Luật Thủ đô (sửa đổi): Mở không gian thể chế, khơi động lực bứt phá từ cơ sở

Các ý kiến từ cơ sở đến chuyên gia đều chung nhận định: Trao quyền phải đi liền trách nhiệm, cải cách phải gắn với thực thi hiệu quả. Khi những cơ chế đặc thù được “hiện thực hóa” bằng hành động cụ thể, Hà Nội sẽ có thêm lực đẩy để tăng tốc, nâng cao chất lượng sống và khẳng định vai trò đầu tàu.

Ủy viên hoạt động chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Phan Thị Thùy Linh.

Ủy viên hoạt động chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Phan Thị Thùy Linh:

Luật Thủ đô đã mang tầm của quốc gia

Khi xem xét luật này tại kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ, Quốc hội khóa XVI đã đặt trong một tầm nhìn rộng hơn. Quốc hội không chỉ là sửa một đạo luật cho Hà Nội, mà Luật Thủ đô đã mang tầm của quốc gia. Luật Thủ đô không phải chỉ để “cho Hà Nội” mà để Hà Nội có đủ công cụ đặc biệt, đặc thù hơn để thực hiện trách nhiệm lớn hơn mà Đảng, Nhà nước và Quốc hội giao cho Hà Nội.

Việc sửa luật lần này rất cần thiết, vì thực tiễn đang đi rất nhanh, trong khi luật hiện hành có những điểm vướng mắc, có thể trở thành điểm giới hạn thay vì động lực phát triển của thủ đô Hà Nội. Vì vậy, cần đặt ra yêu cầu cao hơn, đó là luật phải có tuổi thọ cao; có tầm nhìn xa hơn, rộng hơn; giảm bớt các quy định quá chi tiết, tăng các quy định mang tính nguyên tắc, để luật không bị lạc hậu trước các yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Một trong những nội dung cốt lõi nhất của Luật lần này là tăng cường phân quyền, phân cấp và trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền Thủ đô... Đây là điểm đột phá rất lớn, tạo cơ sở để Hà Nội chủ động hơn, sáng tạo hơn, bứt phá, làm nhanh hơn, tốt hơn; đồng thời có điều kiện thử nghiệm các mô hình quản trị mới, tiêu chuẩn mới, cách làm mới.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng Phạm Hải Bình:

Kỳ vọng Luật Thủ đô (sửa đổi) như một cú hích thể chế

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng Phạm Hải Bình.

Luật Thủ đô (sửa đổi) được nhân dân kỳ vọng như một cú hích thể chế quan trọng để Hà Nội bứt phá trong giai đoạn phát triển mới. Sự chờ đón ấy không chỉ đến từ ý nghĩa của một đạo luật dành riêng cho Thủ đô, mà còn ở tinh thần xuyên suốt của dự thảo: Trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền toàn diện hơn cho chính quyền, gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình rõ ràng; đồng thời xác lập mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm lớn về chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế và hội nhập quốc tế.

Từ góc nhìn thực tiễn, kỳ vọng lớn là khi Luật Thủ đô (sửa đổi) được thông qua, Hà Nội sẽ có thêm công cụ pháp lý để tháo gỡ những “điểm nghẽn” về hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị, bảo vệ môi trường, phát triển giáo dục - y tế chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Các cơ chế về phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, cải tạo chỉnh trang, phát triển nhà ở, mở rộng chính sách giao thông xanh, vùng phát thải thấp, hành chính số, công vụ số cùng những chính sách đột phá về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo cho thấy Luật không chỉ mở đường cho tăng trưởng mà còn hướng tới một Thủ đô hiện đại, văn minh, đáng sống.

Đối với phường Vĩnh Hưng, kỳ vọng ấy càng trở nên gần gũi, cụ thể. Khi Luật đi vào cuộc sống, chính quyền cơ sở sẽ có thêm điều kiện thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ gắn với dân sinh như cải cách hành chính, quản lý trật tự đô thị, bảo vệ môi trường, chăm lo an sinh xã hội, phát triển giáo dục, y tế, xây dựng chính quyền số, phục vụ người dân ngày càng thuận tiện, minh bạch.

Với một địa bàn đang đô thị hóa nhanh, Vĩnh Hưng rất cần những cơ chế mới để nâng cao chất lượng hạ tầng, quản lý dân cư, giữ gìn cảnh quan, xây dựng nếp sống văn minh và phát huy đồng thuận trong nhân dân. Có thể nói, sự chờ đón Luật Thủ đô (sửa đổi) hôm nay chính là niềm tin vào một tương lai phát triển mới của Hà Nội nói chung và từng khu dân cư như Vĩnh Hưng nói riêng: Phát triển nhanh hơn, quản trị tốt hơn và mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho mỗi người dân.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Hà Đông Trần Thị Lương An:

Chủ động nắm bắt cơ hội từ thể chế mới

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Hà Đông Trần Thị Lương An.

Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội chính thức thông qua đã mở ra một giai đoạn phát triển mới cho Hà Nội, khi thể chế không chỉ là khuôn khổ quản lý mà trở thành động lực trực tiếp cho đổi mới và bứt phá.

Điểm đột phá nổi bật của Luật là cơ chế phân quyền triệt để, toàn diện cho chính quyền thành phố với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Khi thể chế được thiết kế linh hoạt, đồng bộ giữa phân quyền và kiểm soát quyền lực, Hà Nội sẽ có điều kiện phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế để xây dựng đô thị văn minh, hiện đại, phát triển kinh tế với tốc độ tăng trưởng 2 con số.

Thực tiễn cho thấy, những vấn đề như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị… vẫn là những “điểm nghẽn” ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người dân. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải biến các cơ chế, chính sách mới thành hành động cụ thể, hiệu quả, đo đếm được từ cơ sở.

