Iceland tăng tốc hoàn thiện luật về nuôi trồng thủy sản

Nguồn: The Fishing daily

Dự luật mới không chỉ khắc phục lỗ hổng giám sát mà còn định hình lại toàn bộ mô hình tăng trưởng ngành thủy sản theo hướng hiện đại, kiểm soát rủi ro và thúc đẩy đầu tư dài hạn. Trước đó, dự luật được công bố ngày 16/3/2026 và đã trải qua phiên thảo luận đầu tiên vào ngày 23/3. Hiện văn bản đang được Ủy ban Công nghiệp và thương mại xem xét trước khi trình Quốc hội cho vòng đọc thứ hai. Theo Bộ trưởng Công nghiệp và thủy sản Hanna Katrin Fridriksson, quá trình này nhằm bảo đảm sự rà soát kỹ lưỡng cả về kỹ thuật lẫn chính sách.

Nền tảng của dự luật bắt nguồn từ báo cáo kiểm toán quốc gia năm 2023, trong đó chỉ ra nhiều hạn chế trong công tác quản lý và giám sát ngành nuôi trồng thủy sản. Trên cơ sở đó, mục tiêu trọng tâm của cải cách lần này là tăng cường hiệu lực quản trị, đặc biệt trong bối cảnh ngành đang mở rộng nhanh và xuất hiện nhiều mô hình sản xuất mới.

Iceland định hướng xây dựng một hệ thống quản lý có khả năng kiểm soát tốt hơn tăng trưởng ngành, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Đây là cách tiếp cận mang tính “phòng ngừa rủi ro” thay vì xử lý hậu quả như trước đây.

Một điểm đáng chú ý là việc thay đổi phương thức xác định giới hạn sản xuất. Thay vì chỉ dựa vào sinh khối tối đa tại một thời điểm, dự luật cho phép tính toán theo chu kỳ sản xuất 12 tháng luân phiên. Cách tiếp cận này phản ánh sát thực hơn quy luật vận hành của ngành, từ đó giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp có cơ sở hoạch định chính xác hơn.

Dự luật cũng đề xuất thiết lập các khu vực an toàn sinh học riêng biệt, trong đó mỗi hệ thống vịnh hẹp (fjord- đây là hệ thống vịnh hẹp và dài với các vách đá dựng đứng được tạo ra do sự xói mòn của sông băng) sẽ được coi là một đơn vị quản lý độc lập, do một chủ thể chịu trách nhiệm về tình trạng sinh học. Mô hình này nhằm hạn chế lây lan dịch bệnh và ký sinh trùng giữa các vùng nuôi, vốn là một trong những rủi ro lớn trong ngành thủy sản toàn cầu.

Song song với đó, hệ thống giám sát môi trường sẽ được nâng cấp theo hướng liên tục và có hệ thống hơn. Việc theo dõi thường xuyên sông, hồ không chỉ giúp phát hiện sớm các vấn đề mà còn cung cấp dữ liệu quan trọng về quần thể cá hồi tự nhiên, loài ngoại lai và sự xâm nhập của cá nuôi vào môi trường nước ngọt.

Một điểm đáng chú ý của dự luật là mở rộng phạm vi điều chỉnh sang nhiều hình thức nuôi khác nhau, hướng tới xây dựng một hệ thống quy định thống nhất cho toàn ngành, từ nuôi trên biển, nuôi trên đất liền đến nuôi xa bờ. Đây là những lĩnh vực đang tăng trưởng nhanh tại Iceland, với hàng loạt dự án lớn đang được triển khai.

Lần đầu tiên, một khung pháp lý tổng thể cho nuôi trồng thủy sản trên đất liền được đề xuất, nhằm tạo sự ổn định và dự đoán được cho nhà đầu tư, đồng thời vẫn bảo đảm lợi ích xã hội và môi trường. Các quy định sẽ bao trùm từ cấp phép, giám sát đến an toàn sinh học và phúc lợi động vật. Trước đây, doanh nghiệp phải xin giấy phép từ nhiều cơ quan khác nhau như Cơ quan Thực phẩm và thú y (MAST) và Cơ quan Môi trường, do vậy dự luật mới hướng tới đơn giản hóa và hợp nhất quy trình này.

Đối với nuôi xa bờ, dự luật mở ra cơ chế cấp phép cho các dự án nghiên cứu- phát triển, cho phép thử nghiệm những mô hình mới như nuôi thả trong vịnh”, đây là phương pháp sử dụng lồng sâu khép kín và tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên từ sinh vật phù du.

Nói chung, dự luật phản ánh nỗ lực cân bằng giữa hai mục tiêu tưởng chừng mâu thuẫn: thúc đẩy tăng trưởng ngành và bảo vệ môi trường. Chính quyền Iceland nhấn mạnh rằng ngành nuôi trồng thủy sản cần có không gian phát triển, nhưng phải đi kèm với tính dự đoán cao, kiểm soát rủi ro và đảm bảo phúc lợi động vật. Theo các nhà phân tích, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, cách tiếp cận này không chỉ giúp Iceland củng cố vị thế trong ngành thủy sản mà còn tạo nền tảng cho một mô hình phát triển bền vững, có khả năng thích ứng với các thách thức dài hạn.

Ngọc Minh