TP Hồ Chí Minh đẩy nhanh liên kết dịch vụ để tạo giá trị gia tăng cao

Sau khi hợp nhất, TP Hồ Chí Minh mới có quy mô GRDP ước đạt khoảng 120 tỷ USD, chiếm 23,5% GDP cả nước. Với dân số khoảng 14 triệu người và diện tích hơn 6.700 km², đây là đô thị có quy mô kinh tế và dân số lớn nhất Việt Nam, hội tụ đầy đủ các yếu tố để phát triển thành trung tâm dịch vụ tầm khu vực.

Khu vực dịch vụ tiếp tục giữ vai trò chủ đạo khi chiếm khoảng 51% GRDP, tăng mạnh so với mức 40% năm 2010 và 47% năm 2020 . Đáng chú ý, TP Hồ Chí Minh đóng góp khoảng 35-37% giá trị gia tăng dịch vụ của cả nước trong giai đoạn 2010-2024; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng luôn dẫn đầu cả nước, với quy mô hàng triệu tỷ đồng mỗi năm.

Ở từng lĩnh vực, nhiều chỉ số cho thấy sự tăng trưởng ấn tượng: Giá trị gia tăng ngành tài chính – ngân hàng, bảo hiểm liên tục tăng qua các năm; ngành logistics và vận tải kho bãi đóng vai trò đầu mối trung chuyển hàng hóa cho cả vùng Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ; ngành du lịch thu hút hàng chục triệu lượt khách mỗi năm.

Hoạt động thường ngày tại Cụm cảng Cái Mép- Thị Vải, TP Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, một trong những hạn chế lớn nhất của khu vực dịch vụ TP Hồ Chí Minh là thiếu liên kết. Dù có tới 9 nhóm ngành dịch vụ chủ yếu chiếm hơn 90% quy mô toàn ngành, nhưng các lĩnh vực này vẫn phát triển tương đối độc lập, chưa hình thành chuỗi giá trị khép kín .

Phần lớn doanh nghiệp dịch vụ có quy mô nhỏ và vừa, khả năng kết nối hạn chế, chưa có nhiều doanh nghiệp “đầu tàu” đủ sức dẫn dắt thị trường. Trong khi đó, các yếu tố nền tảng như hạ tầng logistics, trung tâm hội chợ quốc tế, hệ thống dữ liệu dùng chung… vẫn còn thiếu và chưa đồng bộ.

Đáng chú ý, chi phí logistics tại Việt Nam hiện vẫn ở mức cao, ước khoảng 16-20% GDP, cao hơn nhiều so với mức 8-10% ở các nước phát triển. Đây là rào cản lớn khiến giá trị gia tăng của chuỗi dịch vụ bị suy giảm.

Trong khi đó, theo đề án “Xây dựng TP Hồ Chí Minh trở thành trung tâm dịch vụ lớn của cả nước và khu vực” đưa ra số liệu cho thấy, khu vực dịch vụ của Singapore chiếm hơn 70% GDP. Quốc gia này xây dựng hệ sinh thái tích hợp giữa tài chính – logistics – công nghệ – giáo dục, với cảng biển và sân bay luôn nằm trong top đầu thế giới về lưu lượng hàng hóa và hành khách.

Thượng Hải cũng phát triển mạnh nhờ mô hình liên kết đa ngành. Khu Phố Đông không chỉ là trung tâm tài chính mà còn là nơi tập trung các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu và hệ thống logistics hiện đại, tạo ra chuỗi giá trị khép kín.

Tại Dubai, các khu tự do chuyên biệt như Trung tâm tài chính quốc tế Dubai (DIFC) hay các khu logistics, công nghệ được kết nối bằng hạ tầng hiện đại và chính sách linh hoạt, giúp dịch vụ đóng góp phần lớn vào nền kinh tế.

Điểm chung của các mô hình này là tỷ trọng dịch vụ cao (thường trên 70%), hệ sinh thái liên kết chặt chẽ và sự hiện diện của các tập đoàn toàn cầu, những “hạt nhân” tạo ra giá trị gia tăng lớn.

Từ thực tế đó, TP Hồ Chí Minh xác định phát triển liên kết dịch vụ là giải pháp mang tính đột phá. Theo định hướng, thành phố sẽ xây dựng hệ sinh thái dịch vụ tích hợp, trong đó các ngành như tài chính, logistics, thương mại, công nghệ thông tin, giáo dục và y tế được kết nối chặt chẽ.

Mô hình này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn tạo ra giá trị gia tăng mới. Chẳng hạn, khi logistics kết hợp với thương mại điện tử và tài chính số, sẽ hình thành chuỗi cung ứng thông minh; khi du lịch gắn với y tế và giáo dục, sẽ phát triển các sản phẩm dịch vụ cao cấp như du lịch chữa bệnh, du lịch học tập...

Nút giao An Phú, công trình giao thông trọng điểm ở TP Hồ Chí Minh.

Theo dự báo, quy mô thị trường logistics toàn cầu có thể đạt hàng chục nghìn tỷ USD vào năm 2050, trong khi thị trường tài chính, công nghệ và giáo dục cũng tăng trưởng mạnh . Đây là cơ hội để TP Hồ Chí Minh tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu nếu tận dụng tốt mô hình liên kết.

TP Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển mô hình liên kết dịch vụ. Sau sáp nhập, thành phố sở hữu cấu trúc kinh tế đa dạng: Trung tâm tài chính – thương mại, vùng công nghiệp công nghệ cao và khu vực kinh tế biển. Đây là nền tảng hiếm có để hình thành hệ sinh thái dịch vụ liên vùng.

Nếu kết nối hiệu quả, thành phố có thể tạo ra các “cụm dịch vụ” quy mô lớn: Cụm tài chính – công nghệ tại khu trung tâm; cụm logistics – sản xuất tại Bình Dương cũ; cụm du lịch – dịch vụ biển tại Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.

Theo lộ trình, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng nền tảng vững chắc cho trung tâm dịch vụ, đến năm 2045 trở thành trung tâm dịch vụ toàn cầu. Để đạt được điều này, liên kết dịch vụ phải trở thành trục xuyên suốt trong chiến lược phát triển.

Hiện thực hóa mục tiêu trên, thành phố đang đẩy mạnh thực hiện nâng cấp hạ tầng giao thông và logistics, chuyển đổi số; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; hoàn thiện cơ chế chính sách để thu hút đầu tư…

Phương Tuyền