Logistics Đồng Nai: 'Nút thắt' hay bệ phóng tăng trưởng?

Tp.Đồng Nai đang bước vào giai đoạn tăng tốc với mục tiêu trở thành cực tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ. Trong bức tranh đó, logistics và chuỗi cung ứng nổi lên như yếu tố then chốt -vừa là động lực thúc đẩy tăng trưởng, vừa là bài toán cần tháo gỡ.

Khi chi phí vẫn là “nút thắt”

Năm 2025, quy mô GRDP của Đồng Nai đạt gần 678.000 tỷ đồng, tăng 9,63%; tổng thu ngân sách đạt hơn 96.444 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sức bật mạnh mẽ của nền kinh tế công nghiệp - xuất khẩu, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về một hệ thống logistics đủ mạnh để nâng đỡ tăng trưởng.

Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang tăng tốc thi công, hứa hẹn trở thành trung tâm trung chuyển hàng không chiến lược, mở ra dư địa lớn để Đồng Nai phát triển logistics đa phương thức và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Không phải ngẫu nhiên logistics được ví như “mạch máu” của nền kinh tế. Với một đô thị công nghiệp như Đồng Nai, nơi hàng hóa lưu chuyển liên tục từ nhà máy ra cảng, từ khu công nghiệp đến sân bay, từ kho bãi tới thị trường xuất khẩu, logistics không còn là dịch vụ hậu cần đơn thuần mà đã trở thành yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh.

Đồng Nai có quy mô hơn 12,7 nghìn km², dân số gần 4,5 triệu người – đủ lớn để hình thành một cực tăng trưởng tích hợp giữa công nghiệp, đô thị và dịch vụ logistics. Không nhiều địa phương phía Nam hội tụ đồng thời các lợi thế chiến lược như vậy.

Trước hết là hạ tầng kết nối đang dần hoàn thiện, định hình “bản đồ logistics” hiện đại. Sân bay Long Thành được kỳ vọng trở thành cửa ngõ hàng không quốc tế mang tính chiến lược, mở ra năng lực trung chuyển hàng hóa toàn cầu. Cảng nước sâu Phước An kết nối trực tiếp với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải, tạo điều kiện để Đồng Nai tham gia sâu hơn vào chuỗi logistics hàng hải quốc tế. Cùng với đó là hệ thống cao tốc liên vùng, trục giao thông liên cảng -liên tỉnh và mạng lưới cảng thủy nội địa ngày càng đồng bộ.

Không chỉ có lợi thế về đường bộ, đường thủy và hàng không, Đồng Nai còn sở hữu dư địa lớn để phát triển các hành lang thương mại xuyên biên giới. Kết nối qua hệ thống cửa khẩu với Campuchia mở ra hướng phát triển logistics biên mậu, đưa địa phương trở thành mắt xích trung chuyển giữa Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và thị trường ASEAN lục địa.

Song hành với hạ tầng là nền tảng công nghiệp quy mô lớn – yếu tố tạo ra nhu cầu logistics bền vững. Đồng Nai hiện có hàng chục khu công nghiệp, thuộc nhóm địa phương có mật độ cao nhất cả nước.

Dự kiến năm 2026, thành phố sẽ có thêm các khu công nghiệp quy mô lớn, phân bố gần sân bay Long Thành, tạo tiền đề hình thành mạng lưới logistics đa phương thức. Khi đó, hàng hóa có thể kết nối trực tiếp giữa nhà máy, kho bãi, cảng biển và sân bay, hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng.

Hoạt động bốc xếp container tại cảng nước sâu Phước An (Đồng Nai), một mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics, góp phần kết nối hàng hóa khu vực Đông Nam Bộ với các tuyến vận tải quốc tế.

Ở tầm quốc gia, logistics đang trở thành trụ cột chiến lược, với mục tiêu đến năm 2035 giảm chi phí xuống 12-15% GDP và hình thành các trung tâm logistics tầm cỡ quốc tế. Đây là cơ hội lớn cho những địa phương có lợi thế hạ tầng và vị trí như Đồng Nai.

Đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành cửa ngõ trung chuyển của miền Nam, Đồng Nai đang phát triển hệ thống logistics đa phương thức, đồng bộ. Trước ngưỡng cửa lên thành phố trực thuộc Trung ương, địa phương này cũng tái định vị vai trò từ trung tâm sản xuất công nghiệp sang trung tâm kết nối chuỗi cung ứng của vùng Đông Nam Bộ.

Theo ông Phan Đình Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Đồng Nai, ngành logistics đang từng bước khẳng định vai trò là một trụ cột của kinh tế địa phương. “Với lợi thế về vị trí, công nghiệp và hạ tầng, Đồng Nai hoàn toàn có thể trở thành trung tâm logistics của khu vực phía Nam”, ông Cảnh nhận định.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Đặng Văn Điềm, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp thành phố Đồng Nai, cho rằng logistics hiện mang hai vai trò song hành: vừa là lợi thế, vừa là điểm nghẽn.

Theo ông Điềm, Đồng Nai nằm ở trung tâm vùng công nghiệp phía Nam, sở hữu hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn, kết nối trực tiếp với Tp.HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu và đặc biệt là sân bay Long Thành trong tương lai — những điều kiện thuận lợi để trở thành trung tâm logistics chiến lược.

