Khô mắt có nguy hiểm không?

Khô mắt là tình trạng thường gặp, xảy ra khi mắt không sản xuất đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh. Bệnh có thể gây cảm giác khô, cộm, nóng rát, đỏ mắt và nhìn mờ, ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và làm việc.

Nếu kéo dài hoặc ở mức độ nặng mà không được điều trị phù hợp, khô mắt có thể gây tổn thương bề mặt nhãn cầu và ảnh hưởng đến thị lực.

Nguyên nhân và cơ chế gây khô mắt

Nước mắt không chỉ có tác dụng làm ướt bề mặt nhãn cầu mà còn giúp nuôi dưỡng, bảo vệ giác mạc và kết mạc, đồng thời cuốn trôi bụi bẩn, các chất kích thích và góp phần chống nhiễm trùng.

Màng nước mắt gồm ba thành phần chính: lớp lipid (dầu), lớp nước và lớp nhầy. Sự phối hợp của các lớp này giúp nước mắt phân bố đều và lưu lại trên bề mặt mắt. Khi lượng nước mắt giảm hoặc màng nước mắt mất ổn định, tình trạng khô mắt có thể xuất hiện.

Về cơ chế, khô mắt thường được chia thành hai nhóm chính:

Khô mắt do thiếu nước mắt: Tuyến lệ sản xuất không đủ nước mắt để duy trì độ ẩm cho bề mặt nhãn cầu.

Khô mắt do tăng bay hơi: Nước mắt bốc hơi quá nhanh, thường liên quan đến sự bất ổn của lớp lipid, trong đó có tình trạng rối loạn chức năng tuyến meibomius.

Ngoài ra, tuổi cao, sử dụng máy tính và điện thoại trong thời gian dài, đeo kính áp tròng, môi trường nhiều khói bụi, gió hoặc điều hòa cũng có thể làm tăng nguy cơ khô mắt.

Khô mắt là tình trạng thường gặp, xảy ra khi mắt không sản xuất đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh. Ảnh BVCC

Dấu hiệu nhận biết khô mắt

Triệu chứng khô mắt có thể khác nhau tùy theo mức độ và nguyên nhân. Một số biểu hiện thường gặp gồm:

Khô, cộm, nóng rát mắt: Người bệnh có thể cảm thấy như có cát hoặc dị vật trong mắt.
Đỏ mắt và kích ứng: Mắt trở nên nhạy cảm hơn với gió, khói, bụi hoặc ánh sáng.
Nhìn mờ, thị lực không ổn định: Tình trạng này có thể rõ hơn khi đọc sách hoặc sử dụng máy tính, điện thoại trong thời gian dài.
Mỏi mắt: Mắt dễ mệt mỏi khi phải tập trung nhìn trong thời gian dài.
Chảy nước mắt: Một số trường hợp khô mắt lại xuất hiện tình trạng chảy nước mắt nhiều. Đây có thể là phản ứng bảo vệ của mắt trước tình trạng kích thích, nhưng không đồng nghĩa với việc bề mặt mắt đã được bôi trơn đầy đủ.

Các triệu chứng có thể xuất hiện từng lúc hoặc kéo dài dai dẳng. Nếu thường xuyên bị khô, rát, đỏ mắt hoặc nhìn mờ, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Khô mắt có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp khô mắt ở mức độ nhẹ có thể được kiểm soát nếu chăm sóc và điều trị đúng cách. Tuy nhiên, khô mắt kéo dài hoặc ở mức độ nghiêm trọng không nên chủ quan.

Có thể gây tổn thương bề mặt giác mạc

Khi màng nước mắt không đủ ổn định, bề mặt giác mạc và kết mạc dễ bị tổn thương. Tình trạng khô kéo dài có thể gây viêm và xuất hiện các tổn thương ở biểu mô giác mạc.

Ở những trường hợp nặng, tổn thương có thể tiến triển thành viêm giác mạc, loét giác mạc và để lại sẹo, từ đó ảnh hưởng đến thị lực.

Tăng nguy cơ nhiễm trùng

Màng nước mắt là một trong những cơ chế bảo vệ tự nhiên của mắt. Khi hàng rào này bị suy giảm, khả năng bảo vệ bề mặt nhãn cầu cũng có thể bị ảnh hưởng.

Nếu xuất hiện nhiễm trùng giác mạc, đặc biệt ở người đeo kính áp tròng hoặc có bệnh lý bề mặt mắt, cần được phát hiện và điều trị sớm để tránh các biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.

Ảnh hưởng đến thị lực

Khô mắt có thể khiến thị lực dao động, nhìn mờ từng lúc, đặc biệt khi phải tập trung nhìn trong thời gian dài. Ở những trường hợp nặng, tổn thương giác mạc hoặc tình trạng viêm kéo dài có thể gây suy giảm thị lực.

Do đó, nếu nhìn mờ kéo dài, đau mắt, sợ ánh sáng hoặc thị lực giảm rõ rệt, người bệnh không nên chỉ tự điều trị khô mắt mà cần được bác sĩ chuyên khoa Mắt kiểm tra.

Làm giảm chất lượng cuộc sống

Cảm giác cộm, rát, mỏi mắt và nhìn mờ kéo dài có thể khiến người bệnh khó tập trung khi làm việc, đọc sách hoặc sử dụng thiết bị điện tử. Một số trường hợp phải hạn chế các hoạt động thường ngày do triệu chứng khó chịu.

Khô mắt mạn tính cũng có thể ảnh hưởng đến tâm trạng, gây căng thẳng, lo lắng hoặc làm giảm chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng tâm lý ở mỗi người khác nhau và không phải ai bị khô mắt cũng gặp phải những vấn đề này.

Khô mắt khi nào cần đi khám?

Người bệnh nên khám chuyên khoa Mắt nếu các triệu chứng khô mắt kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc không cải thiện dù đã điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Đau mắt, đỏ mắt nhiều, sợ ánh sáng, tiết dịch bất thường, nhìn mờ hoặc giảm thị lực là những dấu hiệu cần được kiểm tra sớm.

Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là các loại thuốc có chứa hoạt chất điều trị, trong thời gian dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Khô mắt không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng tình trạng kéo dài hoặc ở mức độ nặng cần được xác định đúng nguyên nhân. Phát hiện sớm, chăm sóc mắt phù hợp và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp hạn chế tổn thương bề mặt nhãn cầu, bảo vệ thị lực và cải thiện chất lượng cuộc sống.

BS. Trần Thu Hiền