Meta vội gỡ tính năng AI gây bão trên Instagram

Meta vừa phải lùi bước trong cuộc đua AI ngay trên chính sân nhà mạng xã hội của mình. Chỉ vài ngày sau khi giới thiệu Muse Image, công cụ tạo ảnh mới do Meta Superintelligence Labs phát triển, công ty đã gỡ bỏ tính năng cho phép người dùng tạo ảnh AI bằng cách nhắc đến tài khoản Instagram công khai trong câu lệnh.

Theo Meta, mục tiêu ban đầu là cung cấp một công cụ sáng tạo hữu ích, đồng thời cho người dùng quyền kiểm soát việc nội dung công khai của họ có được dùng làm tham chiếu hay không. Tuy nhiên, công ty thừa nhận tính năng này "đã đi chệch mục tiêu" và hiện không còn khả dụng.

Meta buộc phải gỡ bỏ tính năng tạo ảnh AI từ tài khoản Instagram công khai chỉ sau ít ngày ra mắt vì làn sóng phản đối của người dùng. Ảnh: TechCrunch.

Điểm khiến dư luận phản ứng mạnh nằm ở cơ chế hoạt động của tính năng. Với các tài khoản Instagram công khai, người khác có thể @-mention tài khoản đó trong prompt để hệ thống tạo ra hình ảnh mới dựa trên nội dung có sẵn. Chủ tài khoản không được thông báo mỗi khi ảnh của họ bị dùng theo cách này. Một số báo cáo cho biết các tài khoản công khai còn bị bật mặc định vào cơ chế tham chiếu AI, trừ khi người dùng tự vào phần cài đặt để tắt hoặc chuyển tài khoản sang riêng tư.

Vấn đề vì thế vượt ra ngoài một tiện ích chỉnh ảnh thông thường. Trong kỷ nguyên deepfake và hình ảnh giả mạo, việc lấy ảnh công khai làm nguyên liệu cho AI có thể nhanh chóng biến thành công cụ xâm phạm danh tính, quấy rối hoặc tạo bản sao số không có sự đồng thuận. Đây cũng là lý do phản ứng không chỉ đến từ người dùng phổ thông mà còn lan sang giới nghệ sĩ, các tổ chức đại diện cho diễn viên và những nhóm bảo vệ quyền riêng tư. SAG-AFTRA từng cảnh báo rằng những công cụ sử dụng hình ảnh cá nhân cần có sự đồng ý rõ ràng, thay vì đặt người dùng vào thế phải tự tìm cách từ chối sau khi tính năng đã được bật.

Cơ chế cho phép AI sử dụng hình ảnh từ tài khoản công khai làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư và nguy cơ lạm dụng công nghệ deepfake. Ảnh: Meta.

Sự việc cho thấy nghịch lý quen thuộc trong làn sóng AI hiện nay. Các công ty công nghệ muốn biến mạng xã hội thành kho dữ liệu sống động cho những công cụ sáng tạo mới, nhưng người dùng lại ngày càng nhạy cảm với câu hỏi hình ảnh của họ đang được dùng vào đâu, bởi ai và theo cách nào. Công khai một bức ảnh trên Instagram không đồng nghĩa với việc đồng ý để hình ảnh đó bị tái tạo trong một bối cảnh hoàn toàn khác.

Việc Meta gỡ tính năng chỉ sau vài ngày cũng là tín hiệu đáng chú ý. Trước đây, nhiều nền tảng thường duy trì sản phẩm gây tranh cãi rồi điều chỉnh dần bằng bộ lọc hoặc cảnh báo. Lần này, phản ứng dữ dội đã buộc Meta phải rút hẳn một tính năng trọng tâm của Muse Image. Điều đó cho thấy ranh giới về quyền đồng ý trong AI đang trở thành áp lực thật sự với các tập đoàn công nghệ.

Muse Image vẫn là một phần trong chiến lược AI rộng hơn của Meta, bao gồm các hiệu ứng hình ảnh trên Instagram Stories và tạo ảnh trong những cuộc trò chuyện WhatsApp. Tuy nhiên, sự cố lần này là lời nhắc rõ ràng rằng tốc độ ra mắt sản phẩm không thể đi trước niềm tin của người dùng quá xa. Một công cụ có thể được quảng bá là sáng tạo, nhưng nếu cơ chế vận hành khiến người dùng cảm thấy hình ảnh cá nhân bị khai thác âm thầm, nó sẽ lập tức trở thành khủng hoảng.

Vụ việc của Muse Image được xem là lời cảnh báo đối với các công ty công nghệ về việc cân bằng giữa đổi mới AI và bảo vệ dữ liệu cá nhân trên mạng xã hội. Ảnh: Meta.

Với Meta, quyết định gỡ bỏ tính năng là bước xử lý cần thiết để hạ nhiệt tranh cãi. Nhưng với ngành công nghệ, câu chuyện này còn lớn hơn một lần thu hồi sản phẩm. Nó đặt ra yêu cầu về một chuẩn mực mới cho AI trên mạng xã hội, nơi quyền riêng tư, sự đồng thuận và khả năng kiểm soát của người dùng phải được đặt ở trung tâm ngay từ đầu, thay vì chỉ được bổ sung sau khi phản ứng dữ dội đã nổ ra.

Ngọc Hân