Xung đột Iran kéo dài khiến một ngành kinh tế của Israel 'gánh nợ' 4,3 tỷ USD

Khoản nợ chủ yếu tập trung vào 3 doanh nghiệp sản xuất quốc phòng trụ cột gồm Rafael, IAI và Elbit. Trong đó, Rafael chịu mức nợ lớn nhất khoảng 6 tỷ Shekel, liên quan đến các hệ thống phòng thủ chủ lực như Vòm sắt và David’s Sling.

IAI được cho là bị nợ khoảng 4 tỷ Shekel với các chương trình tên lửa Arrow 3, trong khi Elbit bị nợ khoảng 3 tỷ Shekel. So với mức khoảng 10 tỷ Shekel vào cuối năm 2025, khoản nợ đã tăng nhanh trong những tháng gần đây, phản ánh tốc độ mua sắm vũ khí và trang thiết bị tăng mạnh nhằm bù đắp hao hụt trong chiến tranh và chuẩn bị cho nguy cơ xung đột đa mặt trận, đặc biệt liên quan đến Iran và Hezbollah.

Ngân sách quốc phòng Israel năm 2026 hiện đạt khoảng 144 tỷ Shekel, tương đương 48 tỷ USD, sau khi được bổ sung thêm khoảng 32 tỷ Shekel hồi tháng 3 theo quyết định của Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Tuy nhiên, giới chức quốc phòng cho rằng mức này vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu tác chiến và duy trì năng lực sẵn sàng dài hạn.

Trên thực tế, việc chậm thanh toán đã trở thành một “cơ chế ngầm”, khi các doanh nghiệp quốc phòng tiếp tục sản xuất và bàn giao sản phẩm trước, coi như cấp tín dụng cho nhà nước. Bộ Quốc phòng Israel khẳng định các khoản nợ sẽ được thanh toán theo tiến độ giải ngân từ Bộ Tài chính.

Dù vậy, tình hình tài chính của các Tập đoàn này vẫn được đánh giá là tích cực nhờ nhu cầu toàn cầu gia tăng. Tổng giá trị đơn hàng tồn đọng của ba doanh nghiệp hiện lên tới khoảng 255 tỷ Shekel, tương đương 85 tỷ USD, bảo đảm khối lượng sản xuất trong 3–4 năm tới.

Diễn biến trên cho thấy một nghịch lý trong ngành quốc phòng Israel khi vừa mở rộng mạnh mẽ sản xuất và xuất khẩu vũ khí, vừa đối mặt áp lực tài chính trong nước do chi tiêu cho xung đột tăng cao. Điều này cũng phản ánh mức độ căng thẳng của nền kinh tế Israel, nơi các ưu tiên an ninh buộc phải đi trước khả năng cân đối ngân sách trong ngắn hạn.

Chu An