Hành trình đưa các liệt sĩ trở về với tên tuổi và quê hương

Có những cuộc chiến đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng nỗi chờ đợi của người ở lại vẫn chưa bao giờ kết thúc. Ở nhiều nơi trên cả nước, những người mẹ, người chị, người em, người cháu vẫn mong ngóng tin tức của người thân đã ngã xuống vì Tổ quốc. Có người mang theo tấm giấy báo tử đã úa màu theo năm tháng, có người tuổi đã ngoài 90 vẫn đau đáu ước nguyện cuối đời đưa người thân trở về với tên tuổi, gia đình và quê hương.

Chính từ những mong mỏi ấy, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được Ban Chỉ đạo quốc gia phát động từ 15/3/2026 đến 27/7/2027 đã trở thành một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn đặc biệt sâu sắc. Chiến dịch không chỉ thể hiện trách nhiệm của Đảng, Nhà nước đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, mà còn là lời tri ân được tiếp nối bằng hành động cụ thể của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chiến dịch là thu nhận mẫu sinh phẩm ADN từ thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính để xây dựng ngân hàng dữ liệu ADN quốc gia. Đây được xem là "chìa khóa" giúp từng bước xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, mở thêm cơ hội để những người anh hùng trở về sau nhiều thập kỷ.

Tháng 6 vừa qua, Bộ Công an đã phát động tháng cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc. Ngay tại lễ phát động, nhiều gia đình đã nhận được kết quả giám định ADN của người thân sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi. Những giọt nước mắt đoàn tụ, những cái ôm nghẹn ngào và khoảnh khắc tên tuổi của các liệt sĩ được gọi lại sau nhiều năm đã trở thành minh chứng xúc động cho ý nghĩa của hành trình này.

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, hiện cả nước vẫn còn hơn 175.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt và trên 300.000 ngôi mộ chưa xác định được thông tin. Mỗi ngày trôi qua là cuộc chạy đua với thời gian, bởi nhiều thân nhân trực hệ của các liệt sĩ nay đã tuổi cao, sức yếu. Vì vậy, việc thu nhận mẫu ADN không chỉ là nhiệm vụ khoa học mà còn là trách nhiệm trước lịch sử và sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Đến nay, chiến dịch thu nhận hơn 93.000 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ và đồng bộ hàng chục nghìn mẫu vào cơ sở dữ liệu quốc gia, tạo nền tảng quan trọng để đối chiếu, xác định danh tính trong thời gian tới.

Những ngày qua, giữa không khí khẩn trương tại các điểm thu nhận mẫu, dễ dàng bắt gặp ánh mắt chất chứa hy vọng của các thân nhân liệt sĩ. Nhiều người đã tuổi cao, tóc bạc trắng, dù sức khỏe không còn tốt vẫn cố gắng đến lấy mẫu ADN, mang theo mong ước đau đáu được tìm thấy hài cốt của người thân.

Thân nhân liệt sĩ tại Quảng Ngãi tham gia chiến dịch thu nhận mẫu ADN. Ảnh: H.Khánh.

Có người lặng lẽ ôm chặt tập hồ sơ về liệt sĩ đã ngả màu theo năm tháng, có người nghẹn ngào chỉ mong đủ sức khỏe để một ngày được đón người thân trở về. Với họ, mẫu ADN vừa là dữ liệu phục vụ giám định, đồng thời gửi gắm niềm hy vọng sau hành trình tìm kiếm kéo dài hàng chục năm.

Mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận góp phần hoàn thiện cơ sở dữ liệu, mở thêm một cơ hội để những người đã hy sinh được xác định danh tính, trở về với gia đình và quê hương.

Nhiều thân nhân liệt sĩ dù tuổi cao vẫn trực tiếp đến lấy mẫu ADN với hy vọng sớm đưa hài cốt người thân về với quê hương, gia đình. Ảnh: H.Khánh.

Hơn 60 năm trôi qua, gia đình ông Đặng Thạnh (Bình Sơn, Quảng Ngãi) vẫn luôn chờ đợi tin tức của anh trai và chưa bao giờ từ bỏ hy vọng.

“Gia đình tôi có hai người anh ruột là liệt sĩ. Anh Đặng Ngọc Khuyên hy sinh năm 1964 tại Quế Sơn (Quảng Ngãi) và anh Đặng Ngọc Nghĩa hy sinh năm 1969 ở khu vực Bình Thượng (Quảng Ngãi). Gia đình đi tìm các anh đã rất nhiều năm nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả. Chúng tôi rất biết ơn Nhà nước và các đơn vị đã nỗ lực tìm kiếm, giúp những gia đình như chúng tôi có thêm cơ hội được gặp lại người thân sau bao nhiêu năm xa cách”, ông Thạnh bày tỏ.

