Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc: Thúc đẩy xuất khẩu để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

Xuất nhập khẩu là hoạt động được đặc biệt quan tâm

Phát biểu kết luận Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số do Bộ Công Thương tổ chức sáng 25/6, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030 đã được xác định trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, các nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư. Trong đó các giải pháp về tăng trưởng xuất khẩu là một trong những giải pháp quan trọng để đạt được mục tiêu này.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc phát biểu kết luận Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số

Khẳng định xuất nhập khẩu có vai trò hết sức quan trọng đối với nền kinh tế, Phó Thủ tướng thường trực nhắc lại, năm 1990, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam mới đạt khoảng 1 tỷ USD. Thời điểm đó, phần lớn hoạt động thương mại còn là hình thức hàng đổi hàng với các nước xã hội chủ nghĩa. Đến nay, kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đã tiến gần mốc 1.000 tỷ USD. 36 năm qua, tốc độ tăng trưởng rất mạnh mẽ của hoạt động xuất nhập khẩu đã đóng góp to lớn vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước luôn đặc biệt quan tâm đến phát triển kinh tế, trong đó có thúc đẩy xuất khẩu. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đã được cụ thể hóa bằng các chương trình hành động. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các tỉnh, thành phố cũng đều xây dựng chương trình hành động rất cụ thể để thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có các chỉ tiêu về xuất khẩu.

Trong công tác xây dựng thể chế, Phó Thủ tướng thường trực nêu rõ, trước đây chúng ta thường nói thể chế là "điểm nghẽn". Đến nay, Đảng đã xác định hoàn thiện thể chế là một trong ba đột phá chiến lược. Vì vậy, Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến công tác xây dựng thể chế nhằm từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật, đáp ứng các cam kết quốc tế, các yêu cầu thực tiễn phát triển của doanh nghiệp; tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Tại kỳ họp vừa qua, Chính phủ đã trình Quốc hội khoảng 20 dự án luật và nhiều nghị quyết nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Trong đó có nhiều luật liên quan trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp như Luật Quản lý ngoại thương, các quy định về công nghiệp, xây dựng, tài chính và nhiều lĩnh vực khác. Điều đó cho thấy chúng ta rất coi trọng công tác xây dựng thể chế để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài.

Cùng với thể chế, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh vấn đề thứ hai là thị trường. Thị trường là yếu tố quyết định, chúng ta không bán cái mình có mà phải bán cái thị trường cần. Do vậy, ngay trong các chuyến công tác nước ngoài gần đây, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi tham dự các diễn đàn doanh nghiệp cùng với các bộ, ngành đều rất chú trọng công tác xúc tiến đầu tư, xúc tiến thương mại, truyền thông chính sách, kêu gọi các nhà đầu tư, doanh nghiệp nước ngoài đến đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Thông qua hệ thống cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, hệ thống thương vụ và các tổ chức xúc tiến thương mại, chúng ta tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu để phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa.

Một nội dung nữa được đặc biệt quan tâm là phát triển sản xuất trong nước. Muốn xuất khẩu thì phải có sản xuất; không có sản xuất thì xuất khẩu không thể phát triển bền vững. Hiện nay, theo cơ cấu xuất khẩu, gần 80% kim ngạch xuất khẩu thuộc khu vực FDI, khoảng 20% thuộc khu vực doanh nghiệp trong nước. Vì vậy, phải đẩy mạnh phát triển sản xuất trong nước để từng bước nâng tỷ trọng của khu vực doanh nghiệp trong nước trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số thu hút đông đại biểu tham gia

Hiện nay, Chính phủ đang tập trung đàm phán các hiệp định, trong đó có đàm phán về thuế đối ứng theo hướng công bằng, cân bằng. Đồng chí Lê Mạnh Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Công Thương là Trưởng đoàn đàm phán. Chính phủ rất quan tâm, tạo mọi điều kiện để hoạt động thương mại nói chung, hoạt động xuất khẩu nói riêng ngày càng phát triển lành mạnh, hiệu quả hơn và đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế.

