Những thách thức lớn nhất với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu

Các cuộc tấn công trên Biển Đỏ và eo biển Hormuz đang làm thay đổi dòng chảy dầu mỏ toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Khi hai tuyến hàng hải chiến lược cùng chịu sức ép, các doanh nghiệp vận tải, nhà xuất khẩu dầu và quốc gia nhập khẩu buộc phải điều chỉnh tuyến đường, chấp nhận chi phí cao hơn và đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Hormuz là cửa ngõ vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch trên thế giới, trong khi Bab el-Mandeb ở cửa ngõ Biển Đỏ là tuyến kết nối Trung Đông với kênh đào Suez và châu Âu. Bình thường, khi một tuyến gặp sự cố, lưu lượng có thể chuyển sang tuyến còn lại. Tuy nhiên, việc cả hai điểm nghẽn cùng bị đe dọa đã làm suy giảm đáng kể khả năng linh hoạt của hệ thống logistics năng lượng toàn cầu.

Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn khi lực lượng Houthi gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và cơ sở dầu khí của Ả Rập Xê-út. Nhiều tàu chở dầu đã phải đổi hướng, hoặc tạm dừng hành trình để tránh khu vực nguy hiểm, khiến lưu lượng tàu qua Bab el-Mandeb giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều tháng. Đồng thời, hoạt động vận chuyển qua Hormuz vẫn chưa phục hồi hoàn toàn do căng thẳng giữa Iran và Mỹ.

Các nhà xuất khẩu dầu, đặc biệt là Ả Rập Xê-út, đang tìm cách giảm phụ thuộc vào Hormuz bằng cách tăng cường sử dụng cảng Yanbu trên bờ Biển Đỏ. Tuy nhiên, khi Biển Đỏ cũng trở thành điểm nóng, phương án thay thế này mất đi hiệu quả. Điều đó khiến các doanh nghiệp phải lựa chọn những tuyến đường dài hơn hoặc chấp nhận chi phí bảo hiểm xung đột và vận chuyển tăng mạnh.

Hệ quả là giá dầu trở nên nhạy cảm hơn với các diễn biến địa chính trị. Chỉ cần xuất hiện thông tin về nguy cơ tấn công mới hoặc gián đoạn vận tải, thị trường lập tức bổ sung "phần bù rủi ro" vào giá dầu. Ngược lại, mỗi tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng đều kéo giá giảm nhanh, cho thấy tâm lý thị trường hiện đóng vai trò không kém các yếu tố cung - cầu truyền thống.

Các nước nhập khẩu lớn ở châu Á là nhóm chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ phụ thuộc đáng kể vào dầu Trung Đông, nên việc chi phí vận chuyển tăng và thời gian giao hàng kéo dài làm gia tăng áp lực lạm phát và chi phí năng lượng. Một số nhà máy lọc dầu đã tăng mua dầu từ Nga hoặc tìm kiếm nguồn cung thay thế nhằm giảm rủi ro từ các tuyến hàng hải bất ổn.

Để thích ứng, nhiều doanh nghiệp năng lượng cũng thay đổi chiến lược mua hàng. Một số nhà máy lọc dầu đã yêu cầu nhà cung cấp tránh vận chuyển qua Hormuz và Biển Đỏ, dù điều này có thể làm tăng chi phí logistics. Xu hướng này cho thấy yếu tố an toàn chuỗi cung ứng đang được ưu tiên hơn so với tối ưu chi phí trong bối cảnh rủi ro địa chính trị kéo dài.

Về dài hạn, các chuyên gia cho rằng thị trường dầu mỏ sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng từ những "điểm nghẽn" hàng hải quan trọng. Nếu các cuộc tấn công tiếp diễn hoặc xung đột tại Trung Đông leo thang, giá dầu và cước vận tải có thể duy trì ở mức cao. Ngược lại, việc khôi phục an ninh hàng hải và ổn định lưu thông qua Hormuz và Biển Đỏ sẽ giúp giảm chi phí vận chuyển, thu hẹp phần bù rủi ro và đưa thị trường năng lượng trở lại trạng thái cân bằng hơn.

Nh.Thạch

AFP