Lý luận phê bình không chỉ là học thuật

Cùng với sự thăng hoa của nhiều tác giả, thời gian qua văn học nghệ thuật Xứ Thanh đã phát lộ nhiều nhân tố làm công tác lý luận, cống hiến nhiều bài nghiên cứu tạo nên diện mạo mới cho phê bình văn học tỉnh nhà. Trong số đó có nhà giáo, nhà lý luận phê bình Trịnh Vĩnh Đức. Ông là người đã bền bỉ “Tri âm cùng con chữ” để tạo nên những “Điểm hẹn văn chương” ấn tượng, nơi mà lý luận phê bình trở thành một cuộc đối thoại đầy rung cảm.

Nhà LLPB Trịnh Vĩnh Đức: “Lý luận phê bình không chỉ là học thuật”

Mỗi bài phê bình của nhà lý luận phê bình Trịnh Vĩnh Đức đều mang diện mạo kép, ở đó có sự tỉnh táo của người làm khoa học nhưng vẫn thổn thức nhịp đập trái tim với những rung cảm tinh tế của người nghệ sĩ. Hiện đang giữ cương vị Phó trưởng Ban Lý luận phê bình thuộc Hội Văn học Nghệ thuật Thanh Hóa, ông đã kiên trì bắc những nhịp cầu giữa tác giả và độc giả, tác phẩm và công chúng trong suốt nhiều thập kỷ. Thành quả ấy được ghi dấu bằng những giải thưởng danh giá từ Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam và Hội đồng Lý luận phê bình Văn học Nghệ thuật Trung ương cho hai tập sách “Điểm hẹn văn chương”. Đó không chỉ là cột mốc của sự nghiệp mà còn là minh chứng cho một đời cầm bút lấy cái tâm làm gốc, lấy sự thấu hiểu làm phương châm để đánh thức những giá trị văn chương.

Nhà lý luận phê bình Trịnh Vĩnh Đức và một giải thưởng mà ông đạt được

Sinh ra và lớn lên tại xã Hoằng Sơn, tâm hồn chàng trai Trịnh Vĩnh Đức đã sớm được tưới mát bởi mạch nguồn văn hóa quê hương. Tốt nghiệp khoa Ngữ văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, ông dành phần lớn cuộc đời cho sự nghiệp trồng người, nhưng ngọn lửa đam mê nghệ thuật thì chưa bao giờ lụi tắt. Nếu “Hương biển” là nơi ông gửi gắm những vần thơ nồng nàn, lãng mạn của một tâm hồn nghệ sĩ, thì các tác phẩm tiểu luận phê bình như “Tri âm cùng con chữ” hay “Điểm hẹn văn chương” lại khẳng định một bản lĩnh chuyên nghiệp, sắc sảo. Phong cách phê bình của ông là sự kết hợp nhuần nhị giữa tư duy logic của một nhà giáo và tư duy hình tượng của một nhà thơ, luôn tìm cách hiểu “hồn người” bằng chính “hồn mình”.

Tác phẩm “Điểm hẹn văn chương”

Ông dành tâm huyết đặc biệt cho văn học địa phương Thanh Hóa giai đoạn từ 1945 đến nay qua hàng loạt bài tiểu luận. Dù là tiếp cận văn xuôi trong dòng chảy hiện đại hay nghiên cứu đặc điểm nội dung thơ ca qua các thời kỳ, nhà lý luận phê bình Trịnh Vĩnh Đức đều khéo léo chỉ ra những “điểm sáng thẩm mỹ” giúp sáng tác hiện diện đầy đủ và trọn vẹn hơn trong nhãn quan thẩm mỹ của công chúng. Ông chia sẻ “Công việc phê bình tuyệt đối không phải là hành động “vạch lá tìm sâu” mà là hành trình tìm về giá trị chân thiện mỹ”. Ở thời điểm mà độ chín tuổi đời và tuổi nghề đã hòa làm một, Trịnh Vĩnh Đức vẫn không ngừng chiêm nghiệm về những chuyển biến của “mạch ngầm” văn học xứ Thanh, đồng thời luôn trăn trở, gửi gắm hy vọng vào thế hệ kế cận đang dấn thân trên con đường phê bình đầy chông gai.

Nhà LLPB Trịnh Vĩnh Đức cùng bạn bè văn chương

Dù ở cương vị nào – nhà giáo, nhà thơ hay người làm công tác lý luận phê bình – Trịnh Vĩnh Đức vẫn khẳng định dấu ấn bằng một tinh thần lao động nghiêm cẩn và nội lực sáng tạo dồi dào. Những giải thưởng ở các lĩnh vực thơ, lý luận phê bình, bút ký không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng, mà còn cho thấy một hành trình gắn bó bền bỉ với quan niệm “văn chương vị nhân sinh”. Tin rằng, trong thời gian tới, ông sẽ tiếp tục mang đến những tác phẩm và công trình mới, góp thêm tiếng nói có chiều sâu cho đời sống văn học quê hương.

Minh Quyên