Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An góp ý sửa đổi các dự thảo luật về hình sự

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp thảo luận tại tổ. Ảnh: Khánh Duy

Chiều 19/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp tiếp tục thảo luận tại tổ về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận và Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp Châu Thị Mỹ Phương điều hành phiên thảo luận.

Đại biểu Nguyễn Khắc Thận - Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh điều hành thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Quy định phù hợp đặc thù hoạt động của lực lượng vũ trang

Góp ý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đại biểu Trần Đức Thuận - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội đề nghị rà soát quy định về chấp hành mệnh lệnh của người chỉ huy trong lực lượng vũ trang.

Theo dự thảo, người gây thiệt hại khi thi hành mệnh lệnh trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh có thể được loại trừ trách nhiệm hình sự nếu đã báo cáo đầy đủ người ra lệnh nhưng vẫn được yêu cầu chấp hành; trách nhiệm hình sự thuộc về người ra lệnh.

Đại biểu Trần Đức Thuận cho rằng hoạt động quân sự đòi hỏi tính khẩn trương và chấp hành mệnh lệnh nghiêm túc. Vì vậy, cần quy định rõ điều kiện áp dụng đối với quân đội và lực lượng vũ trang, đồng thời cân nhắc quy trình báo cáo phù hợp với đặc thù nhiệm vụ.

Đại biểu Trần Đức Thuận - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Đối với trường hợp gây thiệt hại khi thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đại biểu đề nghị bỏ cụm từ “chuyên trách và trực tiếp”, tập trung vào các thành viên lực lượng vũ trang được giao nhiệm vụ, đã thực hiện đúng nhiệm vụ nhưng vẫn gây thiệt hại.

Về biện pháp thu giữ, tiêu hủy dữ liệu điện tử trái pháp luật, buộc đóng tên miền, địa chỉ IP, đại biểu Trần Đức Thuận lưu ý, một tên miền hoặc địa chỉ IP có thể được nhiều chủ thể sử dụng hợp pháp. Do đó, cần giới hạn biện pháp xử lý đối với dữ liệu, tài sản, hạ tầng trực tiếp liên quan đến hành vi vi phạm, bảo đảm tính cần thiết, tương xứng và quyền lợi của bên thứ ba ngay tình.

Làm rõ căn cứ xử lý hành vi có nguy cơ nghiêm trọng

Đại biểu Ngô Nam Cường - Phó Tư lệnh Quân khu 4 đề nghị làm rõ ranh giới giữa xử lý hình sự và hành chính đối với các hành vi liên quan vật liệu nguy hiểm, hệ thống thông tin và thông tin liên lạc phục vụ quốc phòng, an ninh.

Với hành vi vận chuyển trái phép chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân, đại biểu đề nghị không chỉ căn cứ vào tiền sự xử phạt hoặc án tích mà cần xem xét loại vật liệu, mức độ nguy hiểm và nguy cơ gây hậu quả. Đồng thời, cần làm rõ quy định về vận chuyển qua biên giới và trách nhiệm của pháp nhân thương mại.

Đại biểu Ngô Nam Cường - Phó Tư lệnh Quân khu 4 phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Đối với hành vi truy cập trái phép hệ thống thông tin, đại biểu Ngô Nam Cường cho rằng cần đánh giá cả chức năng và mức độ ảnh hưởng của hệ thống khi bị xâm nhập, thay vì chỉ căn cứ vào cấp độ hệ thống. Hành vi cố ý vượt qua biện pháp bảo vệ của hệ thống quan trọng cần được xem xét nghiêm trọng ngay cả khi chưa gây thiệt hại tài sản. Quy định cũng phải phân biệt rõ hoạt động kiểm thử an ninh được phép với hành vi xâm nhập trái phép.

Về hành vi sử dụng trái phép tần số hoặc gây nhiễu có hại, đại biểu đề nghị bổ sung căn cứ xử lý hình sự dựa trên mức độ gián đoạn thông tin liên lạc phục vụ quốc phòng, an ninh, cấp cứu, tìm kiếm cứu nạn hoặc nguy cơ trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe. Các tiêu chí về phạm vi, thời gian và nhiệm vụ bị ảnh hưởng cần được quy định cụ thể.

Cân nhắc hình sự hóa vi phạm phòng cháy, chữa cháy

Đóng góp ý kiến vào dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đại biểu Thái Thị An Chung - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh đề nghị cân nhắc quy định xử lý hình sự đối với một số hành vi vi phạm phòng cháy, chữa cháy (PCCC) khi chưa gây hậu quả; đồng thời kiến nghị giữ hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy.

Góp ý Điều 304 về tội vi phạm quy định PCCC, đại biểu bày tỏ băn khoăn trước đề xuất xử lý hình sự đối với một số hành vi chưa gây hậu quả nhưng người vi phạm đã bị xử phạt hành chính hoặc kết án mà chưa được xóa án tích.

Đại biểu Thái Thị An Chung - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Các hành vi này gồm đưa công trình vào sử dụng khi chưa đủ điều kiện PCCC; không duy trì hoạt động của hệ thống báo cháy, chữa cháy hoặc hệ thống điện phục vụ PCCC; tự ý thay đổi thiết kế làm ảnh hưởng đến lối thoát nạn.

