh 12,2% của năm 2023.

Các trường hợp chậm trả phát sinh mới trong năm chủ yếu tập trung ở nhóm bất động sản đã từng gặp vấn đề trong các năm trước. Nguyên nhân đến từ dòng tiền và lợi nhuận còn hạn chế trong giai đoạn tái cấu trúc nợ và khởi động lại dự án.

Điều này cho thấy rủi ro không còn lan rộng trên toàn thị trường, mà mang tính tập trung và có thể nhận diện rõ hơn. Đây là yếu tố quan trọng giúp nhà đầu tư phân biệt rủi ro thay vì đồng loạt đánh giá thị trường theo hướng cực đoan như trước.

Tình hình chậm trả trái phiếu được cải thiện theo từng quý. Ảnh: VISRating

Không chỉ rủi ro chậm trả giảm, khả năng xử lý các khoản nợ chậm trả cũng được cải thiện mạnh. Trong năm 2025, các tổ chức phát hành chậm trả đã hoàn trả 51 nghìn tỷ đồng cho trái chủ, tăng 82% so với cùng kỳ.

Tỷ lệ thu hồi nợ gốc chậm trả lũy kế đến cuối năm 2025 đạt 43,4%, cao hơn nhiều so với mức 28,5% của năm 2024. Sự cải thiện rõ nhất được ghi nhận ở nhóm năng lượng và bất động sản nhà ở, nhờ điều kiện thị trường thuận lợi hơn và hiệu quả của các biện pháp tái cấu trúc.

Diễn biến này có ý nghĩa lớn trong việc khôi phục niềm tin nhà đầu tư bởi khả năng thu hồi vốn luôn là yếu tố cốt lõi trong đánh giá rủi ro trái phiếu.

Thanh khoản trên thị trường thứ cấp tiếp tục được cải thiện trong năm 2025. Giá trị giao dịch bình quân đạt khoảng 6 nghìn tỷ đồng mỗi ngày, tăng 23% so với cùng kỳ. Trái phiếu do ngân hàng và doanh nghiệp bất động sản phát hành chiếm khoảng 75% tổng giá trị giao dịch.

Tuy nhiên, dòng tiền trên thị trường thứ cấp vẫn tập trung chủ yếu vào các trái phiếu có kỳ hạn còn lại dưới 3 năm. Điều này phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư, khi ưu tiên các sản phẩm có độ an toàn và tính thanh khoản cao hơn trong bối cảnh lợi suất trái phiếu có xu hướng tăng nhẹ theo diễn biến lãi suất.

Tổng hợp các yếu tố trên, VISRating đánh giá thị trường TPDN đã đạt được những bước tiến vững chắc trong năm 2025. Sự phục hồi không chỉ thể hiện ở quy mô và khối lượng phát hành mà quan trọng hơn là ở chất lượng tổ chức phát hành, mức độ minh bạch và khả năng kiểm soát rủi ro.

Trên cơ sở đó, VISRating dự báo hoạt động phát hành TPDN sẽ tiếp tục sôi động trong năm 2026, nhờ nhu cầu vốn lớn của khu vực tư nhân và niềm tin của nhà đầu tư đối với thị trường ngày càng được củng cố.

Nam Hải