Tuy nhiên, nghịch lý là dù ở “trung tâm kết nối”, doanh nghiệp vẫn phải gánh chi phí logistics cao.

“Vấn đề không nằm ở khoảng cách, mà ở chi phí phát sinh trong trung chuyển, lưu kho, ùn tắc và thiếu hạ tầng logistics trung gian. Doanh nghiệp cần không chỉ đường lớn, mà là hệ thống logistics nhanh, chi phí hợp lý, thông suốt và tích hợp”, ông Điềm nhấn mạnh.

Tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông liên vùng, tạo động lực giảm chi phí logistics và tăng khả năng kết nối giữa khu công nghiệp, cảng biển và sân bay.

Nhận định này phản ánh đúng thực trạng mà nhiều doanh nghiệp đang đối diện. Một container hàng xuất khẩu từ khu công nghiệp tại Đồng Nai đi cảng Cát Lái hay Cái Mép không chỉ tốn chi phí vận chuyển, mà còn đội thêm hàng loạt chi phí "ẩn" như chờ bãi, chờ lệnh, ùn xe, phí nâng hạ, lưu kho và thời gian trễ chuỗi cung ứng.

Với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là doanh nghiệp xuất khẩu, chi phí logistics cao đồng nghĩa biên lợi nhuận bị co hẹp. Trong bối cảnh đơn hàng toàn cầu chưa phục hồi hoàn toàn, đây là áp lực rất lớn.

Muốn thành "bệ phóng", phải đầu tư đúng thứ tự

Trao đổi với Người Đưa Tin, Ông Wang JiaLiang, Phó Tổng Giám đốc Công ty Leader Electric Appliance (KCN Sông Mây, Đồng Nai) cho biết chi phí logistics hiện chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong cấu trúc giá thành.

"Nhà máy đặt ở Đồng Nai là lợi thế lớn về sản xuất, nhưng chi phí đưa hàng ra cảng và thời gian vận chuyển chưa ổn định khiến doanh nghiệp rất khó tối ưu chuỗi cung ứng. Chúng tôi không chỉ cần hạ tầng lớn, mà cần tính ổn định và khả năng dự báo chính xác của toàn chuỗi logistics", ông Wang JiaLiang nói.

Theo ông Wang JiaLiang, điều nhà đầu tư nước ngoài quan tâm không chỉ là ưu đãi thuê đất hay nhân công, mà là khả năng giao hàng đúng hẹn, đúng chi phí và ít rủi ro. Nếu logistics không ổn định, Đồng Nai sẽ khó giữ lợi thế cạnh tranh dài hạn trong thu hút FDI chất lượng cao.

Ông Wang JiaLiang, Phó Tổng Giám đốc Công ty Leader Electric Appliance

Theo giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, vấn đề không còn là có phát triển logistics hay không, mà là lựa chọn đúng thứ tự ưu tiên đầu tư để đạt hiệu quả cao nhất.

Ông Đặng Văn Điềm, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp thành phố Đồng Nai, cho rằng để logistics trở thành “bệ phóng” tăng trưởng, cần tập trung vào 4 trụ cột.

Trước hết là hạ tầng giao thông kết nối như cao tốc, vành đai, trục liên cảng, liên vùng- yếu tố then chốt để tránh ách tắc, đảm bảo lưu thông hàng hóa. Tiếp đến là hệ thống cảng cạn (ICD) và trung tâm logistics hiện đại, giúp tối ưu khâu gom hàng, lưu kho, trung chuyển, qua đó giảm chi phí.

Thứ ba là phát triển kho lạnh, kho thông minh và trung tâm phân phối, đáp ứng nhu cầu xuất khẩu nông sản, thực phẩm chế biến và thương mại điện tử. Cuối cùng là kết nối đồng bộ giữa sân bay Long Thành, cảng biển và khu công nghiệp, tạo trục logistics liên hoàn.

“Nếu làm tốt 4 trụ cột này, logistics sẽ không còn là chi phí mà trở thành lợi thế cạnh tranh của Đồng Nai”, ông Điềm nhấn mạnh.

Bến phà Cát Lái đầu mối giao thông thủy huyết mạch kết nối Đồng Nai với Tp.HCM, mỗi ngày vận chuyển hàng chục nghìn lượt phương tiện, giữ vai trò quan trọng trong chuỗi lưu thông hàng hóa và kết nối liên vùng.

Với Đồng Nai, câu hỏi "logistics là nút thắt hay bệ phóng?" thực chất không nằm ở vị trí địa lý, mà nằm ở tốc độ tháo gỡ điểm nghẽn. Nếu chậm, logistics sẽ tiếp tục là "chi phí chìm" bào mòn doanh nghiệp.

Nhưng nếu đi đúng thứ tự, đầu tư đúng trọng tâm và kết nối đúng chuỗi, logistics sẽ trở thành bệ phóng tăng trưởng mới, không chỉ cho Đồng Nai, mà cho cả công nghiệp phía Nam.

Nguyễn Văn Khánh