Nâng cao hiệu quả quản trị, bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống

Làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm đối với những nhiệm vụ chậm tiến độ

Đánh giá tình hình phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, ĐBQH Lê Nhật Thành ghi nhận nỗ lực, quyết tâm và sự chủ động, quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong chỉ đạo, điều hành. Việc điều hành linh hoạt đã góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân.

Về hoàn thiện thể chế, pháp luật, đại biểu cho rằng Chính phủ đã tập trung cụ thể hóa các chủ trương mới của Đảng, nghị quyết của Quốc hội, kịp thời xử lý những điểm nghẽn về thể chế. Tuy nhiên, cần tiếp tục nâng cao chất lượng, đẩy nhanh tiến độ ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, bảo đảm đồng bộ, thống nhất và khả thi. Đồng thời, đại biểu đề nghị, gắn việc xây dựng quy định với đánh giá đầy đủ tác động của cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; bảo đảm phù hợp với yêu cầu phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy và năng lực thực thi của chính quyền cấp xã.

ĐBQH Lê Nhật Thành (Hà Nội) phát biểu thảo luận tại Tổ 1. Ảnh: Văn Tuyến

Đặc biệt, đại biểu cho rằng cần quy định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, quy trình thực hiện, cơ chế phối hợp và điều kiện bảo đảm nguồn lực; tránh phát sinh thủ tục, chi phí tuân thủ mới hoặc chuyển khó khăn từ cấp trên xuống cấp dưới, từ cơ quan quản lý sang người dân, doanh nghiệp. Những vướng mắc phát sinh phải được tháo gỡ kịp thời để chính sách được thực thi thống nhất, thông suốt, hiệu quả.

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, ĐBQH Lê Nhật Thành đánh giá việc Quốc hội quyết định hợp nhất 4 Chương trình mục tiêu quốc gia theo Nghị quyết số 46/2026/QH16 đã tạo cơ sở đổi mới phương thức quản lý, điều phối, khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lặp và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Tuy nhiên, báo cáo của Chính phủ chưa phản ánh đầy đủ những hạn chế trong triển khai, nhất là tiến độ phân bổ, giải ngân vốn. Đến ngày 31/8/2026, tỷ lệ giải ngân vốn kéo dài mới đạt 31,2%; việc giao kế hoạch vốn năm 2026 còn chậm. Mặc dù khoảng 65,2% nguồn ngân sách trung ương phân bổ cho địa phương theo hai cấu phần được xác định theo địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhưng chưa có đủ cơ sở đánh giá mức độ ưu tiên thực tế, kết quả đầu ra và số đối tượng thụ hưởng. Mặt khác, báo cáo cũng chưa làm rõ hiệu quả các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, sinh kế, đào tạo nghề, tạo việc làm; việc chậm ban hành chính sách tín dụng ưu đãi và chính sách đối với hộ nghèo không có khả năng lao động.

Đặc biệt, việc chuyển tiếp nhiệm vụ, dự án, nguồn vốn và chính sách sang chương trình hợp nhất chưa được đánh giá đầy đủ, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện và quyền lợi của người dân.

Từ thực tế đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ tập trung các giải pháp trọng tâm, đó là bổ sung đánh giá tình hình phân bổ, giải ngân vốn năm 2026, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm đối với những nhiệm vụ chậm tiến độ; khẩn trương hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi và chính sách hỗ trợ hộ nghèo không có khả năng lao động; ưu tiên nguồn lực cho xã khu vực III, thôn đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, hải đảo; có phương án cụ thể chuyển tiếp nhiệm vụ, dự án, nguồn vốn, chính sách và đối tượng thụ hưởng theo Nghị quyết số 46/2026/QH16, bảo đảm không gián đoạn, không thu hẹp mục tiêu, phạm vi và mức độ ưu tiên đã được Quốc hội quyết định.

Rà soát, xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, đột phá

Về kết quả giảm nghèo, ĐBQH Lê Nhật Thành cho rằng tỷ lệ giảm hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều mới đạt 0,5 điểm phần trăm, thấp hơn mục tiêu từ 1 - 1,5 điểm phần trăm. Trong khi một số thành phố lớn có tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo rất thấp hoặc không còn hộ nghèo, cận nghèo, các vùng khó khăn vẫn có tỷ lệ hộ nghèo cao hơn nhiều lần so với bình quân cả nước.

Năm 2025, tỷ lệ nghèo đa chiều toàn quốc là 2,95%, trong khi tỷ lệ này ở hộ dân tộc thiểu số là 18,5%, cao gấp 6,27 lần. Bên cạnh đó, đến ngày 31/8/2026, giải ngân Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững mới đạt 21,8% kinh phí thường xuyên và 28,2% kinh phí đầu tư phát triển.

Do đó, đại biểu đề nghị đánh giá đầy đủ kết quả giảm nghèo năm 2026 sát với thực tiễn, làm rõ hiệu quả các chính sách hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm, đất ở, đất sản xuất, giáo dục và y tế. Việc đánh giá cần phản ánh toàn diện kết quả giữa các vùng, nhất là những địa bàn còn nhiều khó khăn, làm cơ sở điều chỉnh chính sách phù hợp.

