Loại rau dại từng bị nhổ bỏ, nay giá lên tới hàng trăm nghìn đồng/kg

Ít ai ngờ rằng rau bò khai – loài dây leo mọc tự nhiên trên các sườn núi ở nhiều tỉnh miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Kạn,Tuyên Quang, từng có thời gian bị người dân xem là cây dại. Mọc xen trong bụi rậm, bám trên các thân gỗ lớn, bò khai thường bị phát quang để lấy đất sản xuất hoặc dọn nương.

Thế nhưng vài năm trở lại đây, loại rau rừng này lại "đổi đời". Không chỉ xuất hiện trong thực đơn của nhiều nhà hàng đặc sản, rau bò khai còn được bán trên các sàn thương mại điện tử và cửa hàng thực phẩm sạch với giá dao động từ 120.000–250.000 đồng/kg, tùy thời điểm và nguồn hàng. Vào đầu mùa, giá có thể còn cao hơn do nguồn cung khan hiếm.

Rau bò khai là phần ngọn và lá non của một loài dây leo sống lâu năm. Cây phát triển mạnh trong môi trường rừng tự nhiên, ưa khí hậu mát mẻ và thường mọc ở độ cao từ vài trăm đến hơn một nghìn mét so với mực nước biển.

Trước đây, người dân địa phương chủ yếu hái rau để ăn trong gia đình. Do có mùi hơi hăng đặc trưng khi còn tươi nên nhiều người ở vùng khác chưa quen, thậm chí cho rằng đây là loại rau khó ăn.

Tuy nhiên, sau khi được chế biến, đặc biệt là xào với tỏi, thịt bò hoặc lòng gà, mùi hăng gần như biến mất, thay vào đó là vị ngọt thanh, giòn và hậu vị rất đặc trưng. Chính hương vị khác lạ này đã giúp rau bò khai dần được nhiều thực khách biết đến.

Không giống nhiều loại rau trồng đại trà, phần lớn rau bò khai bán trên thị trường hiện nay vẫn được thu hái từ rừng hoặc các vùng trồng quy mô nhỏ.

Người hái thường phải đi sâu vào rừng hoặc leo lên những thân cây lớn để lấy phần ngọn non. Việc thu hoạch hoàn toàn bằng tay, sản lượng không nhiều và chỉ chọn những đọt đạt chất lượng nên chi phí khá cao.

Bên cạnh đó, rau bò khai khó bảo quản lâu sau khi thu hái. Nếu không được vận chuyển và tiêu thụ nhanh, lá sẽ nhanh héo, làm giảm chất lượng. Đây cũng là một trong những lý do khiến giá bán của loại rau này luôn ở mức cao hơn nhiều loại rau thông thường.

Theo các tài liệu nghiên cứu về thực vật và dinh dưỡng, rau bò khai chứa nhiều chất xơ, vitamin C, beta-caroten cùng một số khoáng chất như canxi và sắt. Loại rau này cũng có hàm lượng năng lượng thấp, phù hợp với những người muốn bổ sung rau xanh vào khẩu phần ăn hằng ngày.

Trong ẩm thực vùng cao, rau bò khai có thể chế biến thành nhiều món như xào tỏi, xào thịt bò, nấu canh, luộc hoặc ăn kèm lẩu. Mỗi cách chế biến đều giữ được độ giòn và vị ngọt tự nhiên của ngọn rau.

Sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng những năm gần đây đã khiến nhiều loại rau rừng được "định vị" lại trên thị trường. Thực khách ngày càng quan tâm đến những sản phẩm tự nhiên, mang hương vị bản địa và ít phổ biến ở thành phố.

Từ một loài cây mọc hoang từng bị phát bỏ khi dọn nương, rau bò khai nay đã trở thành đặc sản được săn tìm. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho người dân miền núi, loại rau này còn góp phần quảng bá nét độc đáo của ẩm thực vùng cao, nơi những món ăn dân dã đôi khi lại trở thành "hàng hiếm" trên mâm cơm của nhiều gia đình thành thị.

Yến Nguyễn