Tăng trưởng cao nhưng chưa bền vững: Áp lực tháo gỡ điểm nghẽn để đạt mục tiêu hai con số

Kết quả tích cực nhưng nền tảng tăng trưởng còn nhiều băn khoăn

Phát biểu điều hành phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh nhấn mạnh, các báo cáo của Chính phủ và cơ quan thẩm tra đã phản ánh khá toàn diện tình hình kinh tế - xã hội, song cần tập trung làm rõ những vấn đề mang tính đột phá nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới.

Theo tổng hợp ý kiến, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với đánh giá của Chính phủ về kết quả đạt được trong năm 2025 và cả giai đoạn 2021–2025, trong bối cảnh nhiều biến động phức tạp chưa từng có.

Cụ thể, nền kinh tế tiếp tục phục hồi và tăng tốc, nhiều chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch; tăng trưởng năm 2025 vượt mức đã báo cáo Quốc hội, góp phần hoàn thành toàn bộ 15/15 chỉ tiêu chủ yếu. Giai đoạn 2021–2025, nền kinh tế đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu, tăng trưởng bình quân khoảng 6,2%/năm.

Đánh giá về kết quả này, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Lê Thị Nga cho rằng, trong một nhiệm kỳ với nhiều cú sốc lớn như dịch Covid-19, thiên tai, xung đột địa chính trị, việc đạt được tốc độ tăng trưởng cao là “rất ấn tượng”, thể hiện sự điều hành quyết liệt, linh hoạt của Chính phủ.

Tuy nhiên, theo bà Lê Thị Nga, “nói gì thì nói, cuối cùng vẫn phải nhìn vào kết quả tăng trưởng”, song đi cùng với đó là yêu cầu phải nhìn thẳng vào những tồn tại để có giải pháp căn cơ cho giai đoạn tới.

Điểm nghẽn cơ cấu và thách thức mới đặt ra yêu cầu điều hành cao hơn

Bên cạnh kết quả tích cực, nhiều ý kiến tại phiên họp tập trung làm rõ các điểm nghẽn mang tính cấu trúc của nền kinh tế.

Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh nêu rõ, chất lượng tăng trưởng và tính bền vững vẫn là vấn đề đáng băn khoăn, khi một số chỉ tiêu quan trọng chưa đạt, như tỷ trọng công nghiệp chế biến, kinh tế số, năng suất lao động và mức độ tự chủ của nền kinh tế.

Ở góc độ cụ thể hơn, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Nguyễn Đắc Vinh cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong ngắn hạn, cần tập trung xử lý ngay những “điểm nghẽn có thể tháo gỡ được”, trong đó nổi bật là tình trạng giải ngân đầu tư công chậm và các dự án tồn đọng kéo dài.

“Đây là những nguồn lực lớn, nếu được giải phóng sẽ tạo hiệu ứng ngay cho tăng trưởng”, ông Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh, đồng thời cho rằng cải cách thủ tục đầu tư và thúc đẩy các lĩnh vực có lợi thế như du lịch cũng là những giải pháp cần ưu tiên trong ngắn hạn.

Trong khi đó, về dài hạn, ông Nguyễn Đắc Vinh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực, coi đây là yếu tố quyết định đối với việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Từ góc độ khoa học công nghệ, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho rằng, mặc dù đã có những chuyển biến tích cực, song nhiều chỉ tiêu quan trọng vẫn chưa đạt kỳ vọng, như tỷ trọng kinh tế số mới đạt khoảng 14%, thấp hơn mục tiêu đề ra; năng suất lao động chưa có đột phá rõ nét.

Đáng lưu ý, bà Nguyễn Thanh Hải cũng chỉ ra khoảng cách giữa xây dựng chính sách và tổ chức thực thi, khi nhiều cơ chế, chính sách về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được ban hành nhưng chưa được triển khai hiệu quả trong thực tế.

Áp lực năm 2026 và bài toán tăng trưởng hai con số

Bước sang năm 2026, các ý kiến tại phiên họp cho rằng nền kinh tế sẽ phải đối mặt với nhiều áp lực lớn hơn từ cả bên ngoài và bên trong.

Theo tổng hợp của cơ quan thẩm tra, các yếu tố như xung đột địa chính trị, biến động năng lượng, xu hướng bảo hộ thương mại… đang tạo áp lực trực tiếp lên lạm phát, tỷ giá và ổn định tài chính. Trong khi đó, dư địa chính sách trong nước ngày càng hạn chế.

Phân tích sâu hơn về mục tiêu tăng trưởng hai con số, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh cho rằng, đây là mục tiêu “hệ trọng”, có ý nghĩa quyết định đối với việc thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, nếu tiếp tục dựa vào mô hình tăng trưởng hiện tại, chủ yếu dựa vào mở rộng vốn đầu tư, thì rất khó đạt được mục tiêu này trong dài hạn, khi hiệu quả sử dụng vốn chưa được cải thiện đáng kể.

Do đó, theo ông Lê Quang Mạnh, cần phân định rõ giữa các giải pháp ngắn hạn nhằm duy trì tăng trưởng và các giải pháp dài hạn nhằm nâng cao năng suất, đồng thời xây dựng kịch bản cụ thể để tận dụng tốt các cơ hội phát triển hiện có.

Các ý kiến cho rằng, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số được đặt ra, yêu cầu cấp thiết là phải chuyển từ tư duy “tăng trưởng bằng mọi giá” sang “tăng trưởng dựa trên chất lượng và hiệu quả”. Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực nội tại sẽ là những yếu tố quyết định để nền kinh tế đạt được mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn 2026–2030.

Trần Hương