Khoa học công nghệ 'ươm' tài sản trí tuệ cho HTX trên vùng đất Óc Eo

Những cánh đồng của HTX nông nghiệp Sơn Hòa ở xã Óc Eo giờ đây không còn là hình ảnh quen thuộc của những người nông dân lội ruộng cấy lúa hay đeo bình phun thuốc trên vai. Thay vào đó là máy cấy hiện đại, máy làm cỏ tự động, máy băm rơm và những chiếc drone hoạt động nhịp nhàng trên đồng ruộng.

Công nghệ thay đổi cách làm nông

Sự thay đổi ấy là kết quả của quá trình ứng dụng khoa học công nghệ, cơ giới hóa và chuyển đổi số vào sản xuất. Với chiếc điện thoại thông minh, người quản lý có thể điều khiển thiết bị, theo dõi tiến độ canh tác và quản lý đồng ruộng hiệu quả hơn. Những công việc từng cần nhiều lao động nay được thực hiện nhanh hơn, chính xác hơn và tiết kiệm chi phí đáng kể.

HTX nông nghiệp Sơn Hòa ứng dụng drone và cơ giới hóa đồng bộ, nâng cao năng suất và tạo nền tảng hình thành tài sản trí tuệ.

Điểm nổi bật của HTX Sơn Hòa là không chỉ đầu tư máy móc mà còn xây dựng quy trình sản xuất đồng bộ theo tiêu chuẩn VietGAP. Từ khâu làm đất, gieo cấy, quản lý dịch hại tổng hợp đến thu hoạch đều được chuẩn hóa. Nhờ đó tạo ra nền tảng để nâng cao chất lượng nông sản và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

Đặc biệt, mô hình luân canh 1 vụ đậu nành - 2 vụ lúa đã trở thành dấu ấn riêng của HTX. Mô hình này giúp cải thiện độ màu mỡ của đất, ngắt vòng đời sâu bệnh, thích ứng với hạn hán và xâm nhập mặn, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích canh tác.

Hiện HTX Sơn Hòa quản lý vùng nguyên liệu khoảng 1.000ha với 361 thành viên, đồng thời liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp để bao tiêu đậu nành rau xuất khẩu.

Ông Phan Thành Bắc, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX nông nghiệp Sơn Hòa, cho biết điều thay đổi lớn nhất không chỉ là máy móc hiện đại mà là tư duy sản xuất.

“Trước đây làm lúa rất vất vả, phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công. Bây giờ nhờ cơ giới hóa, một người có thể quản lý khoảng 40 công đất. Thành viên HTX còn được cung ứng vật tư đến cuối vụ mới thanh toán, không tính lãi và được doanh nghiệp bao tiêu đầu ra nên yên tâm sản xuất”, ông Bắc chia sẻ.

Theo ông, khoa học công nghệ đã giúp HTX chuyển từ sản xuất manh mún sang sản xuất theo quy trình. Nghĩa là từ làm nông bằng kinh nghiệm sang làm nông bằng dữ liệu và kỹ thuật.

Xây dựng tài sản sở hữu trí tuệ từ đồng ruộng

Không dừng ở cơ giới hóa, HTX Sơn Hòa tiếp tục đưa nhiều tiến bộ khoa học vào đồng ruộng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.

Điển hình là dự án ứng dụng thiết bị bay không người lái DJI Agras T30 trong sản xuất lúa. Thiết bị bay không người lái (drone) giúp tăng công suất phun thuốc bảo vệ thực vật gấp 44 lần so với máy phun động cơ hai thì. Thiết bị này cũng tăng 6,78 lần công suất rải phân, 3,13 lần công suất gieo sạ, trong khi năng suất lúa vẫn được duy trì, thậm chí cao hơn trước.

Song song đó, HTX áp dụng phương pháp tưới ướt - khô xen kẽ, giúp tiết kiệm 30-40% lượng nước. Giải pháp này còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sản xuất nông nghiệp xanh.

Một điểm nhấn khác là việc ứng dụng công nghệ Plasma lạnh để xử lý hạt giống đậu nành. Công nghệ này giúp tiêu diệt vi khuẩn, virus và nấm gây bệnh, nâng cao tỷ lệ nảy mầm và giảm rủi ro trong quá trình sản xuất.

Theo đại diện HTX, các công nghệ không được áp dụng đơn lẻ mà được tích hợp thành quy trình sản xuất thống nhất, từ giống, canh tác đến thu hoạch và tiêu thụ.