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 1. Ảnh: Văn Tuyến

Đối với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, ĐBQH Lê Nhật Thành nhất trí với phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp do Chính phủ đề ra. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị rà soát, xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, đột phá, thứ tự ưu tiên, nguồn lực và trách nhiệm tổ chức thực hiện; làm rõ tính khả thi của các chỉ tiêu, nhất là trong điều kiện phân cấp, phân quyền và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Cùng với đó, cần chú trọng các giải pháp bảo đảm phát triển hài hòa giữa các vùng, miền, thu hẹp khoảng cách phát triển; cụ thể hóa nhiệm vụ triển khai Nghị quyết số 46/2026/QH16, bảo đảm tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đối với các Chương trình mục tiêu quốc gia, đại biểu đề nghị Chính phủ xác định rõ nhiệm vụ, giải pháp, tiến độ triển khai năm 2027 và bảo đảm tập trung nguồn lực. Đồng thời, nâng cao chất lượng xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, bảo đảm kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất và khả thi.

Một kiến nghị đáng chú ý của ĐBQH Lê Nhật Thành là xử lý những tác động đối với đối tượng thụ hưởng chính sách khi địa bàn thay đổi sau sáp nhập thôn, xã theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đại biểu, sau sắp xếp, địa bàn thụ hưởng Chương trình mục tiêu quốc gia có thể thay đổi theo các tiêu chí đã ban hành. Vì vậy, cần có chính sách hỗ trợ phù hợp đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo sinh sống tại các xã, thôn sau sáp nhập trong năm 2026 không còn được xác định thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hoặc địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Đại biểu đồng thời đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát, quy định thống nhất tiêu chí phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bảo đảm phù hợp thực tiễn và làm cơ sở thực hiện các chương trình, chính sách của Đảng, Nhà nước. Bên cạnh đó, cần tăng cường phổ biến, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và đánh giá hiệu quả thực hiện; kịp thời phát hiện, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm chính sách được triển khai thông suốt, sớm đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả thực chất.

Tháo gỡ điểm nghẽn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Phát biểu thảo luận, ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Chương ghi nhận nỗ lực của Chính phủ trong xây dựng, hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn và ban hành các văn bản quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đại biểu đề nghị tiếp tục thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, nhất là tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW và Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị.

ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Chương (Hà Nội) phát biểu thảo luận tại Tổ 1. Ảnh: Văn Tuyến

Với định hướng chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, cần đánh giá kỹ các điều kiện bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện và kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tạo nền tảng triển khai hiệu quả các quy định về chuyển đổi số.

Đối với việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ việc luật hóa các cơ chế tại 26 nghị quyết của Chính phủ khi phần lớn mới có hiệu lực từ cuối năm 2025 hoặc đầu năm 2026, chưa đủ thời gian tổng kết, đánh giá tác động. Việc đề xuất dự án luật cần có đầy đủ căn cứ chính trị, khoa học và thực tiễn, tránh tình trạng luật vừa ban hành đã phải sửa đổi, bổ sung, ảnh hưởng đến tính ổn định và khả năng dự báo của hệ thống pháp luật.

Về vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Chương cơ bản đồng tình với đánh giá của Chính phủ, đồng thời cho rằng chất lượng hoạt động giữa các địa phương chưa đồng đều, nhất là ở cơ sở. Một nguyên nhân là phân cấp chưa gắn đầy đủ với nguồn lực, dữ liệu, công cụ, năng lực cán bộ và cơ chế kiểm soát. Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, sắp xếp các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước và đầu mối bên trong hệ thống chính trị; đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, gắn phân cấp, phân quyền với phân bổ nguồn lực và năng lực thực thi.

Đặc biệt, cần đánh giá cụ thể từng nội dung thẩm quyền để xác định cấp thực hiện phù hợp nhất, bảo đảm phục vụ người dân, doanh nghiệp hiệu quả. Việc phân cấp, phân quyền phải đi đôi với nguồn lực, kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực, tránh vượt quá năng lực của địa phương.

Qua khảo sát phục vụ thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Chương cho biết một số hiệp hội, doanh nghiệp phản ánh khó khăn khi phân cấp thủ tục hành chính từ Bộ Khoa học và Công nghệ cho UBND cấp tỉnh. Một số địa phương, trong đó có Hà Nội và các đô thị lớn, gặp tình trạng quá tải do khối lượng hồ sơ lớn, trong khi nguồn lực và năng lực chuyên môn chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến kéo dài thời gian giải quyết thủ tục.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Chính phủ sơ kết, đánh giá kỹ kết quả phân cấp, phân quyền theo từng lĩnh vực, làm rõ tính phù hợp, khả thi và những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện; bảo đảm nhiệm vụ được giao phù hợp với nguồn lực, năng lực và điều kiện thực tế của chính quyền địa phương 2 cấp.

Phi Long