Mỹ thận trọng khi tấn công huyết mạch dầu mỏ của Iran

Hòn đảo nhỏ giữa Vịnh Ba Tư nắm giữ 90% dầu xuất khẩu của Iran. Ảnh: Reuters

Ngày 14-3, quân đội Mỹ đã tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg của Iran, đánh dấu bước leo thang đáng chú ý trong cuộc đối đầu đang căng thẳng tại Trung Đông. Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), chiến dịch đã nhắm trúng hơn 90 mục tiêu quân sự của Iran trên đảo. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các cơ sở bị phá hủy chủ yếu là hạ tầng quân sự và hậu cần, trong khi cơ sở dầu khí - yếu tố then chốt của nền kinh tế Iran - chưa bị tấn công trực tiếp. Tuy nhiên, ông cảnh báo những cơ sở này có thể trở thành mục tiêu nếu Tehran tiếp tục gây gián đoạn hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.

Đảo Kharg nằm cách bờ biển phía Nam Iran khoảng 25 km, có diện tích chỉ khoảng 20-22 km² nhưng đóng vai trò trung tâm trong hệ thống xuất khẩu dầu của nước này. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), đây là cảng xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran, xử lý tới khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu, với công suất bốc dỡ tối đa khoảng 7 triệu thùng mỗi ngày và có thể tiếp nhận các tàu chở dầu cỡ rất lớn. Không chỉ là cảng xuất khẩu, Kharg còn là điểm tiếp nhận và xử lý dầu từ nhiều mỏ ngoài khơi lớn như Abuzar, Forouzan và Doroud. Sự tập trung dày đặc các bể chứa, đường ống và nhà ga dầu khí đã biến hòn đảo này thành "huyết mạch" của ngành năng lượng Iran và là một trong những điểm nhạy cảm nhất trong mạng lưới dầu khí toàn cầu.

Các nhà phân tích cho rằng việc Washington tấn công các mục tiêu quân sự nhưng tránh phá hủy hạ tầng dầu mỏ cho thấy Mỹ đang phát đi tín hiệu răn đe chiến lược. Nếu Iran tiếp tục phong tỏa hoặc gây gián đoạn hoạt động tại eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng một phần ba lượng dầu giao dịch bằng đường biển của thế giới - hạ tầng dầu mỏ trên đảo Kharg có thể trở thành đòn bẩy gây sức ép mạnh mẽ đối với Tehran.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng Washington vẫn đang tỏ ra thận trọng trước khi đi xa hơn. Một cuộc tấn công trực tiếp vào cơ sở xuất khẩu dầu của Iran có thể gây ra hệ quả kinh tế và địa chính trị lớn, không chỉ đối với Tehran mà còn đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Theo dữ liệu của JPMorgan, nếu cảng xuất khẩu dầu trên đảo Kharg bị tê liệt, phần lớn khoảng 1,5 triệu thùng dầu thô xuất khẩu mỗi ngày của Iran có thể bị đình trệ ngay lập tức.

Thiệt hại đối với cơ sở này thậm chí có thể mất nhiều năm để khôi phục, khiến Iran mất đi nguồn thu quan trọng nhất. Song chính điều đó cũng khiến Washington phải cân nhắc. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu hạ tầng dầu mỏ tại Kharg bị phá hủy, Iran có thể đáp trả bằng cách leo thang xung đột, chẳng hạn tấn công các cơ sở năng lượng trong khu vực hoặc siết chặt phong tỏa eo biển Hormuz, gây tác động dây chuyền tới nguồn cung dầu toàn cầu.

Ngoài ra, một số nhà phân tích cũng cho rằng Mỹ còn phải tính tới kịch bản dài hạn. Trong trường hợp trật tự chính trị tại Iran thay đổi, cơ sở hạ tầng dầu khí trên đảo Kharg vẫn sẽ đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế của bất kỳ chính quyền nào kế nhiệm.

Trong bối cảnh đó, đảo Kharg đang trở thành tâm điểm của những tính toán chiến lược giữa các bên. Bất kỳ quyết định nào liên quan đến "huyết mạch dầu mỏ" này không chỉ tác động tới nền kinh tế Iran mà còn có thể gây chấn động đối với thị trường năng lượng và an ninh toàn cầu.

AN BÌNH