Chính quá trình tích lũy tri thức, cải tiến kỹ thuật và chuẩn hóa quy trình ấy đang tạo nên những tài sản trí tuệ của HTX. Quy trình canh tác, mô hình luân canh, dữ liệu vùng nguyên liệu, hệ thống truy xuất nguồn gốc và phương thức quản trị sản xuất cũng là những tài sản trí tuệ của HTX.

Ở góc độ phát triển HTX, tài sản trí tuệ không chỉ là nhãn hiệu hay thương hiệu đã được bảo hộ. Đó còn là các quy trình kỹ thuật, giải pháp canh tác, dữ liệu sản xuất và kinh nghiệm quản lý được tích lũy qua quá trình đổi mới sáng tạo. Khi những giá trị này được chuẩn hóa, số hóa và áp dụng đồng bộ, HTX sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Với HTX Sơn Hòa, ứng dụng khoa học công nghệ luôn gắn với xây dựng chuỗi giá trị bền vững. Mỗi công nghệ mới được chuẩn hóa thành quy trình chung để các thành viên cùng áp dụng. Qua đó, HTX từng bước hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo và tạo nền tảng phát triển thương hiệu, nâng cao giá trị nông sản thông qua sở hữu trí tuệ.

Hiện HTX đang liên kết với Công ty Antesco bao tiêu đậu nành rau xuất khẩu, đồng thời sử dụng máy móc của một công ty Nhật Bản để đồng bộ hóa các khâu sản xuất. Việc xây dựng mã số vùng trồng, áp dụng truy xuất nguồn gốc và phát triển thương hiệu cũng đang được HTX đẩy mạnh nhằm nâng cao giá trị nông sản.

Theo ông Quách Văn Quí, Phó Chủ tịch UBND xã Óc Eo, HTX Sơn Hòa là mô hình tiêu biểu trong việc kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và người nông dân.

“Mô hình này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho thành viên mà còn góp phần đổi mới phương thức sản xuất, thúc đẩy xây dựng nền nông nghiệp hiện đại và bền vững”, ông Quí nhận định.

Lan tỏa văn hóa đổi mới sáng tạo trong HTX

Đối với HTX Sơn Hòa, đầu tư máy móc mới chỉ là bước khởi đầu. Quan trọng hơn, HTX từng bước hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong mỗi thành viên. Khoa học công nghệ được xem là động lực phát triển, còn sở hữu trí tuệ là tài sản cần được bảo vệ và phát huy.

Ứng dụng quy trình VietGAP, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu giúp HTX gia tăng giá trị cây lúa, đồng thời lan tỏa văn hóa đổi mới sáng tạo gắn với sở hữu trí tuệ.

Như chia sẻ của ông Phan Thành Bắc, HTX đang mở rộng hoạt động từ sản xuất nguyên liệu sang chế biến, đóng gói và xây dựng thương hiệu riêng. Mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và quy trình sản xuất chuẩn hóa đang góp phần nâng cao giá trị tài sản trí tuệ của HTX.

Tuy nhiên, HTX cũng đối mặt với thách thức khi lực lượng lao động đang có xu hướng già hóa. Thành viên trên 50 tuổi hiện chiếm khoảng 38%, trong khi thành viên dưới 40 tuổi chỉ khoảng 16%. Để thu hút người trẻ, HTX triển khai mô hình “Nông trại thông minh", hướng đến nền nông nghiệp vận hành bằng công nghệ và dữ liệu.

“Nông nghiệp hiện đại không còn là chân lấm tay bùn. Người trẻ có thể điều khiển drone, quản lý dữ liệu, vận hành máy móc thông minh và tham gia chuỗi giá trị bằng tri thức”, ông Bắc nói.

Theo ông, HTX cũng yêu cầu thành viên tuân thủ các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và thường xuyên cập nhật kỹ thuật mới. Mỗi sáng kiến cải tiến, mỗi quy trình được chuẩn hóa hay mỗi dữ liệu sản xuất được số hóa đều được xem là giá trị cần gìn giữ. Bởi vì đó chính là nền tảng để hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo và phát triển tài sản trí tuệ.

Thực tiễn tại HTX Sơn Hòa cho thấy, khoa học công nghệ không chỉ tạo ra những cánh đồng hiện đại mà còn góp phần tạo dựng những tài sản vô hình có giá trị lâu dài. Tri thức, công nghệ và sở hữu trí tuệ đang giúp HTX nâng cao giá trị nông sản, xây dựng thương hiệu và tăng sức cạnh tranh. Đây cũng là nền tảng để kinh tế tập thể phát triển bền vững trong giai đoạn chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Thanh Loan