Khắc phục khó khăn, tạo đà cho xuất khẩu

Ghi nhận những kết quả đã đạt được, song Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cũng nêu rõ, các báo cáo và ý kiến tại hội nghị cho thấy hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là xuất khẩu trong gần 6 tháng đầu năm 2026 vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục đánh giá để có giải pháp cho 6 tháng cuối năm, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu cũng như mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả nước.

Cụ thể, đến ngày 15/6, kim ngạch nhập khẩu tăng khá mạnh; nhập siêu khoảng 16,8 tỷ USD. Con số này ảnh hưởng rất lớn đến tăng trưởng. Bên cạnh đó, một số ngành hàng xuất khẩu chủ lực vẫn chưa đạt mức tăng trưởng như kỳ vọng. Việc nhập khẩu máy móc, nguyên vật liệu, cũng cần đánh giá kỹ để có thể chỉ đạo đúng, điều hành đúng, từ đó thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu tăng nhanh hơn, đáp ứng yêu cầu mà Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã đề ra.

Tại hội nghị, Phó Thủ tướng gợi mở một số giải pháp cho thời gian tới. Thứ nhất, phải tập trung thúc đẩy xuất khẩu, nhất là đối với các ngành hàng xuất khẩu chủ lực có giá trị gia tăng cao, hàm lượng công nghệ cao và sức cạnh tranh lớn.

Thứ hai, tiếp tục mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, không phụ thuộc vào một số ít thị trường; đồng thời giữ vững đà tăng trưởng tại các thị trường truyền thống và khai thác hiệu quả các thị trường mới.

Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và yêu cầu của thị trường nhập khẩu, đặc biệt là đối với doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, cần phát triển mạnh công nghiệp hỗ trợ để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu và linh kiện.

Bên cạnh đó, cũng phải lưu ý đến những yêu cầu mới của thị trường quốc tế, nhất là các quy định liên quan đến truy xuất nguồn gốc, lao động, môi trường và phát triển bền vững. Một nhiệm vụ rất quan trọng nữa là phát huy hiệu quả công tác xúc tiến thương mại, cảnh báo sớm và xử lý các rào cản kỹ thuật đối với hàng hóa xuất khẩu.

Đặc biệt, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các công cụ phân tích dữ liệu để tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo sớm các biến động của thị trường quốc tế, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước chủ động ứng phó với các rào cản thương mại và tận dụng tốt hơn các cơ hội xuất khẩu.

Phó Thủ tướng nêu rõ, một nhiệm vụ quan trọng là tiếp tục cải cách thể chế, cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; tháo gỡ những khó khăn về tài chính, logistics, hạ tầng phục vụ xuất khẩu để nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

“Nếu so với những năm 1990, khi doanh nghiệp muốn xuất khẩu trực tiếp phải xin phép từng lô hàng, từng giấy phép, thì đến nay môi trường kinh doanh đã thay đổi rất nhiều. Đó là kết quả của quá trình cải cách liên tục trong nhiều năm qua và chúng ta sẽ tiếp tục cải cách mạnh hơn nữa. Nếu các đồng chí còn gặp khó khăn, vướng mắc về thủ tục hành chính thì cần phản ánh kịp thời với các bộ, ngành và Chính phủ. Chúng tôi sẽ chỉ đạo các cơ quan chức năng nghiên cứu, xử lý ngay, không chờ đến khi sửa luật hoặc sửa nghị định mới giải quyết”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Đại diện các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp tham dự hội nghị

Cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển xuất khẩu. Tăng cường cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp trong công tác điều hành, dự báo và phân tích thị trường.

