Hợp tác xã giữ vai trò trung tâm trong Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao

Ngày 8/3 tại Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị sơ kết hai năm thực hiện Đề án, với sự tham dự của lãnh đạo nhiều bộ, ngành Trung ương, các địa phương, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và đại diện các hợp tác xã vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Đáng chú ý, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân đã tham dự hội nghị và có các hoạt động khảo sát thực tế tại địa phương, làm việc với các hợp tác xã tiêu biểu đang triển khai mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng và Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nghe ông Phạm Thái Bình - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An giới thiệu sản phẩm tại hội nghị sáng ngày 8/3.

Bước chuyển mạnh mẽ trong sản xuất lúa

Theo báo cáo tại hội nghị, sau hơn hai năm triển khai, diện tích lúa tham gia Đề án đã đạt khoảng 354.800 ha, tương đương gần 97% tiến độ mục tiêu giai đoạn đầu.

Điều đáng ghi nhận không chỉ là sự gia tăng về diện tích mà còn là sự thay đổi rõ rệt trong tư duy sản xuất của nông dân. Các quy trình canh tác bền vững như giảm giống gieo sạ, giảm phân bón, quản lý nước tưới theo phương pháp ngập khô xen kẽ, xử lý rơm rạ sau thu hoạch… đang được áp dụng ngày càng rộng rãi.

Nhờ áp dụng các quy trình kỹ thuật tiên tiến, nhiều mô hình sản xuất trong khuôn khổ đề án đã đạt kết quả ấn tượng: giảm khoảng 40% chi phí đầu vào, năng suất tăng khoảng 12%, lợi nhuận nông dân tăng trung bình 6 triệu đồng/ha/vụ, đồng thời giảm phát thải khoảng 3-4 tấn CO₂/ha/vụ so với canh tác truyền thống.

Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những kết quả này không chỉ góp phần nâng cao giá trị ngành lúa gạo mà còn phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính và phát triển nông nghiệp xanh.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng, nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân chụp ảnh lưu niệm với các doanh nghiệp, nhà sản xuất tham gia đề án.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội quan trọng để tái định hình ngành hàng lúa gạo theo hướng hiện đại, bền vững và có trách nhiệm với môi trường. Với kết quả đạt được, mục tiêu xây dựng 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp hoàn toàn có thể đạt được trong vòng 1-2 năm tới nếu các địa phương và doanh nghiệp tiếp tục đồng hành chặt chẽ.

Trần Đức Thắng Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Bộ trưởng cũng lưu ý một số vấn đề cần tập trung giải quyết trong thời gian tới như nâng cấp hạ tầng thủy lợi nội đồng, xử lý rơm rạ sau thu hoạch, mở rộng các mô hình đo đếm phát thải và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của đề án là vai trò ngày càng rõ nét của các hợp tác xã trong tổ chức sản xuất và liên kết thị trường.

Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, để đề án thành công, cần tiếp tục thúc đẩy mô hình liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân theo chuỗi giá trị, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Cần Thơ, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân đã tham gia hội nghị sơ kết và trực tiếp khảo sát một số mô hình HTX điển hình, qua đó ghi nhận những nỗ lực của khu vực kinh tế hợp tác trong việc triển khai sản xuất lúa theo hướng xanh và bền vững.

Đoàn công tác đã đến thăm HTX Kỳ Như và làm việc với HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành, những đơn vị đang tích cực tham gia thực hiện Đề án 1 triệu hecta lúa.

HTX Kiến Thành: mô hình liên kết hiệu quả

Theo báo cáo của HTX Kiến Thành (TP Cần Thơ), đơn vị hiện có 120 thành viên với tổng diện tích sản xuất lúa khoảng 300 ha, trong đó 50 ha tham gia trực tiếp vào Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Trong hai năm triển khai, HTX đã tổ chức 15 buổi tập huấn kỹ thuật cho thành viên, hướng dẫn nông dân áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến như “1 phải 5 giảm”, “3 giảm 3 tăng”, sạ thưa và quản lý nước tưới tiết kiệm.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng và Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân trao đổi với Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời Huỳnh Văn Thòn.

Kết quả cho thấy, lượng giống gieo sạ đã giảm từ 100-120 kg/ha xuống còn 60-70 kg/ha, đồng thời giảm khoảng 30% lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Nhờ đó, chi phí sản xuất giảm trung bình khoảng 9 triệu đồng/ha, trong khi năng suất và chất lượng lúa được nâng lên đáng kể.

HTX cũng đã ký kết liên kết tiêu thụ với các doanh nghiệp như Công ty TNHH MTV Trí Tính và Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An, giúp nông dân yên tâm sản xuất khi giá thu mua thường cao hơn thị trường từ 200-500 đồng/kg.

Nhờ áp dụng mô hình sản xuất mới, lợi nhuận bình quân của thành viên HTX đạt khoảng 30 triệu đồng/ha, tăng khoảng 33% so với trước khi tham gia đề án.

Theo lãnh đạo HTX, trong thời gian tới đơn vị dự kiến mở rộng diện tích tham gia đề án lên 300 ha, đồng thời đẩy mạnh cơ giới hóa, chuyển đổi số trong sản xuất và xây dựng thương hiệu gạo của HTX.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh và chuỗi giá trị bền vững

Các chuyên gia nhận định, Đề án 1 triệu hecta lúa không chỉ đơn thuần là chương trình phát triển sản xuất mà còn là bước đi chiến lược trong quá trình cơ cấu lại ngành lúa gạo vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân thăm mô hình HTX Kỳ Như.

Thông qua việc tổ chức sản xuất theo mô hình hợp tác xã, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và ứng dụng các quy trình canh tác thân thiện môi trường, đề án đang tạo nền tảng để xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam theo hướng “xanh, sạch, chất lượng và bền vững”.

Sự tham gia tích cực của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, cùng với các bộ ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, được kỳ vọng sẽ giúp mở rộng các mô hình HTX kiểu mới, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất và gia tăng giá trị cho ngành lúa gạo trong bối cảnh biến đổi khí hậu và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng.

Trong bức tranh đó, hợp tác xã không chỉ là tổ chức sản xuất mà còn là trung tâm liên kết của chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững, góp phần đưa ngành lúa gạo Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới, hiện đại, xanh và có trách nhiệm với môi trường.

Phương Nam