Hoàn thiện Bộ luật Hình sự theo hướng nhân văn, kiến tạo phát triển

Đại biểu Sầm Minh Hồ (đoàn Cao Bằng) trả lời phỏng vấn.

Trao đổi bên hành lang Quốc hội, một số đại biểu cho rằng việc điều chỉnh, bổ sung các quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành là cần thiết.

Việc này không chỉ góp phần thể chế hóa quan điểm của Đảng, giữ vững trật tự kỷ cương mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc; đồng thời giúp phân định rõ ranh giới giữa khuyến khích đổi mới, phát triển với việc ngăn ngừa lợi dụng chính sách.

Theo đại biểu Sầm Minh Hồ (đoàn Cao Bằng), Bộ luật Hình sự là một trong những công cụ pháp lý quan trọng của Nhà nước trong phòng ngừa, đấu tranh và xử lý tội phạm; bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản và các quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Trong quá trình thực hiện, cùng với sự phát triển nhanh chóng của kinh tế, xã hội, khoa học, công nghệ và những thay đổi của tình hình tội phạm, một số quy định của Bộ luật Hình sự cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Đánh giá cao việc dự thảo đề xuất bỏ “Tội tổ chức tảo hôn”, đại biểu Sầm Minh Hồ cho rằng, đây là sự điều chỉnh rất nhân văn và kịp thời. Thực tế cho thấy, hành vi này thường diễn ra ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thiếu kiến thức, thiếu hiểu biết về luật pháp trong khi tính chất nguy hiểm của hành vi này đối xã hội không thực sự lớn.

Do vậy, việc loại bỏ tội danh này ra khỏi Bộ luật Hình sự sẽ giúp hạn chế tình trạng hình sự hóa các quan hệ trong gia đình, dòng họ cũng như các phong tục, tập quán lạc hậu tại một số địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số và thể hiện tính nhân văn sâu sắc.

Còn theo đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp), một trong những điểm mới tại dự thảo Bộ luật Hình sự là việc thay đổi phương thức xử lý đối với các nhóm tội phạm ít nghiêm trọng và pháp nhân thương mại.

Cụ thể, đối với tội phạm ít nghiêm trọng, dự thảo quy định không nhất thiết phải áp dụng biện pháp tạm giam, tạm giữ như trước đây. Thay vào đó, có thể giao cho gia đình, địa phương quản lý và giáo dục. Đây là chính sách mang tính nhân văn sâu sắc, vừa giúp giáo dục người vi phạm mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự xã hội.

Đối với pháp nhân thương mại, dự thảo đã thu hẹp phạm vi truy cứu trách nhiệm hình sự. Chỉ những pháp nhân thương mại được thành lập nhằm mục đích vi phạm pháp luật, làm ăn phi pháp hoặc trực tiếp chỉ đạo cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm mới phải chịu trách nhiệm hình sự.

Các lĩnh vực khác không cần thiết phải áp dụng biện pháp này đối với pháp nhân thương mại, tránh ảnh hưởng dây chuyền như trước đây khi cá nhân lãnh đạo vướng vòng lao lý. Điều này sẽ tạo ra những ảnh hưởng tích cực trong lĩnh vực khuyến khích, phát triển kinh tế.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) trả lời phỏng vấn.

Đánh giá về hình phạt tử hình, đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, Việt Nam đang thể hiện ý chí, quyết tâm giảm dần các tội danh áp dụng hình phạt tử hình theo công ước và chuẩn mực quốc tế. Đại biểu dẫn chứng, việc cơ quan soạn thảo đang đề xuất tiếp tục bãi bỏ thêm một số khung hình phạt tử hình là hoàn toàn phù hợp với xu thế của thế giới.

Nhiều quốc gia dù đối mặt với các tình trạng tội phạm ở mức độ đặc biệt nghiêm trọng nhưng vẫn duy trì hình phạt tù chung thân hoặc tù có thời hạn thay vì hình phạt chấm dứt quyền sống vĩnh viễn của phạm nhân. Điều này tạo ra cơ hội cho người phạm tội được cải tạo, tái hòa nhập cộng đồng thay vì loại bỏ hoàn toàn khỏi xã hội.

Việc giảm án tử hình không đồng nghĩa với nương nhẹ tội phạm. Đối với các tội danh đặc biệt nghiêm trọng, dự thảo Bộ luật Hình sự vẫn áp dụng các khung hình phạt nghiêm khắc nhằm mục đích răn đe, phòng ngừa chung. Những thay đổi trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) rất phù hợp với tình hình thực tiễn của đất nước. Sự thay đổi theo hướng nhân văn, tiến bộ này không chỉ bảo đảm quyền con người mà còn góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế...

Bài và ảnh: Hải Ngọc/TTXVN