Nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung làm mới cách kể lịch sử bằng hát Then và Rap

Nhân kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ trở về nước (1941–2026), nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung chính thức ra mắt MV “Cùng em tìm về giọt nước đầu nguồn”, một dự án âm nhạc mang tính kết nối giữa lịch sử, văn hóa bản địa và tinh thần của thế hệ trẻ hôm nay. Không dừng lại ở một sản phẩm tri ân, tác phẩm đặt ra một cách tiếp cận khác: đưa lịch sử ra khỏi khuôn khổ tái hiện, để trở thành trải nghiệm sống động trong đời sống đương đại.

Chia sẻ về cảm hứng viết ca khúc, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cho biết, tác phẩm được khơi nguồn từ sự kiện năm 1941, khi Bác Hồ trở về Tổ quốc sau 30 năm bôn ba nước ngoài tìm đường cứu nước. Cao Bằng – nơi ghi dấu những ngày đầu khi Người trở về hoạt động Cách mạng đã trở thành điểm xuất phát của mạch sáng tác nên bài hát này. Các địa danh như hang Cốc Bó (Pác Bó), suối Lênin, núi Các Mác xuất hiện trong tác phẩm vì thế không chỉ mang giá trị lịch sử, mà còn được nhìn nhận như những biểu tượng khởi sinh của hành trình Cách mạng, tư tưởng và văn hóa dân tộc.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung không lựa chọn cách kể lại lịch sử theo lối tuyến tính. Từ trải nghiệm thực tế tại vùng đất này, cùng sự cộng hưởng khi đọc bài thơ “Pác Bó hùng vĩ”, anh hình dung ca khúc như một cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại. Trong cấu trúc đó, hình tượng “giọt nước đầu nguồn” được đặt ở vị trí trung tâm, vừa là dòng nước suối Lênin mát lành, vừa là ẩn dụ cho cội nguồn tư tưởng, văn hóa và tinh thần dân tộc được lưu chuyển qua nhiều thế hệ.

Từ lớp nghĩa biểu tượng ấy, chất liệu văn hóa bản địa tiếp tục được nam nhạc sĩ mở rộng và cụ thể hóa. Từ phong tục lấy nước đầu nguồn của người Nùng trong dịp đầu năm được chắt lọc, chuyển hóa thành ngôn ngữ nghệ thuật, góp phần tạo nên chiều sâu cho ca từ; đến những hình ảnh quen thuộc của vùng núi phía Bắc như: hoa mận, hoa ban, khói bếp, nương lúa…Tất cả được đưa vào ca khúc tạo ra sự kết nối trong một không gian sống nơi con người gắn bó, gìn giữ và tiếp nối truyền thống. Ở đó, “giọt nước” không còn là chi tiết tả thực, mà trở thành điểm quy chiếu cho một ý niệm lớn hơn về cội nguồn.

Trên nền tảng nội dung ấy, âm nhạc được xây dựng theo hướng dung hòa giữa truyền thống và hiện đại. Giai điệu mang âm hưởng hát Then với lối luyến láy đặc trưng tạo nên dòng chảy trữ tình, trong khi Rap/Hip-hop được đưa vào như một lớp ngôn ngữ mới, bổ sung nhịp điệu và năng lượng cho tổng thể. Sự kết hợp này không nhằm tạo hiệu ứng lạ, mà hướng tới việc mở rộng cách tiếp cận, giúp ca khúc vừa giữ được chiều sâu văn hóa, vừa gần gũi hơn với khán giả trẻ.

Ca sĩ Nguyễn Hoàng Yến

Tương ứng với lựa chọn âm nhạc, êkíp cũng đặt trọng tâm vào thế hệ thể hiện. Hai nghệ sĩ Gen Z là Nguyễn Hoàng Yến và Rapper Trung Hiếu không chỉ đảm nhận vai trò trình diễn mà còn trở thành cầu nối trong cách kể chuyện. Là sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Hoàng Yến chủ động tìm hiểu lịch sử và văn hóa Cao Bằng trước khi thu âm, nhằm tiếp cận ca khúc không chỉ bằng kỹ thuật mà bằng sự thấu cảm. Chính quá trình chuẩn bị này góp phần định hình sắc thái thể hiện của bài hát.

Tinh thần trải nghiệm ấy tiếp tục được triển khai trong phần hình ảnh của MV. Hành trình của cặp đôi trẻ qua các địa danh như: suối Lênin, núi Các Mác, thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao… không chỉ mang tính minh họa, mà tạo cảm giác khám phá. Những khung hình thiên nhiên hòa quyện cùng âm thanh tính tẩu, điệu then, tiếng khèn giúp mở ra một không gian văn hóa sống động, nơi lịch sử không còn đứng yên mà hiện diện trong từng bước chân và cảm xúc của người trẻ.

Là học trò của TS, NSND Đỗ Quốc Hưng, Hoàng Yến sở hữu giọng Soprano trong sáng, kỹ thuật tốt. Trước khi thu âm, cô chủ động tìm hiểu lịch sử, văn hóa Cao Bằng để thẩm thấu ca khúc, với sự đồng hành của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung và Dương Đức Thụy trong quá trình xử lý lời và giai điệu. Trong MV, Hoàng Yến hóa thân thành cô gái trẻ cùng Rapper Trung Hiếu khám phá các địa danh như suối Lênin, núi Các Mác, thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao, hòa vào không gian âm nhạc mang âm hưởng Then.

“Chúng em muốn dùng tiếng hát để quảng bá vẻ đẹp quê hương và lan tỏa giá trị lịch sử đến thế hệ trẻ." - giọng ca trẻ chia sẻ.

Đặt trong bối cảnh âm nhạc đương đại, lựa chọn này cũng cho thấy một hướng đi có tính chủ đích của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung. Thay vì hoài niệm, anh xây dựng một cách diễn đạt mới về lòng yêu nước bắt đầu từ nhận thức về cội nguồn và tiếp nối bằng hành động của thế hệ hôm nay. MV “Cùng em tìm về giọt nước đầu nguồn” vì thế không chỉ là một sản phẩm âm nhạc, mà còn là một gợi mở về cách gìn giữ bản sắc trong quá trình hội nhập.

Khép lại dự án, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cho rằng trong một thế giới ngày càng mở rộng, nhu cầu tìm về “giọt nước đầu nguồn” của mỗi người càng trở nên rõ rệt. Theo anh, âm nhạc nếu chạm đúng vào cội rễ có thể trở thành một dòng chảy bền bỉ, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và lan tỏa tình yêu quê hương đất nước qua nhiều thế hệ.

Minh Vân