Kiến tạo hành lang pháp lý ổn định, đột phá, khả thi để phát triển đô thị đặc biệt

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu. (Ảnh: An Đăng/TTXVN)

Chiều 2/7, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đồng chủ trì cuộc họp rà soát Dự án luật về đô thị đặc biệt và đặc khu kinh tế.

Tham dự cuộc họp có lãnh đạo các bộ, cơ quan: Tài chính, Tư pháp, Quốc phòng, Công an, Nội vụ, Công Thương, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Văn hóa-Thể thao và Du lịch, Văn phòng Chính phủ; lãnh đạo các địa phương: Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Huế, Hải Phòng, Cần Thơ, tỉnh Khánh Hòa, An Giang, Bắc Ninh, Quảng Ninh...

Trên cơ sở chủ trương tại Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cùng các cơ quan liên quan xây dựng Luật Đô thị đặc biệt theo đúng trình tự, thủ tục quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, Bộ đã phối hợp với Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và các cơ quan liên quan xây dựng Dự thảo luật và các tài liệu thuộc thành phần hồ sơ Dự án luật; gửi các bộ ngành, địa phương, tổ chức hội thảo, tọa đàm để lấy ý kiến góp ý.

Bộ Tư pháp xác định mục tiêu xây dựng Dự án luật là để tạo hành lang pháp lý ổn định, đột phá, khả thi về vị trí, vai trò; cơ chế chính sách; thẩm quyền, trách nhiệm xây dựng, quản lý phát triển và bảo vệ đô thị đặc biệt nói chung, Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng; cơ chế đặc thù có thể mở rộng cho các đô thị đặc biệt, thành phố khác.

Trong đó, Dự thảo luật quy định: phân quyền triệt để, toàn diện cho chính quyền địa phương, bao gồm cả thí điểm chính sách; cơ chế chính sách đặc thù để phát triển thành phố.

Về đặc khu kinh tế, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết Bộ đề xuất với cấp có thẩm quyền 8 tiêu chí xác định “đặc khu kinh tế.”

Cụ thể: Là khu kinh tế ven biển đã được Thủ tướng quyết định thành lập, bao gồm cả khu kinh tế nằm trên nhiều địa bàn đơn vị hành chính cấp xã; phù hợp với định hướng phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh; có quy mô dân số từ 50.000 người trở lên; là khu vực có không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát với quy mô diện tích từ 500km2 trở lên; có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên; có các điều kiện thuận lợi để huy động nguồn lực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, tiềm năng, lợi thế phát triển các ngành nghề ưu tiên, có khả năng phát huy tiềm năng tại chỗ và tạo ảnh hưởng phát triển lan tỏa trong cả nước và khu vực; có điều kiện bảo đảm yêu cầu về môi trường, phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu; được cấp có thẩm quyền định hướng ưu tiên phát triển ngành thành cực tăng trưởng đột phá quốc gia.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu. (Ảnh: An Đăng/TTXVN)

Dự kiến, 6 nhóm cơ chế, chính sách lớn để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội đối với các đặc khu kinh tế gồm: Mô hình tổ chức bộ máy chính quyền; Quy hoạch, xây dựng; Nguồn lực phát triển; Phát triển kinh tế biển; Khu phi thuế quan và hoạt động kinh doanh cửa hàng miễn thuế; Cơ chế chính sách đặc biệt khác.

Liên quan đến tích hợp cơ chế, chính sách đặc thù cho các đặc khu kinh tế vào Dự án Luật Đô thị đặc biệt, Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính đã cùng làm việc, trao đổi nội dung và đề xuất hai phương án thực hiện.

Phương án 1 cho phép các đặc khu kinh tế được áp dụng ngay các cơ chế, chính sách tại Dự án Luật Đô thị đặc biệt.

Phương án 2 tích hợp hồ sơ Đề án về đặc khu kinh tế vào 1 chương trong Luật Đô thị đặc biệt, trong đó Dự án luật sẽ gồm 4 phần: Quy định chung cho đô thị đặc biệt và đặc khu kinh tế; Cơ chế, chính sách cho đô thị đặc biệt; Cơ chế, chính sách cho đặc khu kinh tế; Tổ chức thực hiện và điều khoản thi hành.

Thảo luận về Dự án luật, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương đã luận bàn, cho ý kiến về tên gọi, phạm vi điều chỉnh, phương án, tiến độ, cách tiếp cận, tổ chức bộ máy và các quy định liên quan.

Phát biểu tại cuộc họp, hai Phó Thủ tướng nhận định đây là nhiệm vụ khó, đòi hỏi chất lượng rất cao nhưng thời gian lại rất gấp. Do đó, các bộ ngành, địa phương phải tập trung cao độ, làm việc khoa học, rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu. (Ảnh: An Đăng/TTXVN)

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã chia sẻ quan điểm về tên gọi của Luật và đề nghị Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính phối hợp nghiên cứu kỹ, đưa ra một tên gọi phù hợp, đúng bản sắc nhất.

Về mô hình tổ chức, Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính phối hợp rà soát, xây dựng, phân tích, đánh giá ưu nhược điểm của từng phương án để trình Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ cũng như các cấp có thẩm quyền xem xét, lựa chọn phương án tối ưu.

Cơ bản đồng tình với quan điểm áp dụng các cơ chế chính sách đối với đặc khu trên nền chính sách dành cho đô thị đặc biệt, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng những điểm khác biệt cần thiết thì có thể quy định thêm trong luật này.

Đề nghị các Bộ, ngành, địa phương tiếp thu đầy đủ ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh hồ sơ luật phải đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, có đánh giá tác động rõ ràng.

Luật ban hành cần có tính khả thi cao, tạo ra động lực thực chất cho phát triển, hình thành lợi thế cạnh tranh về thể chế cho các đô thị, cực tăng trưởng; tháo gỡ được các điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, hạ tầng, tài chính, văn hóa, xã hội.

“Cơ chế đặc thù phải đi kèm với cam kết về tăng trưởng và thu ngân sách. Không được để xảy ra tình trạng xin cơ chế nhưng tăng trưởng không tương xứng hoặc thu ngân sách giảm đi. Đặc biệt, cần rà soát chặt chẽ quy định, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp,” Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu lưu ý./.

(TTXVN/Vietnam+)