Meta tung nước cờ mới trong cuộc đua thống trị AI

Biểu tượng của Công ty Meta tại trụ sở công ty ở Menlo Park, California (Mỹ). (Ảnh: AP/TTXVN)

Giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg ngày 10/8 đã công bố tầm nhìn về tương lai trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó kêu gọi Mỹ tăng tốc cuộc đua với Trung Quốc, đồng thời thúc đẩy phổ cập các công nghệ AI tiên tiến thay vì để quyền lực này tập trung trong tay một số ít chính phủ, doanh nghiệp hoặc tổ chức.

Trong bài viết dài về tương lai AI, ông Zuckerberg cho rằng Mỹ cần duy trì vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực công nghệ chiến lược này và ngăn chặn nguy cơ AI bị tập trung quá mức vào tay các thể chế.

Theo ông, “siêu trí tuệ” - khái niệm chỉ giai đoạn AI có năng lực vượt qua trí tuệ con người - cần được phổ cập rộng rãi để mỗi cá nhân có khả năng định hướng và sử dụng.

Một trong những trọng tâm của chiến lược là thúc đẩy các mô hình AI có trọng số mở (open weight), cho phép người dùng tải xuống các tham số chi phối cách hệ thống AI hoạt động.

Cách tiếp cận này khác với phần mềm mã nguồn mở hoàn toàn, khi mã nguồn của các mô hình trọng số mở không nhất thiết được công khai toàn bộ.

Meta đang đẩy mạnh đầu tư cho Phòng thí nghiệm Siêu trí tuệ Meta (Meta Superintelligence Labs – MSL) nhằm thu hẹp khoảng cách với các đối thủ như OpenAI và Anthropic - những công ty phát triển các mô hình AI nổi tiếng như ChatGPT và Claude, chủ yếu theo hướng mô hình đóng.

Cũng trong ngày 10/8, Meta công bố mô hình AI có trọng số mở mới mang tên “Glimmer.” Mô hình này được phát triển một phần dựa trên Muse Spark - mô hình nguồn đóng được Meta công bố hồi tháng 4 và cập nhật vào tuần trước. Glimmer được thiết kế để sử dụng ít năng lực tính toán hơn nhưng vẫn đủ mạnh để vận hành các tác nhân AI, tức những phần mềm có khả năng tự thực hiện nhiệm vụ mà không cần con người can thiệp liên tục.

Cuộc đua cũng đang nóng lên tại Trung Quốc. Các công ty như Alibaba, DeepSeek và Moonshot trong những tháng gần đây đã phát triển các mô hình AI mở có năng lực cao với chi phí thấp hơn, buộc các doanh nghiệp công nghệ Mỹ phải giảm giá và tìm cách phát triển những mô hình tiết kiệm hơn.

Ông Zuckerberg cho rằng việc tập trung phát triển AI chủ yếu phục vụ doanh nghiệp, chính phủ hoặc các tổ chức lớn có thể làm cán cân quyền lực nghiêng về phía các thể chế thay vì cá nhân. Ông đề xuất cách tiếp cận khác: công nghệ siêu trí tuệ được phân phối rộng rãi để mỗi người có khả năng trực tiếp sử dụng và định hướng công nghệ.

Meta hiện có khoảng 3,6 tỷ người sử dụng các nền tảng Facebook, Instagram và WhatsApp. Tuy nhiên, tập đoàn đang chịu sức ép pháp lý ngày càng lớn tại Mỹ liên quan đến tác động của các nền tảng mạng xã hội đối với trẻ em.

Meta gần đây bị yêu cầu bồi thường gần 1 tỷ USD trong một vụ kiện tại bang New Mexico, trong khi một phiên tòa khác tại California dự kiến xem xét yêu cầu bồi thường lên tới 1.400 tỷ USD do 4 bang của Mỹ đưa ra.

Công ty cũng phải đối mặt với hàng nghìn vụ kiện liên quan đến những tác động bị cáo buộc đối với trẻ em sử dụng Facebook và Instagram.

Tầm nhìn mới của ông Zuckerberg được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang tranh luận về cách quản lý các nhà phát triển AI và các cộng đồng địa phương ngày càng phản đối mạnh việc xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ công nghệ này.

Tháng Sáu vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu xây dựng cơ chế đánh giá tự nguyện đối với các mô hình AI tiên tiến trước khi phát hành, nhưng không kịp công bố chi tiết cơ chế này trước thời hạn ngày 1/8.

Ông Zuckerberg cho rằng trong một lĩnh vực có tốc độ phát triển và cạnh tranh rất nhanh như AI, việc hợp tác chủ động giữa các công ty công nghệ tiên phong và chính phủ có thể mang lại hiệu quả tốt hơn là áp dụng một quy trình đánh giá cứng nhắc với những thời hạn cố định.

Theo CEO Meta, môi trường pháp lý linh hoạt đối với các mô hình mở sẽ giúp tập đoàn này có lợi thế trước OpenAI và Anthropic, đồng thời tăng khả năng cạnh tranh của Mỹ trước các nhà phát triển Trung Quốc.

Ông kêu gọi Mỹ loại bỏ những rào cản khiến các mô hình AI mở của nước này khó cạnh tranh trên thị trường quốc tế, đồng thời cảnh báo chỉ một tháng trì hoãn cũng có thể tạo ra “rủi ro đáng kể” cho vị thế dẫn đầu của Mỹ, trong khi tạo cơ hội để các mô hình nước ngoài vươn lên.

Meta dự kiến chi tới 145 tỷ USD trong năm nay, gần gấp đôi mức chi của năm ngoái, trong bối cảnh tập đoàn đẩy mạnh đầu tư cho AI. Meta cũng dự kiến thành lập quỹ trị giá 1 tỷ USD để trực tiếp hỗ trợ các cộng đồng địa phương nơi tập đoàn đặt cơ sở./.

(TTXVN/Vietnam+)