Những nhiệm vụ trọng tâm để thúc đẩy xuất khẩu tăng trưởng hai con số

Ngày 25/6, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức "Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số".

Số liệu từ báo cáo của Bộ cho biết, tính đến ngày 15/6/2026, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 239,9 tỷ USD, tăng 21,1% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu đạt 256,72 tỷ USD, tăng 33,1%. Tốc độ tăng nhập khẩu tiếp tục cao hơn tốc độ tăng xuất khẩu khiến cán cân thương mại nhập siêu khoảng 16,8 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm 2025 vẫn duy trì mức xuất siêu khoảng 5,2 tỷ USD.

Đánh giá kết quả trên, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho rằng, nhờ sự chung sức, đồng lòng của các chủ thể trong nền kinh tế, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Cải cách thể chế tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi hơn cho doanh nghiệp cũng như đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển, phù hợp với các cam kết quốc tế, đồng thời bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước. Chính phủ đang triển khai quyết liệt chương trình cải cách hành chính theo hướng cắt giảm khoảng 50% thủ tục hành chính và 50% chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Toàn cảnh "Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số" ngày 25/6. Ảnh: Cấn Dũng

Dù vậy, Phó Thủ tướng cũng nhận định, mặc dù xuất khẩu tăng trưởng tích cực nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần được phân tích, đánh giá kỹ lưỡng.

Cán cân thương mại đã chuyển sang nhập siêu, một số ngành xuất khẩu chủ lực chưa đạt mức tăng trưởng như kỳ vọng. Việc nhập khẩu nguyên liệu, máy móc cần được theo dõi sát để đánh giá hiệu quả sử dụng trong sản xuất, từ đó xây dựng các giải pháp điều hành phù hợp hơn nhằm nâng cao hiệu quả xuất khẩu và bảo đảm tăng trưởng bền vững.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng cần đổi mới tư duy phát triển xuất khẩu theo hướng lấy nhu cầu thị trường làm trung tâm, đẩy mạnh xúc tiến thương mại; đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; mở rộng khai thác các thị trường tiềm năng như châu Phi, Trung Đông, Mỹ Latin, Halal và các thị trường mới khác.

Mặt khác, sản xuất trong nước cũng cần được đẩy mạnh. Bởi xuất khẩu chỉ có thể phát triển bền vững khi dựa trên năng lực sản xuất thực chất của nền kinh tế. Hiện khu vực FDI vẫn chiếm gần 80% kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm khoảng 20%.

Đồng thời, yêu cầu tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp và ngành hàng xuất khẩu chủ lực có kim ngạch lớn, giá trị gia tăng cao và tạo thặng dư thương mại lớn cho nền kinh tế.

Thúc đẩy xuất khẩu là nhiệm vụ của liên ngành

Tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026 - 2030 đã được xác định trong các nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Bộ Chính trị. Trong đó, tăng trưởng xuất nhập khẩu là một trong những động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu này.

Trong khi đó, việc thúc đẩy xuất khẩu không phải nhiệm vụ riêng của Bộ Công Thương hay bất kỳ cơ quan, địa phương nào mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng và các địa phương.

“Tôi đề nghị tăng cường cơ chế phối hợp giữa các bộ ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp trong điều hành, dự báo, phân tích. Chúng ta cùng trao đổi để giải quyết những vướng mắc, khó khăn, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, chuyên nghiệp,” Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Cấn Dũng

Về nhiệm vụ cụ thể, đối với Bộ Công Thương, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đề nghị Bộ tập trung hỗ trợ các địa phương, hiệp hội, ngành hàng, doanh nghiệp khai thác hiệu quả các FTA thế hệ mới, đặc biệt FTA với EU, Anh và Bắc Ireland, Liên minh Kinh tế Á – Âu...

Bộ tiếp tục điều phối các hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng bám sát thực tiễn thị trường, doanh nghiệp chú trọng các thị trường trọng điểm, thị trường mới tiềm năng.

Bộ Công Thương cần tiếp tục tập trung nguồn lực để thúc đẩy phát triển với các ngành hàng, lĩnh vực và thị trường trọng điểm trong thời gian tới. Đồng thời, cần xây dựng và triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách nhằm phát triển công nghiệp hỗ trợ, qua đó nâng cao năng lực sản xuất trong nước.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương nghiên cứu, tham mưu, chỉ đạo sản xuất đối với các lĩnh vực trọng điểm; nghiên cứu, xây dựng chiến lược xuất khẩu theo hướng tự chủ đến năm 2030 tầm nhìn 2045 như báo cáo từng lĩnh vực Việt Nam nhập khẩu, sản xuất như thế nào, đánh giá từng ngành hàng...

Bộ Tài chính tiếp tục rà soát hoàn thành các chính sách về thuế, hoàn thuế hải quan, hiện đại hóa quy trình hải quan, chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính.

Đồng thời, chỉ đạo lực lượng hải quan phối hợp với các đơn vị liên quan đến quản lý kiểm soát hàng hóa, ngăn chặn vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ, gian lận xuất xứ, nhằm bảo vệ uy tín của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan này cần rà soát, xác định các ngành hàng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu chủ lực. Từ đó, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn; nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường chế biến sâu để đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường.

Bộ cần tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng và bảo hộ chỉ dẫn địa lý, phát triển thương hiệu sản phẩm, cấp mã số vùng trồng, mã số vùng nuôi và hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

Ngân hàng Nhà nước điều hành tỷ giá chủ động, linh hoạt, hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ xuất khẩu và ổn định kinh tế vĩ mô; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Bộ Xây dựng nghiên cứu phát triển hệ thống hạ tầng logistics đồng bộ, bao gồm kho bãi, kho lạnh, trung tâm logistics và hạ tầng vận tải; tăng cường kết nối quy hoạch nhằm giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

Các bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát, loại bỏ các rào cản pháp lý, đẩy nhanh tiến độ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, tăng cường áp dụng quản lý rủi ro và hạn chế tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo.

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đề nghị các địa phương chủ động nắm bắt, giải quyết thực chất các khó khăn của doanh nghiệp; tổ chức triển khai hiệu quả các quy hoạch, thu hút đầu tư vào khu công nghiệp, khu kinh tế và các lĩnh vực công nghệ cao, tạo giá trị gia tăng lớn.

VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp cần tiếp tục làm đầu mối tập hợp, phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp để các cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Nhấn mạnh doanh nghiệp là chủ thể trung tâm của hoạt động xuất khẩu, Phó Thủ tướng Thường trực giao nhiệm vụ cho các tập đoàn, tổng công ty và cộng đồng doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng khoa học công nghệ, tăng năng suất lao động, mở rộng quy mô và nâng cao sức cạnh tranh để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tin tưởng rằng với sự đồng lòng của các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp, Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, góp phần thực hiện thành công các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Lê Hồng Nhung