Chiến tranh Iran sang tuần thứ ba: Ông Trump phải cân nhắc hai quyết định lớn

Tổng thống Mỹ Donald Trump giám sát chiến dịch quân sự tấn công Iran tại Washington, ngày 2/3/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Theo tờ New York Times, hai tuần sau khi phát động cuộc chiến với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phải đối mặt với một lựa chọn đầy khó khăn: tiếp tục chiến đấu để đạt được các mục tiêu tham vọng đã đề ra, hoặc tìm cách rút lui khỏi cuộc xung đột ngày càng mở rộng và khốc liệt – vốn đang gây ra những cú sốc lớn về quân sự, ngoại giao và kinh tế.

Cả hai phương án đều tiềm ẩn hậu quả nghiêm trọng, trái ngược với những đánh giá lạc quan ban đầu của Nhà Trắng khi Mỹ cùng Israel bước vào cuộc chiến lớn nhất tại Trung Đông trong gần một phần tư thế kỷ.

Nếu tiếp tục chiến đấu, Mỹ sẽ phải đối đầu với một Iran đã suy yếu về quân sự nhưng vẫn chứng tỏ khả năng gây tổn thất đáng kể cho Washington và các đồng minh. Tehran đã tận dụng các chiến thuật bất đối xứng để gây sức ép, từ việc tấn công các mục tiêu trong khu vực đến làm rối loạn thị trường năng lượng toàn cầu.

Nhưng nếu rút lui lúc này, nhiều mục tiêu quan trọng của chiến dịch vẫn chưa đạt được – đặc biệt là mục tiêu đảm bảo Iran không còn khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân.

Hai quyết định lớn phía trước: Đảo Kharg và kho hạt nhân

Tổng thống Trump nói ngay từ đầu cuộc xung đột rằng ông dự đoán cuộc chiến có thể kéo dài từ 4-6 tuần. Điều đó có nghĩa là chiến tranh có thể vẫn đang diễn ra khi ông thực hiện chuyến đi được chờ đợi từ lâu tới Trung Quốc vào cuối tháng 3, chuyến đi lẽ ra tập trung vào các vấn đề thương mại và an ninh.

Giờ đây, hầu như không còn nghi ngờ gì nữa rằng chiến tranh sẽ chi phối hội nghị thượng đỉnh Bắc Kinh. Và ngay cả khi đang chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh, ông Trump sẽ phải vật lộn với hai quyết định lớn nhất của cuộc chiến: liệu có nên tấn công bằng bộ binh vào đảo Kharg và các cơ sở lưu trữ hạt nhân, nơi được cho là còn khoảng 970 pound uranium gần cấp độ chế tạo bom hay không.

Quang cảnh đảo Kharg của Iran, ngày 25/2/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Mỗi vấn đề đều đặt ra những thách thức rất khác nhau. Đảo Kharg là một mục tiêu dễ bị tấn công, nằm ở phía bắc Vịnh Ba Tư, dễ tiếp cận với Hải quân Mỹ. Nhưng việc chiếm giữ nó đồng nghĩa với việc bảo vệ lực lượng chiếm đóng khỏi tàn dư của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, những người có thể phát động các cuộc tấn công từ bờ biển hoặc tàu nhỏ, hoặc phá hủy các đường ống dẫn dầu cung cấp cho các cơ sở cảng trên đảo. Điều đó có thể đòi hỏi sự hiện diện quân sự liên tục, chính xác là kiểu mà cơ sở chính trị của ông Trump đã cảnh báo và bản thân ông Trump nói rằng ông sẽ không bao giờ lặp lại.

Nhưng nếu thành công, ông Trump sẽ kiểm soát hoàn toàn cảng xuất khẩu dầu mỏ của Iran, và do đó, nắm giữ quyền kiểm soát nền kinh tế của đất nước.

Trong khi đó, việc chiếm giữ nhiên liệu hạt nhân sẽ là một cuộc đột kích một lần, nhưng thậm chí còn rủi ro hơn.

Hầu hết uranium được làm giàu đến 60% - gần bằng mức cần thiết để sản xuất vũ khí hạt nhân - được lưu trữ trong các đường hầm sâu ở Isfahan, theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Nó ở dạng khí, trong các bình chứa có kích thước vừa vặn trong cốp xe ô tô.

Nhưng các đường hầm rất khó tiếp cận, đặc biệt là sau khi Mỹ ném bom cơ sở này vào tháng 6 năm ngoái, làm sập nhiều lối vào. Các cơ quan tình báo Mỹ và châu Âu, vốn đã theo dõi nhà máy Isfahan qua vệ tinh, cho biết mặc dù một số lối vào đã được mở lại, họ không thấy bằng chứng nào cho thấy nhiên liệu đã được di dời. Nhưng điều đó không làm cho việc tiếp cận dễ dàng hơn.

