Kế hoạch phát triển KTXH của Chính phủ nhiệm kỳ mới thế nào?

Trong phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra chiều ngày 09.4.2026, Chính phủ đã chính thức trình trình Quốc hội Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KTXH) 5 năm giai đoạn 2026 - 2030. Với mục tiêu tăng trưởng “hai con số” đầy táo bạo, bản kế hoạch không chỉ là những con số thống kê mà còn là tuyên ngôn về một kỷ nguyên bứt phá, quyết tâm đưa Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình.

Nhìn lại giai đoạn 2021 - 2025: Những “viên gạch” vững chắc

Trước khi đi vào chi tiết kế hoạch mới, Chính phủ đã dành thời gian đánh giá toàn diện bức tranh kinh tế 5 năm vừa qua. Dù phải đối mặt với những thách thức chưa từng có tiền lệ từ đại dịch COVID-19 và biến động địa chính trị toàn cầu, Việt Nam vẫn đạt được những thành tựu mang tính bước ngoặt.

Báo cáo nêu rõ, nước ta đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu khi đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu chủ yếu. Đặc biệt, trong hai năm cuối nhiệm kỳ (2024 và 2025), toàn bộ 15/15 chỉ tiêu đều được hoàn thành. Đến cuối năm 2025, quy mô GDP đạt 514,4 tỉ USD (gấp 1,48 lần năm 2020); GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD. Những con số này chính là nền tảng quan trọng để Chính phủ tự tin đề xuất một lộ trình phát triển đột phá hơn trong nhiệm kỳ 2026 - 2030.

Khát vọng tăng trưởng 10%: Tầm nhìn và mục tiêu chiến lược

Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ nhận định tình hình thế giới sẽ tiếp tục biến động nhanh, mạnh và khó lường. Tuy nhiên, với nội lực đã được tích lũy, Chính phủ xác định mục tiêu phát triển nhanh và bền vững với những cột mốc định lượng cụ thể:

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng trình bày Tờ trình về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 – 2030

Tăng trưởng GDP: Phấn đấu đạt mức từ 10% trở lên trong năm 2026 và bình quân cả giai đoạn 5 năm. Đây là mục tiêu tăng trưởng cao nhất trong nhiều thập kỷ qua, thể hiện tư duy "tăng trưởng để giải quyết các vấn đề phát triển".

Thu nhập bình quân: GDP bình quân đầu người đến năm 2030 dự kiến đạt 8.500 USD, tăng gấp 1,7 lần so với năm 2025.

Kinh tế số: Trở thành động lực then chốt, đóng góp khoảng 30% GDP vào năm 2030.

Vị thế quốc tế: Phấn đấu đưa môi trường đầu tư của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 nước hàng đầu thế giới vào năm 2028.

11 nhóm giải pháp: Những “mũi giáp công” đột phá chiến lược

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, Chính phủ trình Quốc hội 11 nhóm giải pháp trọng tâm. Đây là các giải pháp toàn diện, bao quát từ thể chế, hạ tầng đến con người:

1. Thể chế là đột phá của đột phá

Chính phủ tập trung hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ, hiện đại. Điểm mới quan trọng là sự chuyển dịch mạnh mẽ phương thức quản lý nhà nước từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Việc tháo gỡ căn bản các rào cản pháp lý được đặt lên hàng đầu nhằm tạo môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh công bằng.

2. Mô hình tăng trưởng mới và kinh tế số

Thay vì dựa vào tài nguyên thô hay nhân công giá rẻ, mô hình tăng trưởng giai đoạn này sẽ chuyển dịch sang khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chính phủ ưu tiên làm chủ các công nghệ nền tảng, công nghệ chiến lược và trí tuệ nhân tạo (AI). Đồng thời, tập trung phát triển các thành phần kinh tế, đưa thị trường trong nước trở thành điểm tựa quan trọng cho tăng trưởng.

3. Hạ tầng chiến lược – “Mạch máu” của nền kinh tế

Đầu tư công được xác định là nguồn vốn dẫn dắt. Chính phủ quyết tâm đưa vào sử dụng trên 5.000 km đường bộ cao tốc đến năm 2030. Các siêu dự án như đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối quốc tế và đường sắt đô thị sẽ được đẩy nhanh tiến độ. Hạ tầng năng lượng và hạ tầng số cũng được ưu tiên hiện đại hóa để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao.

4. An sinh xã hội và quản lý phát triển bền vững

Phát triển kinh tế phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội. Kế hoạch nhiệm kỳ mới chú trọng xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, hiện đại. Trong đó, điểm nhấn là đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội và nhà ở thương mại giá rẻ cho công nhân và người thu nhập thấp. Hệ thống y tế cũng sẽ được đầu tư theo hướng công bằng, chất lượng, đảm bảo kiểm soát tốt các dịch bệnh tiềm ẩn.

5. Văn hóa là nền tảng tinh thần

Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc được đặt ngang hàng với phát triển kinh tế. Chính phủ định hướng phát triển mạnh công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, đồng thời thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các vùng miền và các tầng lớp nhân dân.

6. Tài nguyên và biến đổi khí hậu

Quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai, khoáng sản (đặc biệt là đất hiếm) là nhiệm vụ then chốt. Chính phủ cam kết xử lý cơ bản các vấn đề về ô nhiễm không khí, ngập úng và tắc nghẽn giao thông tại hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Trong kế hoạch 5 năm, năm 2026 được xác định là năm "bản lề" tạo đà. Chính phủ đã xác lập 92 nhiệm vụ cần thực hiện ngay. Ưu tiên cao nhất là cắt giảm tối thiểu 50% chi phí và thời gian tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024. Đồng thời, quyết liệt xử lý các dự án tồn đọng, lãng phí để khơi thông nguồn lực xã hội.

Cần sự bản lĩnh và kỷ luật vĩ mô

Thay mặt Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi bày tỏ sự nhất trí cao với tinh thần đổi mới của Chính phủ. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng đưa ra những khuyến nghị sâu sắc:

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra

Thứ nhất, việc theo đuổi tăng trưởng trên 10% đồng thời với giữ ổn định vĩ mô là một thách thức cực lớn. Chính phủ cần xác định rõ dư địa và giới hạn của chính sách tài khóa, tiền tệ để tránh tình trạng "giật cục", đảm bảo an toàn hệ thống tài chính.

Thứ hai, "nút thắt" năng lượng phải được tháo gỡ một cách căn cơ. Ủy ban nhấn mạnh cần hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, cơ chế giá linh hoạt để thu hút đầu tư và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng tự chủ, bền vững.

Thứ ba, cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Đây là yếu tố then chốt để thúc đẩy thực thi chính sách trong bối cảnh đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí.

Kết thúc tờ trình, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định: Chính phủ sẽ thống nhất tư duy, nhận thức và khát vọng hành động. Tăng trưởng “2 con số” không chỉ là một chỉ tiêu kỹ thuật, mà là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm để hiện thực hóa khát vọng dân tộc. Chính phủ sẽ theo dõi sát tình hình, dự báo chính xác để có các giải pháp điều hành linh hoạt, quyết tâm bảo đảm thực hiện thắng lợi các mục tiêu đã đề ra trước Quốc hội và Nhân dân.

Nam Phong