Tạo môi trường thuận lợi để hộ kinh doanh phát triển bền vững

Quang cảnh Hội thảo “Hộ kinh doanh và động lực tăng trưởng”. Ảnh: T.THIỆN

Ngày 21/8, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Hội thảo “Hộ kinh doanh và động lực tăng trưởng”, nhằm tập trung đánh giá tác động của các đề xuất chính sách mới, đồng thời kiến nghị giải pháp tháo gỡ khó khăn, tạo động lực để hộ kinh doanh phát triển và đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế.

Chia sẻ tại Hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký VCCI cho biết hộ kinh doanh không chỉ tạo việc làm, thu nhập cho người lao động mà còn là lực lượng quan trọng thúc đẩy tiêu dùng, bán lẻ và sức cầu trong nước. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, khu vực này càng có ý nghĩa đặc biệt đối với nền kinh tế.

Tuy nhiên, khảo sát của VCCI thực hiện tháng 4/2026 với hơn 1.100 hộ kinh doanh cho thấy bức tranh còn nhiều khó khăn. Có tới 81,5% hộ cho biết doanh thu giảm; 60,8% dự kiến duy trì quy mô hiện tại; khoảng 33% có ý định thu hẹp hoạt động và chỉ 1,8% dự kiến mở rộng kinh doanh. Theo đại diện VCCI, nguyên nhân đến từ sức mua trong nước chưa phục hồi mạnh, cạnh tranh ngày càng gay gắt từ thương mại điện tử, các kênh phân phối hiện đại và hàng nhập khẩu.

Bên cạnh áp lực thị trường, hộ kinh doanh còn chịu tác động từ quá trình thay đổi phương thức quản lý theo hướng công khai, minh bạch hơn, tăng cường sử dụng hóa đơn điện tử và kết nối dữ liệu. Theo ông Đậu Anh Tuấn, đây là xu hướng tất yếu nhằm xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với các hộ kinh doanh vốn quen với phương thức hoạt động truyền thống.

Từ góc độ chính sách, nhiều ý kiến tại Hội thảo đánh giá cao những động thái hỗ trợ gần đây của Nhà nước đối với khu vực hộ kinh doanh. Đáng chú ý là việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 1 tỷ đồng/năm và đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cá nhân đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2027.

Ông Đậu Anh Tuấn nhận định, đây là những phản ứng chính sách nhanh và kịp thời, góp phần hỗ trợ hộ kinh doanh có thêm nguồn lực để duy trì hoạt động, tái đầu tư và thích ứng với các yêu cầu quản lý mới. Theo ông Tuấn, “triết lý” hỗ trợ hộ kinh doanh hiện nay cũng đang thay đổi, từ cách tiếp cận coi đây là nhóm yếu thế cần hỗ trợ sang tạo điều kiện để khu vực này phát huy lợi thế, lớn mạnh và trở thành động lực tăng trưởng.

Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký VCCI phát biểu. Ảnh: T.THIỆN

Từ góc độ cơ quan quản lý, bà Cao Thị Thanh Lan - Phó Trưởng phòng Thuế thu nhập, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết, Chính phủ đang nghiên cứu các giải pháp đơn giản hóa phương pháp tính thuế đối với hộ kinh doanh. Theo đó, ngưỡng doanh thu được lựa chọn áp dụng phương pháp thuế đơn giản có thể được nâng từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng, giúp giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa việc kê khai và tính thuế.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết nhóm hộ có doanh thu dưới 1 tỷ đồng hiện chiếm tới 96% số hộ kinh doanh nộp thuế, trong khi nhóm có doanh thu trên 10 tỷ đồng chỉ chiếm khoảng 0,14%. Vì vậy, việc nâng ngưỡng áp dụng phương pháp thuế đơn giản sẽ tạo điều kiện cho nhiều hộ kinh doanh tiếp cận cơ chế thuận lợi hơn trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Từ thực tiễn tiếp xúc với cộng đồng hộ kinh doanh, bà Nguyễn Thị Thu Hà - Phó Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách thuế theo hướng giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho người kinh doanh. VTCA đề xuất ngưỡng doanh thu bắt buộc áp dụng phương pháp tính thuế trên thu nhập đối với hộ kinh doanh nên được gắn với ngưỡng doanh thu của doanh nghiệp siêu nhỏ, thay vì cố định ở mức 10 tỷ đồng như hiện nay.

Theo bà Hà, trong giai đoạn chuyển đổi, việc yêu cầu hộ kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ sổ sách, kế toán và chứng minh chi phí tương tự doanh nghiệp có thể tạo ra áp lực lớn, nhất là khi nhiều khoản chi phí thực tế phục vụ hoạt động kinh doanh rất khó xác định, phân bổ và chứng minh theo quy định hiện hành.

VTCA cũng đề xuất năm 2026 nên được xem là năm chuyển tiếp để hộ kinh doanh có thời gian thích nghi với phương pháp tính thuế mới. Theo đó, các hộ thuộc diện phải chuyển sang phương pháp tính thuế trên thu nhập có thể được lựa chọn chưa áp dụng ngay trong năm đầu tiên, thay vì bắt buộc chuyển đổi đồng loạt.

Nhiều ý kiến tại Hội thảo cũng nhấn mạnh, để hộ kinh doanh thực sự trở thành động lực tăng trưởng, chính sách hỗ trợ cần được triển khai đồng bộ hơn, không chỉ dừng ở giảm thuế mà còn phải giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường hỗ trợ số hóa, kế toán và quản trị. Đồng thời, cần có lộ trình chuyển đổi phù hợp, tránh tạo thêm gánh nặng cho người kinh doanh trong quá trình thực hiện các yêu cầu quản lý mới.

Theo các chuyên gia, khi môi trường chính sách vừa bảo đảm kỷ cương, minh bạch, vừa tạo điều kiện để hộ kinh doanh tích lũy nguồn lực, mở rộng hoạt động và đầu tư dài hạn, khu vực này sẽ phát huy tốt hơn vai trò là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới./.

TRẦN THIỆN