Lực lượng đặc nhiệm sẽ phải tiến vào một cách bí mật và hy vọng nhanh chóng tiếp cận được khu vực này, hoặc phải tiến vào với một lực lượng bảo vệ khổng lồ và dành nhiều ngày hoặc nhiều tuần để cẩn thận lấy các thùng chứa ra. Sai sót được cho phép rất lớn: Nếu các thùng chứa bị thủng và hơi ẩm xâm nhập vào, kết quả sẽ rất độc hại và phóng xạ. Nếu chúng được đặt quá gần nhau, sẽ có nguy cơ gây ra phản ứng hạt nhân nghiêm trọng.

Các quan chức Mỹ cho biết vấn đề này càng trở nên cấp bách hơn vì Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đang tuyệt vọng hơn bao giờ hết - và có thể coi việc giữ nhiên liệu hạt nhân ở Iran như một loại đòn bẩy có thể khiến Mỹ rút lui.

“Chúng tôi chưa đưa ra bất kỳ quyết định nào về vấn đề đó”, ông Trump nói về việc thu giữ vật liệu này. “Chúng ta còn lâu mới đến được đích", nhà lãnh đạo nói thêm, điều này cho thấy cuộc chiến có thể còn kéo dài.

Xung đột lan rộng và tổn thất gia tăng

Khi chiến tranh bước sang tuần thứ ba, hậu quả của cuộc xung đột ngày càng rõ rệt. Ít nhất 13 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng, trong khi tổng số người chết kể từ khi chiến tranh bắt đầu đã vượt 2.100 người, phần lớn tại Iran. Theo đại diện Iran tại Liên hợp quốc, hơn 1.300 dân thường nước này đã thiệt mạng.

Mỹ đang triển khai thêm 2.500 lính thủy đánh bộ tới Trung Đông, bổ sung cho khoảng 50.000 binh sĩ đã có mặt tại khu vực, sau khi lực lượng Mỹ tấn công hòn đảo xuất khẩu dầu quan trọng Kharg của Iran.

Một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất hiện nay là tình hình tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển phần lớn dầu mỏ thế giới. Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tàu thương mại khiến hoạt động vận tải qua eo biển gần như tê liệt, gây áp lực lớn lên nền kinh tế toàn cầu.

Giá dầu đã tăng lên gần 100 USD/thùng, trong khi chi phí bảo hiểm cho tàu đi qua Vịnh Ba Tư tăng mạnh. Trước tình hình đó, ông Trump đã kêu gọi các nước như Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh điều tàu chiến tới khu vực để bảo vệ tuyến hàng hải này.

Ưu thế quân sự chưa mang lại chiến thắng chiến lược

Theo Lầu Năm Góc, quân đội Mỹ hiện đang chiếm ưu thế rõ rệt về mặt quân sự. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết Iran gần như đã mất khả năng phòng không, không quân và phần lớn hải quân.

Số lượng tên lửa mà Iran phóng đi đã giảm khoảng 90% so với giai đoạn đầu chiến tranh, trong khi số thiết bị bay không người lái tấn công giảm tới 95%.

Tuy nhiên, ngay cả khi các lực lượng quân sự truyền thống của Iran bị suy yếu, nước này vẫn có khả năng gây rối loạn bằng các chiến thuật phi đối xứng, đặc biệt là thông qua các cuộc tấn công nhằm vào tuyến vận tải dầu mỏ và các mục tiêu kinh tế.

Iran cũng được cho là đã huy động lực lượng tin tặc để tấn công mạng vào các mục tiêu ở Mỹ và Israel.

Những bất đồng với Israel

Cuộc chiến cũng làm lộ ra một số khác biệt giữa Washington và Tel Aviv. Khi Israel tấn công các kho dầu lớn gần Tehran bất chấp cảnh báo của Mỹ, hành động này đã khiến giá dầu tăng vọt và kích hoạt các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào cơ sở dầu khí tại Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.

Bên cạnh đó, việc Israel mở rộng chiến dịch quân sự chống lực lượng Hezbollah tại Liban cũng khiến chính quyền Trump lo ngại xung đột sẽ lan rộng.

Tuy vậy, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho rằng Iran và Hezbollah là một thể thống nhất, và thời điểm tốt nhất để tấn công lực lượng này là khi Iran đang bị phân tán bởi cuộc chiến.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc (Theo New York Times)