Theo đại biểu Thái Thị An Chung, tăng cường răn đe, phòng ngừa vi phạm là cần thiết, nhưng quy định mới phải phù hợp với nguyên tắc của pháp luật hình sự. Vi phạm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, với mức độ và thời gian khác nhau.

Nếu chưa gây hậu quả đã phải chịu trách nhiệm hình sự, một số trường hợp có thể bị xử lý quá nghiêm khắc. Đại biểu đề nghị cân nhắc không bổ sung các hành vi này vào Điều 304, đồng thời xem xét áp dụng chế tài hành chính phù hợp.

Các đại biểu Quốc hội tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Về đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, đại biểu Thái Thị An Chung tiếp tục bảo lưu quan điểm không đồng tình. Đại biểu cho rằng, Bộ luật Hình sự không chỉ có mục tiêu trừng trị mà còn phải chú trọng phòng ngừa tội phạm.

Trong bối cảnh hoạt động mua bán ma túy còn diễn biến phức tạp, hình phạt tử hình có tác dụng răn đe đối với người có ý định phạm tội. Vì vậy, kiến nghị Quốc hội lấy ý kiến bằng phiếu để có thêm cơ sở xem xét, quyết định.

Bổ sung chế tài, làm rõ tiêu chí miễn trách nhiệm hình sự

Thống nhất sự cần thiết sửa đổi Bộ luật Hình sự nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống tham nhũng, xử lý vi phạm kinh tế và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đại biểu Lương Đình Hưng - Phó Tư lệnh Pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam bày tỏ ủng hộ ưu tiên các biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính, giảm hình phạt tù và tử hình trong những trường hợp phù hợp.

Đại biểu đề nghị bổ sung hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn đối với pháp nhân thương mại, khắc phục khoảng trống giữa phạt tiền và đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Đồng thời, cần làm rõ tiêu chí hoãn, miễn truy cứu trách nhiệm hình sự “vì lợi ích chung” và cụ thể hóa khái niệm “bị bệnh nặng” trong quy định về hoãn chấp hành hình phạt tù.

Đại biểu Lương Đình Hưng - Phó Tư lệnh Pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu Lương Đình Hưng cũng ủng hộ bổ sung 7 tội danh mới và cho rằng, đây là những quy định cần thiết để đáp ứng yêu cầu xử lý các dạng tội phạm mới, tội phạm công nghệ cao và có tổ chức.

Bên cạnh đó, việc bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh và thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt này là bước tiến trong bảo vệ quyền con người, song cho rằng cần cân nhắc tác động đối với công tác phòng, chống tội phạm ma túy.

Góp ý dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), đại biểu Lương Đình Hưng quan tâm đến thẩm quyền tiến hành một số hoạt động điều tra của Cảnh sát biển. Theo dự thảo, thời hạn trước khi chuyển vụ án nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng cho cơ quan điều tra có thẩm quyền là 7 ngày.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Trong khi Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển có thời hạn một tháng đối với một số trường hợp thuộc thẩm quyền, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị nâng thời hạn điều tra ban đầu của Cảnh sát biển từ 7 lên 14 ngày để có thêm thời gian xử lý vụ việc.

Thận trọng khi bổ sung tội danh, hành vi phạm tội mới

Đồng tình với chủ trương thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với một số tội danh, song đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu - Chánh án TAND tỉnh đề nghị cân nhắc kỹ việc bổ sung tội danh, hành vi phạm tội mới và điều chỉnh mức hình phạt.

Đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu - Chánh án TAND tỉnh phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, đại biểu cho biết vẫn có những băn khoăn do tính chất đặc biệt nguy hiểm của loại tội phạm này. Tuy nhiên, qua nghiên cứu chính sách hình sự và xu hướng quốc tế, đại biểu cho rằng việc sửa đổi là cần thiết, phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Theo đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu, hình phạt tù chung thân với chế độ chấp hành án nghiêm ngặt vẫn có thể bảo đảm tính răn đe, giáo dục, phòng ngừa tội phạm và hạn chế nguy cơ người phạm tội tiếp tục gây ảnh hưởng đến xã hội.

Về đề xuất bổ sung 11 tội danh và 63 hành vi phạm tội mới, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu thận trọng, nhất là các quy định liên quan đến quản lý kinh tế, khoa học và công nghệ. Việc bổ sung phải phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế tư nhân và thể hiện chính sách hình sự nhân văn hơn.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Từ thực tiễn công tác, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu cho rằng cần phân định rõ ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, nơi việc xác định lỗi cố ý, vô ý và nguyên nhân do hạn chế năng lực quản lý có ý nghĩa quan trọng. Chỉ nên xử lý hình sự những hành vi có tính nguy hiểm đáng kể cho xã hội.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị rà soát việc tăng mức phạt tiền, nâng ngưỡng định lượng ở một số tội danh để phù hợp thực tiễn; đồng thời quy định rõ trách nhiệm hình sự đối với người không có chức vụ nhưng tham gia đồng phạm trong các tội phạm về hoạt động ngân hàng, bảo đảm tính đầy đủ, bao quát và thống nhất của pháp luật.

Phạm Bằng - Tuấn Tài