Từ góc độ địa phương, chúng tôi nhận thức rõ, mỗi chủ trương đúng chỉ có ý nghĩa khi được triển khai đến từng khu dân cư, từng người dân. Vì vậy, phường Hà Đông định hướng sẽ chủ động đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực cán bộ, đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường kỷ luật, kỷ cương công vụ; đồng thời phát huy vai trò giám sát của nhân dân để bảo đảm mọi chính sách được thực hiện minh bạch, hiệu quả.

Chúng tôi xác định, không trông chờ, ỷ lại, mà phải chủ động nắm bắt cơ hội từ thể chế mới; không triển khai hình thức, mà phải làm đến cùng, có kết quả cụ thể. Mỗi cán bộ, đảng viên ở cơ sở phải là “mắt xích” quan trọng, góp phần đưa tinh thần đổi mới của Luật Thủ đô "sửa đổi" vào đời sống.

Luật sư Nguyễn Hoài Sơn, Giám đốc Công ty Luật TNHH Châu Á

Phát huy giá trị Luật Thủ đô 2026 từ khâu tổ chức thực hiện

Luật sư Nguyễn Hoài Sơn - Giám đốc Công ty Luật TNHH Châu Á

Tôi cho rằng Luật Thủ đô năm 2026 thực sự là một bước chuyển mang tính cách mạng về tư duy lập pháp. Đạo luật này mở ra cách tiếp cận mới, trao cho Hà Nội một không gian thể chế đủ rộng và linh hoạt để tự thiết kế các công cụ quản trị phù hợp với đặc thù của một siêu đô thị hiện đại. Để giá trị của Luật Thủ đô "sửa đổi" không dừng lại trên giấy mà đi vào thực tiễn, tôi kiến nghị 4 nhóm giải pháp cốt lõi:

Thứ nhất, cần xây dựng lộ trình ban hành văn bản dưới luật theo hướng khẩn trương, đồng bộ và có tính dự báo cao. Đặc biệt, ngôn ngữ pháp lý trong các nghị định, thông tư phải tuyệt đối rõ ràng, minh bạch, tránh tình trạng cán bộ thực thi phải “đoán ý chính sách” hoặc hiểu theo nhiều cách khác nhau.

Thứ hai, trong quá trình triển khai, cần quy định cụ thể cơ chế miễn trừ hoặc giảm nhẹ trách nhiệm pháp lý cho cán bộ khi áp dụng mô hình sandbox (thử nghiệm có kiểm soát) vì lợi ích chung, không có yếu tố vụ lợi.

Thứ ba, về thủ tục hành chính, cần đẩy mạnh số hóa toàn diện, thiết lập thời hạn xử lý hồ sơ mang tính bắt buộc đối với cơ quan nhà nước. Nên mạnh dạn đưa vào cơ chế quá thời hạn quy định mà cơ quan nhà nước không phản hồi thì mặc nhiên coi như đồng ý và phải tự chịu trách nhiệm) để tương xứng với tinh thần ưu đãi của luật.

Thứ tư, cần “phiên dịch” Luật thành các cơ hội phát triển cụ thể. Theo hướng này, cơ quan quản lý, hiệp hội và giới luật sư cần tăng cường đối thoại, hướng dẫn, chuyển hóa ngôn ngữ pháp lý phức tạp thành các chỉ dẫn kinh tế dễ hiểu, minh bạch. Doanh nghiệp và người dân phải nhìn thấy rõ cơ hội đầu tư, lợi ích thiết thực cũng như rủi ro có thể tiên liệu, từ đó yên tâm đồng hành cùng sự phát triển của Thủ đô.

Tóm lại, điểm mạnh lớn nhất của Luật Thủ đô (sửa đổi) là dám từ bỏ tư duy quản lý bình quân để hướng tới cơ chế đặc thù, dựa trên dữ liệu và trách nhiệm. Tuy nhiên, quyền lực càng lớn, sự linh hoạt càng cao thì đòi hỏi về chất lượng kỹ thuật lập pháp, bản lĩnh thực thi và năng lực kiểm soát quyền lực của bộ máy chính quyền Hà Nội càng phải sắc bén hơn bao giờ hết.

Ths. Luật sư Nguyễn Công Giang Giám đốc Công ty Luật TNHH GLS và Cộng sự - Đoàn Luật sư Hà Nội:

Trao quyền để Hà Nội bứt phá

Ths. Luật sư Nguyễn Công Giang Giám đốc Công ty Luật TNHH GLS và Cộng sự - Đoàn Luật sư Hà Nội.

Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” về quản lý đô thị, quy hoạch, hạ tầng - kỹ thuật mà còn thể hiện tư duy phân quyền, trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền Thủ đô, nhất là trong thời điểm chính quyền địa phương hai cấp mới đi vào vận hành được một thời gian.

Luật Thủ đô (sửa đổi) kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu lực trong công tác quản lý nhà nước, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như đất đai, đầu tư công, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Việc thiết kế các cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với vị thế của Thủ đô sẽ giúp Hà Nội phát huy tốt hơn vai trò đầu tàu, lan tỏa động lực phát triển cho vùng và các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Để Luật Thủ đô thực sự đi vào cuộc sống, điều quan trọng là khâu tổ chức thực hiện cần phải được đồng bộ, minh bạch và có cơ chế giám sát chặt chẽ. Được triển khai một cách hiệu quả, Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ trở thành nền tảng pháp lý vững chắc, góp phần thúc đẩy xây dựng Hà Nội văn minh, hiện đại và thật sự đáng sống trong tương lai.

Điều quan trọng nhất là trao quyền chủ động cho chính quyền địa phương, đặc biệt là trong thời điểm chính quyền địa phương hai cấp mới đi vào hoạt động.

Nhóm phóng viên