Hơn 60 năm nay, ông Đặng Thạnh vẫn luôn tìm kiếm thông tin hài cốt của 2 anh trai ruột. Ảnh: H.Khánh.

Còn gia đình bà Lê Thị Hồng (Bình Sơn, Quảng Ngãi) đã tìm kiếm tin tức về chú ruột là liệt sĩ Lê Văn Thắng (nhập ngũ năm 1964, hy sinh vào tháng 2/1965 tại chiến trường Bình Định) từ năm 1986. Thế nhưng, sau 40 năm, gia đình vẫn chưa có bất kỳ thông tin nào về liệt sĩ.

“Tôi chỉ mong tìm được hài cốt của chú để đưa chú về Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thạnh (Quảng Ngãi), có nơi thờ cúng đàng hoàng. Mỗi lần đi viếng nghĩa trang, thấy người khác có người thân đến thắp hương, cắm hoa, còn chú mình thì chưa biết nằm ở đâu, không có chỗ để hương khói, tôi xót lắm. Hôm nay được chương trình của Nhà nước hỗ trợ, tôi có thêm hy vọng sẽ tìm được thông tin để đưa chú trở về với gia đình”, bà Hồng chia sẻ.

Gia đình bà Lê Thị Hồng là thân nhân của liệt sĩ Lê Văn Thắng. Ảnh: H.Khánh.

Ở một điểm thu nhận mẫu khác, anh Hồ Duy Cường (Bình Sơn, Quảng Ngãi) dìu bà ngoại đã 92 tuổi, là chị gái ruột của liệt sĩ Phạm Văn Lâm (hy sinh năm 1962) đến Công an xã Bình Sơn lấy mẫu ADN. Suốt 64 năm qua, bà vẫn đau đáu mong mỏi tìm kiếm hài cốt người em trai đã hy sinh. Đưa liệt sĩ trở về quê hương và gia đình là ước nguyện trong những năm tháng cuối đời của bà.

Anh Hồ Công Việt (thôn Mỹ Huệ, Bình Sơn, Quảng Ngãi) bày tỏ hy vọng tìm được hài cốt 2 chú ruột đã hy sinh: “Tôi có hai chú ruột là liệt sĩ tên là Hồ Thừa và Hồ Lừa, hy sinh trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Gia đình tôi cũng rất mong các cơ quan chức năng giúp đỡ để tìm được hài cốt liệt sĩ, đưa về đoàn tụ với gia đình, với quê hương”.

Để hành trình thu nhận mẫu ADN diễn ra thuận lợi, cùng với lực lượng Công an, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng còn có sự chung tay của nhiều đơn vị trong xã hội.

Tại 17 điểm thu nhận mẫu trên cả nước, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu vinh dự được đồng hành cùng chiến dịch, tham gia chăm sóc sức khỏe, tư vấn y tế và trao tặng thuốc, các sản phẩm chăm sóc sức khỏe đến thân nhân các liệt sĩ. Với đội ngũ chuyên viên y tế trẻ, đây là cơ hội quý báu để được góp một phần nhỏ vào hành trình tri ân của đất nước, đồng thời bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc và các gia đình vẫn bền bỉ gìn giữ ký ức, nuôi dưỡng hy vọng sau nhiều thập kỷ.

Được đồng hành hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người dân, thân nhân liệt sĩ trên mọi miền đất nước trong chiến dịch là niềm vinh dự lớn đối với các chuyên viên y tế trẻ. Ảnh: H.Khánh.

Có những cuộc tìm kiếm đã kéo dài hơn nửa thế kỷ. Nhiều thân nhân liệt sĩ nay tuổi đã cao vẫn mong mỏi có thêm thông tin để đưa người thân trở về quê hương. Trong bối cảnh đó, mỗi mẫu ADN được thu nhận không chỉ phục vụ công tác giám định, mà còn góp phần mở rộng cơ sở dữ liệu, tăng khả năng xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Đó không chỉ là thành quả của khoa học, mà còn là biểu hiện của lòng biết ơn, trách nhiệm và quyết tâm không để bất kỳ người anh hùng nào bị lãng quên. Với dân tộc Việt Nam, sự hy sinh của các liệt sĩ luôn được khắc ghi, và hành trình đưa các anh trở về sẽ còn tiếp nối cho đến khi những lời hứa với quá khứ được thực hiện trọn vẹn.

Hoa Kim