Các bộ ngành, địa phương tập trung hỗ trợ doanh nghiệp

Cũng tại hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc giao nhiệm vụ cho Bộ Công Thương tập trung hỗ trợ các địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp khai thác hiệu quả các FTA thế hệ mới mà Việt Nam là thành viên; đặc biệt là các FTA với Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh, Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA), Liên minh Kinh tế Á - Âu và Hiệp định CPTPP. Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh tiến độ đàm phán các FTA với những thị trường mới như Mỹ Latin, Trung Đông, Pakistan... đồng thời khai thác hiệu quả các thị trường Halal, châu Phi và Mỹ Latin. Đặc biệt, cần theo dõi sát quá trình đàm phán về thuế đối ứng với Hoa Kỳ và việc thực thi các quy định liên quan, nhất là những nội dung về lao động, sở hữu trí tuệ và các yêu cầu mới của thị trường để hạn chế rủi ro đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Bộ Công Thương cần tiếp tục điều phối các hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng bám sát thực tiễn thị trường và nhu cầu của doanh nghiệp; tập trung vào các thị trường trọng điểm, thị trường mới và những thị trường ít chịu tác động bởi các biện pháp phòng vệ thương mại. Đồng thời, cần nghiên cứu triển khai các chương trình xúc tiến thương mại chuyên đề đối với từng ngành hàng, từng thị trường. Chủ trương của Chính phủ là kết hợp đồng bộ xúc tiến thương mại, xúc tiến đầu tư, xúc tiến du lịch với quảng bá hình ảnh quốc gia nhằm nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Song song với đó, Bộ Công Thương cần tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và triển khai các cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.

Đối với Bộ Tài chính, cần tiếp tục hoàn thiện các chính sách về thuế, hoàn thuế, hải quan; đẩy mạnh hiện đại hóa hải quan, chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát hàng hóa; ngăn chặn các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp nhằm bảo vệ uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần chủ trì rà soát các ngành hàng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu chủ lực; xây dựng kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn; nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu; đồng thời tăng cường chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng.

Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành tỷ giá chủ động, linh hoạt, hài hòa giữa mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô; nghiên cứu các giải pháp phát triển kết nối tài chính - ngân hàng phù hợp với các cam kết quốc tế để hỗ trợ hoạt động đầu tư và xuất khẩu. Đồng thời, chỉ đạo các tổ chức tín dụng triển khai các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp và người dân.

Đối với Bộ Xây dựng, đề nghị nghiên cứu, triển khai các giải pháp phát triển hạ tầng cảng biển, logistics, kho lạnh và các trung tâm logistics.

Các địa phương, tiếp tục chủ động nắm bắt, tháo gỡ thực chất những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp. VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp tiếp tục tăng cường nắm bắt tình hình, phản ánh kịp thời với các cơ quan quản lý nhà nước những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp.

Đối với các tập đoàn, tổng công ty và cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ tiếp tục xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh hiệu quả. Nhà nước chỉ tạo môi trường, định hướng và hỗ trợ; còn sự phát triển của nền kinh tế phụ thuộc trước hết vào sự lớn mạnh của cộng đồng doanh nghiệp.

“Tôi rất mong chúng ta tiếp tục chung sức, đồng lòng. Chúng ta đã tạo nên những kết quả rất đáng tự hào. Từ kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 1 tỷ USD vào năm 1990 đến gần 1.000 tỷ USD hiện nay là một bước phát triển vượt bậc. Điều đó cho thấy nếu chúng ta đoàn kết, thực hiện nghiêm túc các chủ trương của Đảng, các nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ và sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương cùng cộng đồng doanh nghiệp thì chắc chắn sẽ đạt được mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới, góp phần thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước” – Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nêu rõ.

Mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu ở mức hai con số là nhiệm vụ đầy thách thức nhưng hoàn toàn có cơ sở để thực hiện nếu chúng ta quản trị tốt hoạt động xuất nhập khẩu, cùng với việc phát huy tinh thần đoàn kết, đổi mới sáng tạo, tận dụng tốt các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế và chủ động thích ứng với những thay đổi của thị trường toàn cầu.

Nhóm phóng viên