Không để gánh nặng chi phí làm giảm động lực phát triển của hộ kinh doanh

Sự kiện diễn ra vào ngày 21/08/2026, có sự tham gia của đại diện Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính; Đại diện Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí, Bộ Tài chính; Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), các chuyên gia kinh tế - thể chế và đại diện cộng đồng hộ kinh doanh.

Chính sách vĩ mô: Từ minh bạch thị trường đến kiến tạo nguồn lực

Năm 2026 ghi nhận những chuyển động đáng chú ý trong tư duy hoạch định chính sách, trong bối cảnh đó, đề xuất giảm 30% thuế thu nhập trong năm 2026 - 2027 đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng của Chính phủ cho thấy rõ hơn cách chính sách tài khóa đang được sử dụng như một công cụ hỗ trợ tăng trưởng, không chỉ bằng việc giảm nghĩa vụ trước mắt mà còn thông qua việc giữ lại thêm nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo bà Cao Thị Thanh Lan, đại diện Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính): Một thay đổi quan trọng là ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đã được điều chỉnh mạnh chỉ trong thời gian ngắn, từ mức 100 triệu đồng/năm theo phương pháp trước đây lên 1 tỷ đồng/năm từ năm 2026.

Đây là mức được cân nhắc nhằm hài hòa giữa yêu cầu quản lý, bảo đảm công bằng và mục tiêu khuyến khích khu vực hộ kinh doanh phát triển, từng bước tạo điều kiện cho những hộ có đủ năng lực chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.

Khoảng cách thực thi và chi phí tuân thủ

Bà Cao Thị Thanh Lan cũng nhìn nhận rằng ngưỡng doanh thu không phải là vấn đề duy nhất. Trong quá trình chuyển sang phương thức quản lý và kê khai mới, hộ kinh doanh vẫn gặp nhiều khó khăn về cách thức thực hiện nghĩa vụ thuế, kế toán, hóa đơn và khả năng thích ứng với các yêu cầu mới.

Đại diện Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho biết hoàn toàn đồng thuận với đề xuất đang được thảo luận tại Quốc hội. Tuy nhiên, đây vẫn là một giải pháp hỗ trợ có tính thời điểm; về dài hạn cần tiếp tục hoàn thiện cấu trúc chính sách để tạo động lực thực chất hơn cho hộ kinh doanh, cụ thể: Chính sách cần có cơ chế chuyển tiếp hợp lý; Cần có một giai đoạn chuyển tiếp “mềm” theo hướng ưu tiên hướng dẫn và khắc phục trước xử phạt. Đồng thời cần nghiên cứu các hình thức hỗ trợ hoặc giảm nhẹ phù hợp để hộ có nguồn lực chi trả cho những chi phí tuân thủ phát sinh trong giai đoạn chuyển đổi…

Tại phiên thảo luận, các quy định chuyên ngành tác động trực tiếp tới điểm bán được đặt ra như một phép thử cụ thể đối với chất lượng thiết kế và tổ chức thực thi chính sách.

“Bên cạnh những quy định chung về thuế, hóa đơn hay kế toán, chúng tôi cũng đang đứng trước nhiều yêu cầu mới từ các chính sách khác. Chẳng hạn, trong dự thảo liên quan đến phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện nay có đề xuất cấm trưng bày sản phẩm tại điểm bán.

Với các cửa hàng tạp hóa nhỏ, nơi quầy bán cũng thường là chỗ để hàng, nếu quy định thay đổi thì chúng tôi sẽ phải điều chỉnh lại cách bố trí cửa hàng, lưu giữ sản phẩm và cả cách phục vụ khách. Vì vậy, chúng tôi hy vọng thay vì chỉ nghiêm cấm hoàn toàn thì có thể chỉ cấm trưng bày bên ngoài thôi, còn bên trong thì vẫn cho chúng tôi trình bày bình thường, như thế sẽ dễ cho chúng tôi hơn.” - đại diện hộ kinh doanh cho biết.

Nếu trọng tâm của việc hạn chế trưng bày là giảm sự hiện diện của sản phẩm trước công chúng, đặc biệt đối với người đi ngang qua điểm bán và trẻ vị thành niên, thì một phương án có thể được cân nhắc là chỉ hạn chế trưng bày tại những vị trí có thể nhìn thấy từ bên ngoài cửa hàng, thay vì mở rộng lệnh cấm tới toàn bộ không gian bên trong.

Không gian hướng ra bên ngoài là nơi sản phẩm có thể tiếp cận cả những người không chủ động tìm kiếm hay bước vào điểm bán; trong khi không gian bên trong cửa hàng đồng thời thực hiện chức năng lưu trữ hàng hóa, quản lý tồn kho và phục vụ những khách hàng trưởng thành đã chủ động yêu cầu mua sản phẩm.

Bên cạnh phạm vi áp dụng, hộ kinh doanh cũng có nhiều băn khoăn liên quan tới thời gian chuyển đổi để có thể thực hiện đúng một quy định mới, ví dụ như quy định cấm trưng bày sản phẩm nêu trên, hộ kinh doanh cũng mong có khoảng thời gian làm quen, chuyển đổi hợp lý, tầm 18-24 tháng trước khi áp dụng đầy đủ, để tránh tình trạng người kinh doanh chưa kịp hiểu hoặc chưa kịp điều chỉnh đã đứng trước rủi ro sai sót, đồng thời có những hướng dẫn giải thích kỹ càng phù hợp về cách thức trưng bày.

Đồng ý với những khó khăn trên, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban pháp chế VCCI, cũng cho rằng, thuốc lá là ngành hàng đặc thù, việc cấm quảng bá trên các nền tảng truyền thông là hợp lý, tuy nhiên nếu cấm cả việc trưng bày thì khá thử thách, khá khó cho hộ kinh doanh, không biết hộ kinh doanh sẽ tiếp xúc với khách hàng bằng cách nào.

Quy định này không chỉ diễn ra ở cấp doanh nghiệp, mà tác động tới hàng triệu điểm bán phân tán trên toàn quốc, phần lớn là cửa hàng tạp hóa nhỏ, hộ kinh doanh cá thể, quầy hàng và điểm bán truyền thống. Từ góc độ này, kết hợp cùng đặc thù mạng lưới bán lẻ của Việt Nam, một giai đoạn chuyển tiếp thực chất từ 18 - 24 tháng cần được cân nhắc.

Có thể nói, một hệ thống chính sách hiệu quả phải vừa bảo đảm kỷ cương, vừa nuôi dưỡng và phát triển nguồn lực và niềm tin để người kinh doanh tiếp tục đầu tư, mở rộng và đóng góp vào động lực, mục tiêu tăng trưởng chung.

Hà An