Nhiều công ty chứng khoán cho vay tiền nhiều hơn cả một ngân hàng

Không nhận tiền gửi như ngân hàng thương mại, nhưng nhiều công ty chứng khoán đang sở hữu danh mục cho vay lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, tương đương, thậm chí vượt quy mô tín dụng của một số nhà băng nhỏ.

Sự phát triển mạnh của hoạt động cho vay ký quỹ (margin) đang khiến các công ty chứng khoán ngày càng giống những "ngân hàng ngầm" trên thị trường vốn, xét về quy mô cấp tín dụng cho khách hàng.

Theo tổng hợp từ báo cáo tài chính quý III/2026 và thông tin công bố của các doanh nghiệp, 10 công ty chứng khoán dẫn đầu đang nắm giữ khoảng 274.666 tỷ đồng dư nợ margin tại ngày 30/9.

Con số này chỉ bao gồm dư nợ gốc cho vay giao dịch ký quỹ, không tính các khoản ứng trước tiền bán chứng khoán. Với quy mô margin toàn thị trường ước khoảng 440.000 tỷ đồng, nhóm 10 doanh nghiệp lớn nhất chiếm hơn 62%.

Một công ty chứng khoán cho vay nhiều hơn ngân hàng nhỏ

Dẫn đầu thị trường là CTCP Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS), với dư nợ cho vay ký quỹ khoảng 54.368 tỷ đồng vào cuối quý III, tăng khoảng 26% so với đầu năm.

Quy mô này đáng chú ý nếu đặt cạnh hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại nhỏ.

Theo báo cáo tài chính bán niên 2026, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương (Saigonbank) ghi nhận dư nợ cho vay khách hàng khoảng 21.976 tỷ đồng tại ngày 30/6. Như vậy, dư nợ margin của riêng TCBS cuối tháng 9 đã lớn gấp gần 2,5 lần quy mô cho vay khách hàng của Saigonbank tại cuối tháng 6.

Một trường hợp khác là Ngân hàng TMCP Thịnh Vượng và Phát triển (PGBank). Tại ngày 30/6, nhà băng này có dư nợ cho vay khách hàng khoảng 48.349 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 6.019 tỷ đồng so với dư nợ margin của TCBS tại ngày 30/9.

Không chỉ TCBS, một số công ty chứng khoán khác cũng có danh mục cho vay lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng.

Đứng thứ hai là CTCP Chứng khoán VPBank (VPBankS), với dư nợ margin khoảng 39.691 tỷ đồng vào cuối tháng 9, tăng gần 5.797 tỷ đồng so với đầu năm.

Quy mô này tương đương khoảng 1,8 lần dư nợ cho vay khách hàng của Saigonbank tại cuối tháng 6.

VPBankS cũng vượt CTCP Chứng khoán SSI để giành vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng cho vay ký quỹ.

Trong khi đó, SSI đứng thứ ba với dư nợ margin khoảng 38.122 tỷ đồng, thấp hơn VPBankS gần 1.569 tỷ đồng.

So với cuối năm 2025, dư nợ margin của SSI giảm khoảng 494 tỷ đồng, trái ngược với xu hướng mở rộng cho vay của 2 doanh nghiệp dẫn đầu.

Đứng tiếp theo là CTCP Chứng khoán TP.HCM (HSC) và CTCP Chứng khoán VPS, với quy mô margin lần lượt khoảng 29.170 tỷ đồng và 25.363 tỷ đồng.

Như vậy, cả 5 công ty chứng khoán dẫn đầu đều sở hữu dư nợ cho vay ký quỹ trên 25.000 tỷ đồng, trong đó 3 doanh nghiệp vượt ngưỡng 38.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, hoạt động cho vay không còn chỉ đóng vai trò bổ trợ cho mảng môi giới mà đã trở thành một nguồn thu quan trọng của nhiều doanh nghiệp.

Tại TCBS, riêng quý III, thu nhập thuần từ hoạt động cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán đạt khoảng 1.548 tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ, chiếm khoảng 44% tổng thu nhập thuần từ hoạt động kinh doanh.

Khoản thu này cho thấy khả năng tạo doanh thu đáng kể từ việc cung cấp vốn cho nhà đầu tư, bên cạnh các nghiệp vụ môi giới, tự doanh và tư vấn tài chính.

Gần 275.000 tỷ đồng nằm tại 10 công ty chứng khoán

Ở nhóm tiếp theo, Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) đứng thứ sáu với dư nợ gốc cho vay ký quỹ khoảng 22.573 tỷ đồng.

So với đầu năm, quy mô margin của doanh nghiệp tăng khoảng 5.378 tỷ đồng, tương đương hơn 31%.

Đứng thứ bảy là CTCP Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, với dư nợ cho vay ký quỹ khoảng 17.326 tỷ đồng tại ngày 30/9.

Theo sau là CTCP Chứng khoán Vietcap (HoSE: VCI), ghi nhận dư nợ margin khoảng 17.155 tỷ đồng. Khoảng cách giữa hai doanh nghiệp chỉ khoảng 171 tỷ đồng.

Hai vị trí cuối cùng trong nhóm 10 công ty chứng khoán cho vay margin nhiều nhất thuộc về CTCP Chứng khoán MB (MBS) và Công ty TNHH Chứng khoán Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCBS), với dư nợ lần lượt khoảng 16.511 tỷ đồng và 14.387 tỷ đồng.

Trong đó, VCBS ghi nhận tốc độ mở rộng cho vay đáng chú ý khi dư nợ margin tăng khoảng 61% so với đầu năm.

Tính chung, 10 doanh nghiệp dẫn đầu có dư nợ margin khoảng 274.666 tỷ đồng.

Quy mô dư nợ margin duy trì ở mức cao trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua quý III nhiều biến động, với xu hướng điều chỉnh chiếm ưu thế dù xuất hiện những nhịp hồi phục đáng kể.

VN-Index có thời điểm vượt 1.870 điểm trong tháng 6 trước khi bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh trong tháng 7. Chỉ số từng giảm về vùng 1.660 điểm, sau đó phục hồi trong tháng 8 và tiến sát ngưỡng 1.850 điểm vào đầu tháng 9.

Tuy nhiên, đà hồi phục không kéo dài. Dù thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9, áp lực bán gia tăng trong những phiên cuối tháng khiến VN-Index liên tục đánh mất các mốc hỗ trợ quan trọng.

Kết thúc phiên 30/9, VN-Index dừng tại 1.768,62 điểm, giảm 91,39 điểm, tương đương 4,91% so với cuối quý II. Theo thống kê của Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), giá trị giao dịch trên HoSE trong quý III cũng giảm 22,3% so với quý trước.

Riêng tháng 9, VN-Index giảm khoảng 3,5%, trong khi thanh khoản suy giảm tháng thứ tư liên tiếp. Báo cáo của Vietcap cho biết hoạt động bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục gây sức ép lên thị trường, bên cạnh tâm lý thận trọng trước những biến động của môi trường lãi suất quốc tế.

Minh Khánh