Mô hình VietGAP mở hướng nâng cao giá trị hạt gạo Hà Nội

Thay đổi tư duy sản xuất của nông dân

Lúa vẫn là cây trồng chủ lực trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của Hà Nội. Theo số liệu thống kê, diện tích gieo trồng lúa của Hà Nội đạt 149.524ha/năm, năng suất bình quân đạt 61,3 tạ/ha… Đáng chú ý, diện tích sử dụng các giống lúa chất lượng cao chiếm gần 80% tổng diện tích gieo trồng với nhiều giống như J02, TBR225, VRN20, Đài thơm 8, HD11, TĐ25, Nếp cái hoa vàng...

Những năm qua, Hà Nội đã đẩy mạnh đưa các giống lúa mới có năng suất, chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu vào sản xuất. Cùng với đó, việc áp dụng đồng bộ tiến bộ kỹ thuật canh tác và từng bước đưa cơ giới hóa vào các khâu sản xuất đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhiều địa phương đã quy hoạch được các vùng sản xuất tập trung, hình thành vùng chuyên canh hàng hóa gắn với tiêu thụ sản phẩm. Cơ giới hóa góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế tổn thất sau thu hoạch, nâng cao năng suất lao động và giải phóng sức lao động cho nông dân.

Hà Nội đã quy hoạch được các vùng sản xuất tập trung, hình thành vùng chuyên canh hàng hóa gắn với tiêu thụ sản phẩm. Ảnh: PV

Tuy nhiên, quá trình cơ giới hóa sản xuất lúa của Hà Nội vẫn chưa đồng đều. Trong đó, khâu gieo cấy vẫn là "điểm nghẽn" do nhiều diện tích ruộng nhỏ lẻ, thiếu lao động nông thôn và tập quán sản xuất truyền thống chưa thay đổi hoàn toàn. Trước yêu cầu phát triển nền nông nghiệp hiện đại, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội xác định phát triển sản xuất lúa theo hướng chất lượng cao, an toàn, VietGAP và hữu cơ là giải pháp quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn về nông sản chất lượng cao của người dân Thủ đô. Đồng thời, việc xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sẽ góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và thực hiện hiệu quả mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Cơ giới hóa góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế tổn thất sau thu hoạch, nâng cao năng suất lao động và giải phóng sức lao động cho nông dân. Ảnh: PV

Vụ xuân năm 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã triển khai mô hình sản xuất lúa theo hướng VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm với quy mô 100ha tại xã Thư Lâm. Phó Giám đốc Hợp tác xã Đào Thục - Thụy Lâm (xã Thư Lâm) Phạm Thị Huyên cho biết, các hộ tham gia mô hình được hỗ trợ đầy đủ và kịp thời 50% chi phí giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đạt tiêu chuẩn về chất lượng, chủng loại và số lượng. "Giống và vật tư được cấp đúng tiến độ thời vụ nên người dân yên tâm sản xuất. Bên cạnh đó, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội còn tổ chức nhiều lớp tập huấn hướng dẫn quy trình sản xuất VietGAP, sản xuất hữu cơ và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, giúp bà con từng bước thay đổi tập quán canh tác", bà Phạm Thị Huyên chia sẻ.

Phát huy hiệu quả đạt được, vụ mùa năm 2026, mô hình sản xuất lúa theo hướng VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm tiếp tục được triển khai với quy mô 100ha tại xã Thư Lâm. Đây được kỳ vọng sẽ tiếp tục là mô hình điểm để nhân rộng trên địa bàn thành phố, góp phần xây dựng nền sản xuất lúa hiện đại, an toàn và phát triển bền vững.

Không chỉ thay đổi phương thức canh tác, mô hình còn mang lại những chuyển biến rõ nét trong nhận thức của người nông dân về sản xuất hàng hóa. Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Nam Phương Tiến (xã Xuân Mai) Vũ Thị Huyền chia sẻ: Lúc đầu người dân sợ sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP ghi chép phức tạp, nhưng khi thấy năng suất thực tế cao hơn, tiền bán thóc cao hơn, và quan trọng nhất là không còn phải chạy đi thuê người cấy lúc thời vụ căng thẳng thì ai cũng muốn tiếp tục. Vụ mùa này, nhiều hộ chủ động đăng ký tham gia, không cần phải vận động nhiều như trước.

Mô hình sản xuất lúa theo hướng VietGAP tạo ra sản phẩm an toàn, có khả năng truy xuất nguồn gốc nên được doanh nghiệp thu mua với giá cao hơn. Ảnh: PV

Theo Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, mô hình sản xuất lúa theo hướng VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm tạo ra sản phẩm an toàn, có khả năng truy xuất nguồn gốc nên được doanh nghiệp thu mua với giá cao hơn. Hiệu quả kinh tế của mô hình cao hơn 4.312.000 đồng/ha/vụ, tương đương mức tăng khoảng 15-20% so với phương thức sản xuất thông thường trên cùng một giống lúa. Ngoài lợi ích về kinh tế, mô hình còn góp phần bảo vệ sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng nhờ giảm thiểu rủi ro trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Đây cũng là tiền đề để xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ ổn định, giúp nông dân yên tâm đầu tư sản xuất lâu dài.

Liên kết tiêu thụ tạo động lực mở rộng mô hình

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, việc nhân rộng mô hình vẫn còn một số khó khăn cần được tháo gỡ. Theo đó, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ yêu cầu người dân phải ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất. Tuy nhiên, nhiều nông dân vẫn chưa hình thành thói quen này nên việc thực hiện còn lúng túng, đôi khi bỏ sót hoặc ghi chép chưa đầy đủ. Bên cạnh đó, công tác kết nối doanh nghiệp tham gia bao tiêu sản phẩm tại một số địa phương vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Mối liên kết giữa các khâu từ sản xuất, thu mua, chế biến đến tiêu thụ còn thiếu chặt chẽ, ảnh hưởng đến tính bền vững của chuỗi giá trị.

Hà Nội tiếp tục phối hợp với các địa phương mở rộng mô hình sản xuất lúa VietGAP gắn với cơ giới hóa và liên kết tiêu thụ. Ảnh: PV

Để tiếp tục phát huy hiệu quả, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, trong thời gian tới Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tiếp tục phối hợp với các địa phương mở rộng mô hình sản xuất lúa VietGAP gắn với cơ giới hóa và liên kết tiêu thụ; tăng cường tập huấn, hướng dẫn nông dân thực hiện đầy đủ quy trình kỹ thuật, nhất là việc ghi chép nhật ký sản xuất. Đồng thời đẩy mạnh kết nối với doanh nghiệp để xây dựng các chuỗi liên kết ổn định, nâng cao giá trị hạt gạo Thủ đô.

Việc mở rộng sản xuất lúa theo hướng VietGAP gắn với cơ giới hóa và liên kết tiêu thụ không chỉ giúp nâng cao giá trị hạt gạo Thủ đô mà còn tạo động lực để thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân theo hướng chuyên nghiệp, an toàn và bền vững. Khi những "điểm nghẽn" về cơ giới hóa, liên kết thị trường và tổ chức sản xuất từng bước được tháo gỡ, các mô hình này sẽ tiếp tục được nhân rộng, góp phần xây dựng những vùng sản xuất lúa hàng hóa tập trung, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Đây cũng là hướng đi quan trọng để Hà Nội nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, tăng thu nhập cho nông dân và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại, có sức cạnh tranh trong giai đoạn mới.

Quỳnh Dung